ၾၢႆႇမေႃယႃလူင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈပႃႇၶႃး - ဝဵင်း ၵျွၵ်ႉမႄး ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း 2 ၵေႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်လႄႈ ထိုင်သၢႆၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 09/08/2017 ၼၼ်ႉ ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လႆႈယူတ်းယႃ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု မွၵ်ႈ 7-8 ၶူပ်ႇ ဢၼ် ၼၢဝ်ၼၢၼ်းၶႅၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႃႇၶႃး၊ ဢိူင်ႇတေႃႉသၢင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မေႃယႃၶဝ်ဢဝ်လိူတ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သူင်ႇ ၵူတ်ႇထတ်း တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 13/08/2017 ၸင်ႇလႆႈႁူႉၶေႃႈတွပ်ႇသေ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူးၵူၼ်းမိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမီးမႅင်း H1N1 2 ၵေႃႉ။

ၸၢႆးထုၼ်းၺၢၼ်ႇ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ (2) ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈ ဢုပ်ႇၸွမ်း မေႃယႃလူင် ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊဢွင်ႇဢွင်ႇ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မၼ်းၸၢႆး လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ လႆႈၵူတ်ႇထတ်း ႁၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1  2 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်၊ တေႃႈလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 2 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃ ၵျွၵ်ႉမႄး” ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးထုၼ်းၺၢၼ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 သေတႃႉ ၵႂႃႇလႆႈ ပႆလႆႈ ၵိၼ်လႆႈ မိူၼ်ၵူၼ်းလီၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေသိုပ်ႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃ ပေႃးၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၸင်ႇတေလူင်း ႁူင်းယႃ ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ် ႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉမႃး ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသေႃႇဝိၼ်းလၢႆႇ ၵႅမ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆး ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 မီး 7 ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ငမ်းငဝ်း သေ တိုၵ်ႉၵူတ်ႇ ထတ်း မီး ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။


တေႃႈလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ ယဝ်ႉ 242 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်လူႉတၢႆၵႂႃႇ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 25 ၵေႃႉၼႆ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၶၢဝ်ႇဢီႇရႃႇဝၻီႇ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ။

ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵူတ်ႇႁၼ် ထႅင်ႈၵူၼ်းၸပ်းတင်းပဵၼ် ၶႆးဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 7 ၵေႃႉ ဢၼ်ငမ်းငဝ်းသေ တိုၵ်ႉထတ်းဝႆႉထႅင်ႈ မီး 4 ၵေႃႉ။


ဝၼ်းတီႈ 4-11/8/2017 ၼႆႉမႃး ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသေႃႇဝိၼ်းလၢႆႇ ၵႅမ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆး ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 မီး 7 ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ငမ်းငဝ်း သေ တိုၵ်ႉၵူတ်ႇ ထတ်း မီး ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ယူတ်းယႃ တူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တင်း ႁူင်းယႃလူင်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်း ၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသေႃႇဝိၼ်းလၢႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 7 ၵေႃႉ။ ၼႂ်း 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 3 ၶူပ်ႇ 1 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီး၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု 2 ၶူပ်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ ဢွၼ်ႇယိင်းၽႃၽႄ 2 ၵေႃႉ၊ ၼၢင်းယိင်း ဢႃယု 20 ပီ 1 ၵေႃႉ၊ ၼၢင်းယိင်းပႃးတွင်ႉ ဢႃယု 27 ပီ 1 ၵေႃႉ ၼႂ်းၶဝ် 5 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ။ ၶဝ် 6 ၵေႃႉၼႆႉ ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 37 ပီ၊ ၵူၼ်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉသမ်ႉ ႁပ်ႉယူတ်းယႃဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႅပ်ႈတေ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ N1H1 ၼ်ႂ်း 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇယိင်းၽႃၽႄ2 ၵေႃႉ လူင်းႁူင်းယႃၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 37 ပီ ၼၼ်ႉၵေႃႈလူင်း ႁူင်းယႃၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းသုၵ်း ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈလူင်းႁူင်း ယႃၵေႃႈ ပၢႆးယူႇလီၶဝ်လီမႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ် ႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ထိုင် ဝၼ်းတီႈ 11 ၼႆႉ လႆႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ လွင်ႈၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆးဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မီး 7 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႆႉ မီး 4 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။


ၼႂ်းၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆးဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 မီးၵႂႃႇ 135 ၵေႃႉ၊ လူႉတၢႆၵႂႃႇ 23 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီမိူင်းတႆး ယိုၼ်ႈယၢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၵူတ်ႇထတ်းၺႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸပ်းတင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 4 ၵေႃႉလႄႈ ဢၼ်လႆႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ မီးၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 မီးယူႇ 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 09/08/2017 ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးသေႃႇဝိၼ်းလၢႆႇဝႃႈ လႆႈႁပ်ႉႁူႉသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းၸပ်းတင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း မီး 4 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 3 ၶူပ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊  5 ၶူပ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 37 ပီ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႄႈ ၼၢင်းယိင်း ပႃးတွင်ႉ ဢႃယု 27 ပီ  ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ တေႃႈလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း 2 ၵေႃႉလႄႈ ၼၢင်းယိင်းပႃးတွင်ႉၼၼ်ႉ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 37 ပီသမ်ႉ လႆႈယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး   ဝႃႈၼႆ။


ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးသေႃႇဝိၼ်းလၢႆႇ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈမိူင်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ်  လႆႈၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ၵူၼ်းၸပ်းတင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 4 ၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ မီးၸိူဝ်းမႅင်းသမ်ႉ မီး 3 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၶဝ် 3 ၵေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ဝႆႉယူႇပႆႇလႆႈႁူႉၶေႃႈတွပ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 5 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 တႄႇဝၼ်းတီႈ 04 လိူၼ်ဢွၵ်ႊၵၢတ်ႉသ် 2017 မႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ငဝ်းလၢႆး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 5 ၶူပ်ႇ ၼၼ်ႉတေလႆႈဝႃႈ လီၶိုၼ်ႈမႃး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 3 ၶူပ်ႇတႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈသႂ်ႇ ဢွၵ်ႊသိၼ်ႊ ၸိၼ်ႊဝႆႉယူႇ။ ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 37 ပီတႄႉ ယူႇလီၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းယိင်းပႃးတွင်ႉ ဢႃယု 27 ပီတႄႉ လႆႈၽႃႇတွင်ႉသေဢဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈမႄႈမၼ်းဝႆႉၵေႃႉတီႈသေ ယူတ်းယႃဝႆႉယူႇ။


ဢၼ်လႆႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ  ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 ဝႆႉယူႇ 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽူႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ဢွၼ်ႇယိင်း 2 ၵေႃႉလႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


မိူဝ်ႈၼႂ်း လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈႁူင်းယႃသိုၵ်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၵေႃႈၵူတ်းထတ်းၺႃး ၵူၼ်းၸပ်း တင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1   သွင်ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။


ၾၢင်ႁၢင်ႈတင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ H1N1 ၼႆႉ မီးလူမ်းၼၢဝ်၊ ဢႆ၊ ၶေႃးၸဵပ်း၊ ၶူႈၼင်ၶူမ်း၊ မီးၼမ်ႉမုၵ်ႈ၊ ၸဵပ်းၸွမ်းၼိူဝ်ႉၸွမ်းတူဝ်၊ ႁူဝ်ၶႆႈ၊ ႁူဝ်ၸဵပ်း၊ ၵတ်းသၼ်ႇ၊  ထူၺ်ႈၸႂ်ႁႅင်း၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ၵပ်ႉ၊ သူပ်းၶဵဝ်၊ မိုဝ်းမၢၼ်ႉၶဵဝ် ထိုင်တီႈလိုမ်းတူဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽူႈဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းတင်းပဵၼ် လႆႈငၢႆႈသမ်ႉ ၼၢင်းယိင်းပႃးတွင်ႉ မႄႈပုမ်လူင်၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃယု 2 ပီ လူင်းတႂ်ႈ ၵူၼ်းလူင် ဢႃယု 65 ပီ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်း ဝႃႈၼႆ။


ၼႂ်းပီ 2017 ၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၵူၼ်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ။ ၸွမ်းၼင်ႇၾၢႆႇ ပၢႆးယူႇလီၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ်ဢေႃးၵတ်ႉသ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1  ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉမီး 166 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးယူႇ 17 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။

တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 ၽႄႈတိူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလႆႈ လူႉတၢႆၼပ်ႉသိပ်းလႄႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼပ်ႉပၢၵ်ႇ ။


တႄႇဢဝ်လိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ 2017 မႃးၼႆႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 ၽႄႈတိူၼ်း တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လၢႆတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ တိူင်းပၵူဝ်း၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝၻီႇ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း၊ တိူင်းတၼိၼ်းတရီႇ၊ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၼေႇပျီႇၻေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းလႄႈ မိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၵွပ်ႈၼၼ်ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီႁူႉလႄႈ ၾၢင်ႉဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီႁူႉဝႃႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်မၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။


ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်


 မီးလူမ်းၼၢဝ်
 ဢႆ
 ၶေႃးၸဵပ်း
 ၶူႈၼင်ၶူမ်း
 မီးၼမ်ႉမုၵ်ႈ
 ၸဵပ်းၸွမ်းၼိူဝ်ႉၸွမ်းတူဝ်
 ႁူဝ်ၶႆႈ၊ႁူဝ်ၸဵပ်း
 ၵတ်းသၼ်ႇ
 ပေႃးပဵၼ်ႁႅင်းတေထူၺ်ႈၸႂ်ႁႅင်း ၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ၊ သူပ်းၶဵဝ်၊ မိုဝ်းမၢၼ်ႉၶဵဝ် ထိုင်တီႈပေႃးလိုမ်းတူဝ်။


တၢင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းတၢင်းပဵၼ်


ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 95% ၵူၼ်းပဵၼ်ၵိၼ်ယႃႈယႃ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ 3- 7ဝၼ်းၵေႃႈႁၢႆၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢဝ်ႈ ႁႅင်းမီးမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 5% ဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းထိုင်တီႈပေႃးလူႉတၢႆၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 0.1 – 0.5 % ဢမ်ႇၼၼ် 1 – 5 (1-5 တေႃႇ 1,000 ၵေႃႉ)။


လၢႆးတိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 ၼႆႉၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ်လႆႈလၢႆတၢင်းမိူၼ်ၼင်ႇ


 ၼမ်ႉလၢႆး
 ၶီႈမုၵ်ႈ
 ၶီႈတိူဝ်ႇ
 ထူၺ်ႈၸႂ်ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၽူႈဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉလႆႈငၢႆႈ


 ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
 ၵူၼ်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်
 တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်
 လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃယု2ပီလူင်းတႂ်ႈ
 ၵူၼ်းလူင်ဢႃယု 65 ပီၶိုၼ်ႈၼိူဝ်
 ၼၢင်းယိင်းၸပ်းတွင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ


 ၵႆႉၵႆႉလၢင်ႉမိုဝ်း လူၺ်ႈၵွၼ်ႈသီ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉယႃလၢင်ႉမိုဝ်းAlcohol-Based hand sanitizer ။
 ၸႂ်ႉၽႃႈပိၵ်ႉသူပ်း ( Mask)။
 ငိူင်ႉဝႄႈပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးၵူၼ်းၼမ်။
 ၸႂ်ႉၸေႃႉၵၢင်ၽွင်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ။
 ၵိၼ်ၼမ်ႉႁႂ်ႈပဵင်းပေႃး။


မိူဝ်ႈလဵဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈလၢႆတီႈမိူၼ်ၼင်ႇ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ တိူင်းပၵူဝ်း၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝၻီႇ၊ တိူင်းၸႄႈ ၵႅင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း၊တိူင်းတၼိၼ်းတရီႇ၊တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ၼေႇပျီႇၻေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း လႄႈၸႄႈမိူင်းတႆးၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် 90 ပၢႆၵူၼ်းဢၼ်တၢႆ သမ်ႉမီး 10 ၵေႃႉပၢႆယဝ်ႉ။


ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်လႆႈၼႆသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းမၢၼ်ႈယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆး ယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ႁႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လွင်ႈယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ (Vaccine) လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းမေႃယႃ။


ယၢမ်းလဵဝ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼွၵ်ႈသေ တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း H1N1 ယင်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း H3N2, လႄႈ H5N1 ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆ။


Photo by Thaihealth.or.th  & Health.kapook.com

ဢိင်ၼိူဝ်ရႃႇသီႇဢုတုလႅၵ်ႈလၢႆႈ မႆႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈသေ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼၼ်ႉ တႄႇၼႂ်းလိူၼ်မေႊထိုင်ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလ လူႉတၢႆပၢၵ်ႇပၢႆ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလူႉသုမ်းၼမ်။


လုင်းလူင် ၵူၼ်းမိူင်းၵႅတ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ-"ၵႂၢႆးၼႆႉမၼ်းတၢႆၵွပ်ႈပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ တင်ႈတႄႇၼႂ်းလိူၼ်မေႊမႃး တေႃႇထိုင်ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆမၼ်းယဝ်ႉသေ ၶိုၼ်းမႃးႁဵတ်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းၼႆႉ ၵႂၢႆးၼႆႉမႅၼ်ႈၵႂႃႇ 136 တူဝ်၊ ဝူဝ်း 9 တူဝ်။ ဢၼ်လူႉသုမ်းၼမ် ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ၊ ႁိူၼ်းၸၢႆးထုၼ်းၶဝ် ၵႂၢႆးလၢႆလၢႆ 8 တူဝ်။ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းၶႂၢၼ် ၸၢႆးလူႇၶဝ် ၵႂၢႆးလၢႆလၢႆ 9 တူဝ်။ လိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁိူၼ်းလႂ် 5 တူဝ်၊ 3 တူဝ် 2 တူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵႂၢႆးတူဝ်ဢၼ်တၢႆဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ပဵၼ်ၵႂၢႆးမႄႈ၊ ပဵၼ်ၵႂၢႆးၶဝ်တီႈဝၢၼ်ႈလူင် မိူင်းၵႅတ်ႈ၊ တိုၵ်ႉတၢႆၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ"-ဝႃႈၼႆ။

သတ်းလဵင်ႉ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၸိူဝ်းထူပ်းၽေးတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလ ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ တင်းမူတ်း။ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 13 ဝၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်း 13 ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉမီး 4 ဝၢၼ်ႈၵူၺ်း။ လိူဝ် 9 ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၺႃးတင်းမူတ်း။ တၢင်းပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ လၢႆပီပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇတွၼ်ႉပဵၼ်၊ တိုၵ်ႉမႃးပဵၼ်ပီၼႆႉၵူၺ်း-ၼႆယဝ်ႉ။


မိူဝ်ႈၽွင်းဢၼ် တူဝ်သတ်းလဵင်ႉ/ဝူဝ်းၵႂၢႆး ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇၵႂႃႇယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းရႃႇသီႇဢုတုမႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၾူၼ်ဢမ်ႇတူၵ်း။ ဝူဝ်းၵႂၢႆးယူႇယၢပ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း။ ဝၢႆးသေၾူၼ်တူၵ်းမႃးၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢဝ်ယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈတႄႇပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝူဝ်းၵႂၢႆးပဵၼ်လူမ်းမႆႈ၊ လူမ်ႉၼွၼ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉဢမ်ႇလုၵ်ႉၶိုၼ်း၊ ၵိင်ႈၵႂႃႇၵိင်ႈၶိုၼ်းသေဢဝ်ၸႂ်တၢႆၵႂႃႇ-ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈလႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ် တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈၸႂ်ႉလၢႆးမေႃယႃတႆး ယႃႈယႃတႆးသေ ယူတ်းယႃပၼ်ဝူဝ်းၵႂၢႆး။ မၢင်တူဝ်ၵေႃႈၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း၊ မၢင်တူဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႅၼ်းသေလူမ်ႉတၢႆၵႂႃႇ။ လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁွင်ႉမေႃယႃၾၢႆႇသတ်းၶဝ် မႃးယူတ်းယႃပၼ်-ၼႆယဝ်ႉ။


"ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈမေႃယႃၾၢႆႇသတ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းမိူင်းၵႅတ်ႈ ပဵၼ်ဢမ်ႇယူႇလီသေၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၵႂႃႇလၢတ်ႈလွင်ႈပွင်ႇတၢင်းမၼ်းၼႄ တီႈႁူင်းယႃလူင်လႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်လၢတ်ႈမႃးဝႃႈ ယႃႇပေဢၢပ်ႇၼမ်ႉ မၼ်းယဝ်ႉ (ဢၢပ်ႇၼမ်ႉပၼ်ဝူဝ်းၵႂၢႆး)၊ ပေႃးၶႂ်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉမေႃႇ၊ မၼ်းၸၢင်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပႃးတင်းၵူၼ်း ၶဝ်ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်း၊ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းသင်"- လုင်းလူင်လၢတ်ႈ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ 2015 ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ပွတ်းတၢင်းၵဵင်းတွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူမ်ႉလူႉတၢႆၵႂႃႇ 200 ပၢႆ။ ပဵၼ်သတ်းလဵင်ႉ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၸပ်း တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈ၊ တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅၼ်းၽႄႈတိူၼ်းၼႂ်းတူဝ်သတ်း၊ တႆးႁွင်ႉၸပ်းသူပ်းၸပ်းပၢၵ်ႇငၢႆႈငၢႆႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလ။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝူဝ်းၵႂၢႆးတူဝ်ၼိုင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ ၽႄႈၵႂႃႇၸပ်းထႅင်ႈတၢင်ႇတူဝ် လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇသင်ၵိၼ်ယိူဝ်ႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉ တိူဝ်ႉၺႃးၼမ်ႉလၢႆးၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸပ်းၵၼ်ယဝ်ႉ-ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းႁွင်ႇထိုင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ႁႆႈသႆႉၵိၼ်ၼႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇၼႃႈႁိူၼ်း မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ။ ထိုင်မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈထႆးၼႃး၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸၢၵ်ႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉမႃး သေတႃႉ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်သတ်းလဵင်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇသိုပ်ႇသၢႆၸႂ် ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉသူၼ် ႁႆႈ ၼႃး တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးယူႇ။

ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸုမ်းၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYN) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပႆၶိုၼ်ႈလွႆသွင်ထဝ်ႈ မိူင်းသူႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈထူၼ်ႈ 70 ပီတဵမ်။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/02/2017 တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ၸုမ်းၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (Tai Youth Network-TYN) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ဢွၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလၢႆတီႈလၢႆတတၢင်း လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆဝဵင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆသွင်ထဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ၶွပ်ႈထူၼ်ႈ 70 ပီတဵမ်-ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼမ်ႉလၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႆၶိုၼ်ႈ လွႆသွင်ထဝ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆးၼိုင်ႈၵေႃႉ တီႈလႂ်မီးဢီႈသင်ပဵၼ်တီႈၵိုၵ်းပိုၼ်းတွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးႁဝ်း၊ မီးၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူႉ။ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်း တႆးႁဝ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉယူႇၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈတၢင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်၊ ပေႃးဝၢႆးမႃး ႁဝ်းတေမီးလွင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ တေၼမ်မႃး။ တီႈၼႆႈသမ်ႉ ႁဝ်းလႆႈမႃးႁူႉဝႃႈမၼ်းဢွၵ်ႇသႅင်ၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း။ ဢၼ်ပဵၼ်တႆးႁဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင်၊ ၵုမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃး၊ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵုမ်ႇလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၶီႈၶႃႈပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။


မၼ်းၸၢႆးသိုပ်ႇလၢတ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းထႅင်ႈဝႃႈ- ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူင်သၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃတွၼ်ႈတႃႇတႆး၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၺ်ၺႃ၊ ၸင်ႇဝႃႈႁဝ်းလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇပိူၼ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးပၺ်ၺႃႁဝ်းၵေႃႈၸၢင်ႈမီးပႃႈၼိူဝ်ပိူၼ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။


ပိူဝ်ႈတႃႇၶိုၼ်ႈလွႆပွၵ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/02/2017 ၼၼ်ႉ ၽူႈၶိုၼ်ႈလွႆၶဝ်ႁပ်ႉထွမ်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်း လွႆသွင်ၸဝ်ႈ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ဝတ်ႉသၢႆလႅင်းထမ်းမိူင်းသူႈ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈလွႆ၊ လိုဝ်ႈၼွၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈပုင်ႇသၢၼ်ႈ။ ၽူႈၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈလွႆၵေႃႈ တမ်းပိူင်ဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၵွၼ်းပေႉတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ တႅပ်းတတ်းလႆႈႁင်းၵူၺ်း၊ ပၢႆးယူႇလီၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ၽူႈဢွၼ်ၼမ်းၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်ၶလႄႈၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းမီးတူဝ်ထူပ်း ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈလွႆမႃးၼၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


ၶၢဝ်းတၢင်းတီႈၼိူဝ်လွႆၼၼ်ႉ ၶပ်းမၢႆၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်မီးမိူၼ်ၼင်ႇ 1.တိူင်ႇၵၢဝ်ႇၵၼ်ႇတေႃးဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈမိူင်းၼိူဝ်လွႆ။ 2.ပူၵ်းတင်ႈတုင်းတႆး၊ ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး။ 3.ဢုပ်ႇၵုမ်ၼႄလွင်ႈဝၼ်းတႆး ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ၶွပ်ႈထူၼ်ႈ 70 ပီတဵမ်။ 4.လဵပ်ႈႁဵၼ်းလူယဵမ်ႈ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၶိုၵ်ႉတွၼ်း လွႆသွင်ထဝ်ႈ။ 5.ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ။ 6.ထၢႆႇႁၢင်ႈၵိုၵ်းၵၼ်။ 7.လူပ်းပၢင်သေ လူင်းလွႆမႃးၶိုၼ်းမိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈပႆၶိုၼ်ႈလွႆၼႆႉ 1.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈမေႃႁၵ်ႉသႃၼင်လိၼ်မိူင်းတႆး လႄႈ မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃး သၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း။ 2.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၾိုၵ်းသၢၼ်းလဵၼ်ႈႁႅင်းႁူမ်ႈၵၼ် တွၼ်ႈတူဝ်ၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႅတ်းၽၢႆ။ 3.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၽေးၶဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်။ 4.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူဝ်ထူပ်း ၵၢၼ်ၸႃႉႁူမ်ႈၶီ-လီႁူမ်ႈသိူဝ်းၸွမ်းၵၼ်။ 5.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈႁဵၼ်းႁူႉ ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း။ 6.တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈပူၵ်းသူၼ်း မေႃသူၼ်ၸႂ်ၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇငမ်းယဵၼ်။


ဝၼ်းတီႈ 15/02/2017 ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႉၼိူဝ်လွႆသွင်ထဝ်ႈလူင်းမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယိပ်းပၢႆႉလိၵ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄမႄႈၼမ်ႉင ယႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈယႃႉမိူၼ်မႄႈၼမ်ႉသူႈ ၼႆသေပႆတၢင်းတိုၵ်းသူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 16/02/2017 (မိူဝ်ႈဝႃး) တွၼ်ႈပွတ်းၼႂ် မီးပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးႁၼ် တီႈဝတ်ႉသၢႆလႅင်းထမ်း ဝဵင်းမိူင်းသူႈ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ဝၢၼ်ႈႁႆး ၵႂႃႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် တၢင်းပွတ်းတွၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ ဝဵင်းၸႄႈၵဝ်ႇ ၼႃႈမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈသူး/ရၢင်းဝလ်းထီႉၼိုင်ႈ ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30/01/2017 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵေႃပွင်ၵၢၼ် ပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် တီႈယိၼ်ႇၵျိုၼ်း ၸႄႈၵဝ်ႇ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇပုၼ်ႈတႃႇႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပီမႂ်ႇၶႄႇၼႆလႄႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇၸုမ်း ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်လၢႆလၢႆၸုမ်း ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸုမ်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ႇ FC ဝၢၼ်ႈႁႆးၸုမ်းၼိုင်ႈသေ လႆႈၶႅင်ႇပေႉၵႂႃႇသူးထီႉၼိုင်ႈ ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသႅင်ႁၢၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ - လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈမိူင်းတၢင်းႁွင်ႇ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်း ဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ပိတ်ႉ မၢၵ်ႇၼင်ပွတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေတႃႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈတႄႉမီးၽွၼ်းလီတႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ မိူင်းပိူၼ်ႈ-ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းႁဝ်းၶႃႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်၊ ႁဝ်းၶႃႈၸုမ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် လႆႈမႃးႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်သေ ဢမ်ႇၵႃး ၸုမ်း FC ဝၢၼ်ႈႁႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈသူးထီႉၼိုင်ႈၵႂႃႇၼႆ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းႁဝ်းၶႃႈတႄႉတႄႉ- ဝႃႈၼႆ ။


ၸုမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ မီး 12 ၸုမ်း။ ၶေႉၶႅင်ႇၵၼ်တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 30/01/2017 တေႃႇဝၼ်းထီႉ 07/02/2017 ။


ၸဝ်ႈသႅင်ႁၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ - ယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်လႆႈမႃးပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈသင်၊ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလႆႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်၊ ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်၊ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆ။ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း ၵၢၼ်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၵေႃႈ  ၼင်ႇႁိုဝ်သမ်ႉပေႃးတေၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼႆ ႁဝ်းၶႃႈမီးယိူင်းဢၢၼ်းၼင်ႇၼႆ ။


ၼႂ်းပၢင်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ မီးငိုၼ်းသူးတွၼ်ႈၼမ်ႉၸ်ႂ ၸုမ်းလႆႈထီႉလ်ႂထီႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ထီႉၼိုင်ႈ-လႆႈငိုၼ်းၶႄႇသွင်မိုၼ်ႇယႅၼ်ႉ ဝူဝ်းၼိုင်ႈတူဝ် ၊ ထီႉသွင် - ပႅတ်ႇႁဵင်ယႅၼ်ႉ ၊ ထီႉသၢမ် - သီႇႁဵင်ယႅၼ်ႉ ၊ ထီႉသီႇ- သွင်ႁဵင်ယႅၼ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်း FC ဝၢၼ်ႈႁႆးလႆႈထီႉၼိုင်ႈ၊ ၸုမ်းၶၢင် လႆႈထီႉသွင် ၊ မၢဝ်ႇတႆးမိူင်းလႃႈ လႆႈထီႉသၢမ်၊ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းမႅၼ်း လႆႈထီႇသီႇသေတွၼ်ႈသူးၼမ်ႉၸ်ႂ ၸိူဝ်းလႆႈသူးထီႉလ်ႂထီႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ - ဝႃႈၼႆ ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸတ်းပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ပိူဝ်ႈတႃႇမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း၊ ယိူင်းဢၢၼ်းႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၸွႆႈထႅမ်ၶိူင်ႈလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၼိူဝ်လွႆတႆးလႅင်း။

ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၵဵင်းမႆႇ C

ၸုမ်းသၢႆၽၼ်းမႂ်ႇ

ၸုမ်းမွၵ်ႇၸၢမ်

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/01/2017 တင်ႈတႄႇယၢမ်း 9 မူင်းၵၢင်ၼႂ် တေႃႇထိုင် 6 မူင်း တၢမ်းၶမ်ႈ၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် တီႈဝၢင်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် လင်ႁူင်းႁဵၼ်းၿူဝ်းရိ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်လႄႈ ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်သိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လွႆတႆးလႅင်း- ၼႆယဝ်ႉ။


ၸၢႆးႁၢၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇၸတ်းပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸွမ်းၼင်ႇယိူင်းဢၢၼ်းမီးဝႆႉသေ  ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁွင်ႉၸူဝ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇမႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်၊ ၵဵပ်းငိုၼ်းၵၼ်ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ် 1,000 ဝၢတ်ႇသေ မႃးၸတ်းပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇ ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၵၼ်။ ယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈမီးဝႃႈ 1.တွၼ်ႈတႃႇႁႃငိုၼ်း ၵွင်ၵၢင် သိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လွႆတႆးလႅင်း။ 2.တွၼ်ႈတႃႇသိုဝ်ႉထူၺ်ႈရၢင်းဝလ်းသေ မိူဝ်းၸတ်းပၢင်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းလွႆတႆးလႅင်း။ 3.ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇလူင်လိုမ်းၵၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီပီသေ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈ 4 ယဝ်ႉ။ 4.ပိူဝ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ/ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁၢင်ႇယၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်သေ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်- ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 4 ၊ တင်းမူတ်းမီး 16 ၸုမ်း၊ 1.ၸုမ်းမွၵ်ႇၵွၼ်တႆး။ 2.ၶုၼ်ႁၢၼ်၊ 3.ထုင်ႉပူင်း၊ 4.ၵၢတ်ႇလူင် JR 5.သႁၢႆ၊ 6.သၢႆၽၼ်းမႂ်ႇ၊ 7.ပၢင်လူင် FC ၊ 8.မွၵ်ႇၸၢမ်၊ 9.ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး၊ 10.ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး B ၊ 11.ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး C ၊ 12.သၼ်လွႆသုင်၊ 13.သလႃႉဝိၼ်း၊ 14.ၼွင်ပူဝ်းၶမ်း၊ 15.ၶူဝ်ၶမ်း၊ 16.ၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸုမ်းဢၼ်ပေႉတီႈၼိုင်ႈ လႆႈႁပ်ႉသူး/ရၢင်းဝလ်း 2,500 ဝၢတ်ႇ၊ တီႈသွင် 1,500 ဝၢတ်ႇ၊ တီႈသၢမ် 500 ဝၢတ်ႇ။


ပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၵဵင်းမႆႇ C လႆႈတီႈၼိုင်ႈ။ ၸုမ်းသၢႆၽၼ်းမႂ်ႇ လႆႈတီႈသွင်၊ ၸုမ်းမွၵ်ႇၸၢမ် လႆႈတီႈသၢမ်။ ထူၺ်ႈရၢင်းဝလ်းသမ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၵဵင်းမႆႇ (Tai Youth CM) ၸတ်းယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ်။ ဢၼ်လႆႈမႃးငိုၼ်းၵွင်ၵွင်သေ သိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း ၵၢၼ်လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၵႂႃႇမိူဝ်းမွပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလွႆတႆးလႅင်း ပေႃးဝၼ်းတီႈ 5-6/02/2017 တေထိုင်ၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ပၵ်းယူႇတီႈလွႆတႆးလႅင်း  ငဝ်ႈၸိုင်ႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5-6/01/2017 ။ တေႃႇၼႃႈမိူင်းထႆး ၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၽႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်။


ပၢင်ၶေႉၶႅင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၼႆႉ ၼွၵ်ႈသေမီးၶႅင်ႇၵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ ပွၵ်ႈၼႆႉၸတ်းႁဵတ်းမႃးထိုင်ထူၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 4 ။

ၼႂ်းပီ2016 ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ်(AIDS) ၼမ်တိူဝ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ- ၽူႈဢွၼ်တူင်ႉ ၼိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးယူႇလီႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း လၢတ်ႈၼႄ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း တၢင်းပဵၼ် AIDS လုမ်ႈၾႃႉ ။

Photo By FB Nai Hark

ဝၼ်းတီႈ 01/12/2016 ပဵၼ်ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်းဢဵတ်ႇသ်လုမ်ႈၾႃႉ ၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး လႄႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ႁူမ်ႈပႃးၸုမ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၵေႃႈၶမ်ႈႁူမ်ႈ ဝၼ်းဢဵတ်ႇသ်လူၵ်ႈ  တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ။


ၸၢႆးႁၵ်ႉမိူင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶူင်းၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း Map Foundation လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ႁူႉလႄႈလႆႈတူၺ်းလွမ်ၶဝ်ယူႇၼႆႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉၼပ်ႉသိပ်းမၼ်းၵူၺ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇလႆႈႁူႉၵေႃႈ ယင်းတေမီးထႅင်ႈယူႇ၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၸိုင် ၸုမ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပၼ်တၢင်းႁူႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈတိုၵ်ႉမီးဢေႇတႄႉတႄႉၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၵေႃႈဢမ်ႇပေႃး လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုလ်း မၼ်းတႄႉတႄႉ” ။


ၶေႃႈမုလ်းမိူဝ်ႈပီ 2014 မီးဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး မီးၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမွၵ်ႈ 1,200,000 ၵေႃႉ ဢၼ်လူႉတၢႆမီးယူႇ 77,000 ၊မီးၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမႂ်ႇထႅင်ႈမိူဝ်ႈပီ 2015 မီး 7,324ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈယင်းတေပႃးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းယူႇဝႃႈၼႆ ။


ၸၢႆးႁၵ်ႉမိူင်း လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ-  “ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်လွင်ႈၵႆတူဝ် ၊ ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း၊ တၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် ၼႆႉတေၸပ်းၵၼ်လႆႈ3 တၢင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် ၊ တၢင်းလိူတ်ႈ ၸႂ်ႉၶဵမ်ႁူမ်ႈၵၼ်၊ လုၵ်ႈၸပ်းတီႈမႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လီတီႈသုတ်းတႄႉပေႃးတေႁူမ်ႈၵႃႇမၸိုင် ႁႂ်ႈႁႄႉၵင်ႈသႂ်ႇထူင်ယၢင်ဢၼႃးမႆႊ (Condoms) ၵူႈပွၵ်ႈ” ဝႃႈၼႆ ။


ဝၼ်းတီႈ 01 ၻီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းဢဵတ်ႇသ် လုမ်ႈၾႃႉ တင်ႈတႄႇ 1988 မီးယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉႁူႉထိုင် လွင်ႈၽေးၶဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် ၊ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၵူႈၸၼ်ႉၵၢၼ် ႁူႉလၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈမီး လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈမီး လွင်ႈပွင်ႇၸႂ်လႄႈ ယွမ်းႁပ်ႉတူၺ်း လွမ်ၵူၼ်းၸပ်း ဢဵတ်ႇသ်၊ ပိူဝ်ႈပိုၼ်ၽႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉလွင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 1လိူၼ် ၻီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၽူႈၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵူႈတီႈ တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ။


ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇတၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ်လုမ်ႈၾႃႉ (UNAIDS) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - မိူဝ်ႈပီ2014 ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸပ်း တၢင်း ပဵၼ် ဢဵတ်ႇသ်တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ 36,900,000 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်တၢႆယွၼ်ႉ တၢင်း ပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ်မီး 1,200,000 ၵေႃႉ ။

တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းသီႊၵႃႊ (ZiKa) ၽႄႈတိူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပၢႆး ယူႇလီၸိုင်ႈမိူင်းလၢတ်ႈ ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/10/2016 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵူတ်းထတ်းၺႃးၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸပ်းတွင်ႉယူႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းသီႊၵႃႊ (ZiKa) - ဝႃႈၼႆ ။


ဢူးသူဝ်းလႃႉဝိၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီလၢတ်ႈဝႃႈ - “ ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇလီပၼ်ၸပ်းတွင်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉမၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းတွင်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၵ်းႁူဝ်လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ႁိုဝ် ဢွၵ်းဢေႃဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ (microcephaly) ၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ ။


ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼႆႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းဢၼ်ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းသီႊၵႃႊ ၼႂ်းမိူင်း မၢၼ်ႈ ။


ဢူးသူဝ်းလႃႉဝိၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ-  “ မိူဝ်းလဵဝ်ၼၢင်းဢၼ်ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ် မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝူင်ႈ ပိူဝ်ႈတေဢမ်ႇႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉၽႄႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၶတ်း ၸႂ်ပၼ်ႁႅင်းမၼ်းၼၢင်းယူႇ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၼၢင်းၼႆႉ မႆႈၸႂ်လုၵ်ႈၼႂ်းတွင်ႉမၼ်းႁႅင်းၼႃႇ”- ဝႃႈၼႆ ။


တၢင်းပဵၼ်သီႊၵႃႊZiKaၼႆႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈတေပဵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇမီးလူမ်းၼၢဝ်၊ တႃလႅင်၊ ၸဵပ်းၸွမ်း ၼိူဝ်ႉၸွမ်းတူဝ်၊ ဢွၵ်ႇတုမ်လႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မႃးၸွမ်းယုင်းလၢႆး။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၽႄတိူၼ်းၼႂ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈပီ 2007 တီႈၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ မႃးၽႄႈတိူၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈမိူဝ်ႈပီ 2016 မိူၼ်ၼင်ႇတီႈမိူင်းဢမေႊရိၵႃႊ၊ ဢႅပ်ႊၾိၵႃႊ၊ ၼႂ်းၵုၼ်ဢေႊသျိူဝ်ႊ-ပႄႊသိၾိၵ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီသေ တေႁႃလၢႆးတၢင်းႁႄႉၵင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးတေ ဢမ်ႇၽႄႈတိူၼ်း - ဝႃႈၼႆ ။

ယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပၢင်လူင် ၼႆသေ ၸုမ်းပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇ တႄႇပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇ လုၵ်ႉဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ထိုင်ဝဵင်းပၢင်လူင ်။

ဝၼ်းတီႈ 26/09/2016 မိူဝ်ႈဝႃး တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် ယၢမ်း 6 မူင်း၊  ၸုမ်းပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်း Tawnggy Freedom Rider ဢွၼ်ႁူဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း 100 ၵေႃႉ ပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၵ်ႇမႃးထိုင်ၽႅဝ်တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ဝၢႆးဝၼ်းယၢမ်း 3 မူင်း။ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပၢင်လူင်- ၼႆယဝ်ႉ ။


မူႇၸုမ်းပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၼႆႉ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃးၵၢင်ၶမ်ႈ မီးၵၢၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်။ မိူဝ်ႈၼႆႉၵၢင်ၼႂ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီ ၵၢပ်ႈသွမ်းၼႂ်သင်ၶၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉၼွင်ၵုတ်ႇ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉပွတ်းၼႂ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတၵ်ႉယမ်တုင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ တၵ်ႉယမ်သဝ်ႁိၼ် တီႈမၢႆတွင်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈဝၢႆႇၶိုၼ်းမိူဝ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး- ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵူဝ်ႇၵျေႃႇၵျေႃႇ ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၵႆၵႆၸိူင်ႉၼႆ ပွၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈတီႈ 2 ၼႂ်းၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶႃႈႁဝ်း။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇတၢင်းၵႆ 30 လၵ်း၊ တူၼ်ႈတီးတင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 60 လၵ်းပၢႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၵႆၵႆၸိူင်ႉၼႆ ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈတီႈ 2 ပိူဝ်ႈတႃႇၶႃႈႁဝ်း။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁူႉၸၵ်း မိုတ်ႈၵိုဝ်းဢူၺ်းၵေႃႉမႂ်ႇ၊ တႃႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႈပဵၼ်၊ သမ်ႉလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်း မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ။


ဢၼ်ပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇမႃးၼႆႉ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈႁၢင်ႈလီ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ၊ ၾိင်ႈၾႃႉၵေႃႈလီ၊ မုင်ႈတူၺ်းၵေႃႈသႃႇယႃႇလီ၊ ၶဝ်ႈဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ်တင်းသဵင်ႈ- ၵူဝ်ႇၵျေႃႇၵျေႃႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ ။


ၵူဝ်ႇၵျေႃႇၵျေႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)သေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပၼ်ႇလူတ်ႉထိပ်ႇၼႆႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိူတ်ႇတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေတႃႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇတႃႈလိူဝ်ႇ မီးမွၵ်ႈ 15 ပီၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ- ၼႆယူႇ ။

ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ဢဝ် မေႃယႃ လူင်းယူတ်ႈယႃ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈ ပွတ်းၸၢၼ်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ၼႂ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်း ဝဵင်းၵႃလိ ၸဵမ်ၸိူဝ်း ၼႆႉ ။


ဝၼ်းတီႈ 22-23/04/2016 ယၢမ်းၸဝ်ႉထိုင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸုမ်းလႄႈ မေႃယႃ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်း ဝတ်ႉဝေႇလုၺ်ႉဝုၼ်ႇ ဝဵင်းၵႃလိ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း တေမီးမေႃယႃ ၾၢႆႇၶဵဝ်ႈ၊ ၾၢႆႇတႃလႄႈ ယူတ်းယႃ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇသင်သေပျႃး ၼႆယဝ်ႉ ။

ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ လွင်ႈယူတ်းယႃသမ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁွင်ႉဢဝ်မေႃယႃ မိူဝ်းယူတ်းယႃပၼ် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း မိူၼ် ၶဵဝ်ႈ၊ တႃလႄႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵႃႈၶၼ်လွင်ႈယူတ်းယႃသမ်ႉ တေတမ်းဝၢင်းဝႆႉ 30-40 သႅၼ်ပျႃး ၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်း လူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်းၼႆႉ တေမီးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ မိူၼ် ၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၶဵဝ်ႈ ၊ ၸၢၵ်ႈၵုပ်းၶဵဝ်ႈလႄႈ တင်ႇၼင်ႈ တေပႃးၵႂႃႇၸေးၸေး ” ဝႃႈၼႆ ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈယူတ်းယႃ ပၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈၶၼ်သင်သေ ပျႃး တေလူင်းယူတ်းယႃ ပၼ်လၢႆလၢႆ သင်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၶႂ်ႈယူတ်းယႃ ၵူတ်ႇထတ်းၸိုင် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးၵူတ်ႇထတ်းလႆႈ ” ဝႃႈၼႆ ။


ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 24-25/04/2016 သမ်ႉ တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂႃႇယူတ်းယႃပၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတၢင်း ပွတ်းမိူင်းၼွင် ၵျေးသီး မိူင်းၼၢင်း ၼွင်သွမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တင်းၸုမ်းၾွင်ႊတႄႊသျိၼ်ႊ ပၢႆးယူႇလီ ႁူမ်ႈၵၼ်သမ်းၶဵမ်ႁႄႉတၢင်းပဵၼ်တပ်း ပၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း ႁူဝ်ၵူၼ်းတင်းမူတ်း1,700 ပၢႆ ။

ဝၼ်းတီႈ 05-06/03/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 07:30-15:30 မူင်း ၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တင်းၸုမ်းၾွင်ႊတႄႊသျိၼ်ႊပၢႆးယူႇလီ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းသမ်းယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်တပ်း တီႈလုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ - “ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်သမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်တပ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၵ်းတေလႆႈသမ်းႁႂ်ႈမၼ်း တဵမ်သၢမ်ပွၵ်ႈ ၊ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ။ ပေႃးတဵမ်သၢမ်မၢၵ်ႈယဝ်ႉ ၶႅၼ်ႈထႅင်ႈႁႃႈပီၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းထႅင်ႈသေ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းသမ်းထႅင်ႈမၢၵ်ႈၼိုင်ႈ ၊ မၼ်းပဵၼ်ပိူင်သမ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈတပ်း ” ဝႃႈၼႆ ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ - ၵၢၼ်သမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတပ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဢႃယု ၊ ပေႃးဝႃႈပႆႇလႆႈသမ်းၼႆႉ တေလႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း၊ ၸွင်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်တပ်းသႅၼ်း B  သႅၼ်း c ။ ထုၵ်ႇသမ်းယႃသင် မေႃၶဝ်ၸင်ႇသမ်းပၼ်ၸွမ်းၶၵ်ႉၸွမ်းတွၼ်ႈ။ ၵၢၼ်သမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈတပ်းၼႆႉ သင်ဢႃယု 10 ပီၶိုၼ်ႈၼိူဝ် တေလႆႈသမ်းသွင်မၢၵ်ႈ / ၵမ်း ။ သင်ဢႃယု 10 ပီလူင်းတႂ်ႈ တေလႆႈသမ်းၼိုင်ႈမၢၵ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸၢႆးမၢဝ်ႇတႆးလႄႈၼၢင်းသၢဝ်တႆး ၾၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း တူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈလီ ၵၢမ်ႈဝိုၼ်း တေလႆႈၵႂႃႇၶႅင်ႇ ၸၼ်ႉဢေႊသျိူဝ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈ 49 ၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၼႆႉ တီႈမိူင်း ဢုတ်ႊသပေႊၵိတ်ႊသတၼ်ႊ။

ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း ၸၢႆးၶိတ်ႉငူၺ်ႇ

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2015) ၼႆႉ တေမီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ၶႅင်ႇၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ 49 ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၼၢင်းႁၢင်ႈလီလဝ်းဝိုၼ်း လႄႈ ၸၢႆးမႃႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုမ်း၊ တီႈဝဵင်းလူင် ထၢတ်ႊသ်ၶႅၼ်ႊ (Tashkent)  တီႈမိူင်း ဢုတ်ႊသပေႊၵိတ်ႊသတၼ်ႊ။ လွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းတႆးတေပႃး 2 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်း (ၸၢႆးၶျိတ်ႉငူၺ်ႇ) လႄႈ ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း။

ပၢင်ၶႄႉ ၶႅင်ႇ ၼႆႉၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းဢေႊသျိူဝ်ႊ တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လိူၵ်ႈဝႆႉၵူၼ်းဢၼ်လႅပ်ႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတေၶဝ်ႈလႆႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးတူဝ်တႅၼ်းဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်း လႄႈၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း) ဢၼ်ၶဝ်ႈႄၶႉၶႅင်ႇ ပေႉတီႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။

ဢၼ်လုၵ်ႈတီႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသေ တေၵႂႃႇၶႅင်ႇၼႆႉ 1.ထုၼ်းမိၼ်း၊ ၼမ်ႉၼၵ်း 60 ၵီႊလူဝ်ႊ။ 2.ၸၢႆးၶိတ်ႉငူၺ်ႇ ၼမ်ႉၼၵ်း 65 ၵီႊလူဝ်ႊ။ 3.ၺီႇၽိဝ်ႇ ၼမ်ႉၼၵ်း 70 ၵီႊလူဝ်ႊ။ 4.ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း တၢင်းသုင် 165 သႅၼ်ႊတီႊမီႊတိူဝ်ႊ (လူင်းတႂ်ႈ)။ 5. ၼၢင်းၶျႄႇရီႊမၢဝ်ႇ တၢင်းသုင် 165 သႅၼ်ႊတီႊမီႊတိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်း လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၾိုၵ်းယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေယူႇလီမီးႁႅင်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းလီ။ တႃႇၵႃႈတၢင်းၵိၼ် ႁႂ်ႈယူႇလီမီးႁႅင်းၵူၺ်း ၵူၼ်းတူၺ်းလွမ်ၶဝ် လႆႈဢွၵ်ႇပၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ ၼိုင်ႈလိူၼ် 3 သႅၼ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၼႆႉ ၼိူဝ်ႉဝူဝ်း (ၼိူဝ်ႉလႅင်)၊ ၼိူဝ်ႉၵႆႇ၊ ပႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈယၢင်ႇလႆႈပိၼ်ႇသေၵိၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶႆႇၵႆႇၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႆႈၵိၼ် 15 လုၵ်ႈ။ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၵေႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵွင်ႉ မီးသၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵိၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈပိူင်။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေယူႇလီမီးႁႅင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈသိုဝ်ႉၵိၼ်ထႅင်ႈယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်း ၾိုၵ်းလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းၼႆႉ တူဝ်ၶူးမေႃသွၼ်ၶဝ် တူၺ်းပေႃးဢမ်ႇၽၢတ်ႇတႃ၊ ၾိုၵ်းပၼ်ယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်းထိုင် 11 မူင်း ၾိုၵ်းႁႅင်းႁႅင်းၵမ်းၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းတေႃႇထိုင် ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၵေႃႈ ၾိုၵ်းႁႅင်းႁႅင်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၾိုၵ်းသွမ်ႉႁင်းၵူၺ်း ထႅင်ႈဢိတ်းဢွတ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်း ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်းသေ ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈလိူၵ်ႈတူၺ်း ၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၶိင်း ႁဝ်းၶႃႈသေ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပႃးဝႃႇသၼႃႇဢီႈသင်တႄႉတႄႉၼႆၵေႃႈ သႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး၊ ပၵ်းတူဝ်ပၵ်းၸႂ်၊ ယင်ႇတူဝ်ယင်ႇၸႂ် သႂ်ႇၼႂ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇယႃႇပေႁႂ်ႈမၼ်းၸိူင်ႉမၼ်းၵၢတ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၾၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ်ႁဝ်း လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးႁဝ်းၵေႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈမၼ်းၶၢတ်ႇ၊ ႁႂ်ႈၸွႆႈပႃးၸွႆႈၶိုင်ၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ယႃႇပေလၢတ်ႈၽူႇလူမ်းၽူင်ႉ၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၼမ်ၼမ်သေ လၢတ်ႈဢေႇဢေႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်း ႁိုဝ် ၸၢႆးၶျိတ်ႉငူၺ်ႇ ၼႆႉ ၸႃတိၵူၼ်းမိူင်းၵုတ်ႈ။ ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃတိမူႇၸႄႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၶၢႆႉမႃးယူႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)။ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈၶႅင်ႇတႃႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။

ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈရၢင်းဝလ်း (သူး) သူၺ်ႇမၢၼ်းမွင်ႇ (မၢဝ်ႇမႃႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုမ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ) တင်ႈတႄႇပီ 2011 တေႃႇထိုင် 2015 လႆႈႁပ်ႉရၢင်းဝလ်း ထီႉ 1 တႃႇ 4 ပီထပ်းၵၼ်။ ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃတိ ဝဵင်းမူႇၸႄႈ ၶၢႆႉမႃးယူႇဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ လွင်ႈၼၢင်းႁၢင်ႈလီ (မႃႇၶႅင်)လဝ်းဝိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈလႆႈရၢင်းဝလ်းမႃး တင်ႈတႄႇပီ 2013 ။ မိူဝ်ႈပီ 2014 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းၸၼ်ႉတိူင်း တီႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ လႆႈရၢင်းဝလ်းတီႈ 1 ။

ႁူဝ်ၾူၼ်ၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈၼၢဝ်ယုင်း လိူတ်ႈသုင် (ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ)  ၽႄႈၸွတ်ႇတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁၢႆး  ပွတ်းလႅၼ်လိၼ် ထႆး- တႆး၊ ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈၼၢဝ်ၼႆႉ ၽႄႈၸပ်းၵၼ် မီးႁိမ်းၸမ် 200 ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ႁူမ်ႈပႃးၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈ (ဢေႃႊသေႃမေႃႊ) ၽူႈႁူမ်ႈသၢင်ႈ(ဢႃႊသႃသမၵ်ႇ) ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၾၢႆ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ သိတ်ႇယႃႈၶႃႈယုင်း  ၽဵဝ်ႈပတ်းထွၵ်ႇပႅတ်ႈၼမ်ႉၶင် ၼႂ်းၵွၵ်း ၼႂ်းထၢင် ၼႂ်းယၢင်မၢၵ်ႇရူတ်ႉၵႃး တီႈၼမ်ႉၸၢင်ႈၶွၼ်ႈၸၢင်ႈၶင်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလိူမ်ႈလႆႇမူတ်းသႂ် ဝႃႈၼႆ။


ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ maesainews ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26 လိူၼ်ၵျႃၼ်ႊ 2015 ဝႃႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူတ်ႇထတ်း ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ  ပဵၼ် ၵူၼ်းလွႆ ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၾၢႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸဵတ်းယွတ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁဵင် ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆးၼႆႉ ၽႄႈတိူၼ်း 14 ၸႄႈဝဵင်း 36 ဢိူင်ႇ 63 ဝၢၼ်ႈ ။ ၼႂ်းပီၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် တင်းသဵင်ႈမီး 186 ၵေႃႉ ။

တၢင်းပဵၼ်လႆႈၼၢဝ်ယုင်း လိူတ်ႈသုင် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ထႆးႁွင်ႉဝႃႈတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်မႃးၸွမ်းယုင်းလၢႆး။ ယုင်းလၢႆးၼႆႉ ၽႄႈၸိူဝ်ႉတႅၵ်ႇၶႆႇၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ်။ တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးယႃႈယႃ တႃႇယူတ်းယႃၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ပေႃးယႃ ဢမ်ႇၶိုတ်းၸိုင် ထိုင်တီႈၸၢင်ႈတၢႆ လူးၵွၼ်ႇ ။

တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း မိူတ်ႊသ်  (MERS) တႄႇၽႄႈတိူၼ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈ မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်သေ ႁွတ်ႈထိုင်ပႃး ၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း၊ မူၺ်ႉၵူၼ်းတၢႆ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ၽႄႈလၢမ်းထိုင် မိူင်းထႆး။

ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 18 လိူၼ်ၵျႃၼ်ႊ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီထႆး ၵူတ်ႇထတ်းၺႃး ၵူၼ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် မိူတ်ႊသ် ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉ တၢင်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် မႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ မိူင်းထႆး။

တၢင်းပဵၼ်မိူတ်ႊသ် (Middle East Respiratory Syndrome : MERS ) ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ် လွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ (MERS Corona Virus : MERS CoV) ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇမႃးတီႈ ထုင်ႉလိုၼ်မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် ဢဝ်တူဝ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈယေႃႈသေပဵၼ်မႃး မႃးသ် MERS ။


တၢင်းပဵၼ် မိူတ်ႊသ်ၼႆႉ တႄႇမႃး တီႈမိူင်းသဝ်ႊတီႊဢႃရေႊပီႊယိူဝ်း မိူဝ်ႈပီ 2012 ။ ထိုင်မႃးပီ 2015 ၸိူဝ်ႉမႅင်းမိူတ်ႊသ်ၽႄႈတိူၼ်းထိုင် 25 ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ဢၼ်ၽႄႈၸပ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း မီးၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တင်းသဵင်ႈ 1,307 ၊ တၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇယွမ်း 500 ၵေႃႉ ။

တၢင်းပဵၼ်မိူတ်ႊသ် လုၵ်ႉမႃးတီႈ မႃႉၼွၵ်ႇ
ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း မိူတ်ႊသ် ၼႆႉလုၵ်ႉမႃးတီႈ တူဝ်သတ်းမႃႉၼွၵ်ႇ ( ကုလားအုတ်၊ ထႆးႁွင်ႉဝႃႈဢုတ်ႇ ) ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸမ်မႃႉၼွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ တႄႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼႆႉမႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼူမ်း မႃႉၼွၵ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းၼႆႉ ဢႆ ၊ ၶီႈၸၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ်။


ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်မိူတ်ႊသ် ၼႆႉ ပဵၼ်ဝတ်း၊ မီးလူမ်းၼၢဝ် ၊ တွင်ႉၵႂႃႇ ၊ ပွတ်ႇၵႂ်ႈ ၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ ၊ တွင်ႉၶူၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸပ်းတၢင်ပဵၼ်ၼႆႉငၢႆႈသေပိူၼ်ႈ - ၵူၼ်း ၵေႃႉႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ်ဢေႇ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းဢႃယုယႂ်ႇ ၊ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်၊ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇ   ၊ တႂ်၊ ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူတ်ႊသ် ၼႆႉ ပႆႇမီး ယႃႈယႃ ၊ ယူတ်းယႃၸွမ်းၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူၺ်း
တၢင်းပဵၼ်မိူတ်ႊသ် ၸၢင်ႈယူတ်းယႃႁႂ်ႈႁၢႆလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈတေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 2-3 ဝူင်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ႁႅင်း ၸၢင်ႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁူဝ်လိူၼ်သေယူတ်းယႃၸင်ႇႁၢႆ ။

လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်မိူတ်ႊသ်
ဢမ်ႇယူႇၸမ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း ၶီႈၸၢမ် ၊ ဢႆ
ၵႆႉသုၵ်ႈသီလၢင်ႉမိုဝ်းႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊
ယူႇႁၢင်ႇသတ်းၸိူဝ်းၸၢင်ႈၽႄႈၸိူဝ်ႉမႅင်း
သႂ်ႇၽႃႈထွင်လူမ်း ႁႄႉပၢၵ်ႇ ၶူႈၼင်
***** ပိုင်ဢိင်ၶေႃႈမုလ်းတီႈ thairath.co.th

ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႃႈၾူၼ်ၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၶူတ်း လိူတ်ႈသုင် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၽႄႈတိူၼ်း၊ ၼႃႈၾူၼ်ၼႆႉၵူၺ်း မီးၵူၼ်းတၢႆယဝ်ႉ 28 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၽႄႈတိူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း ၊ တႃႈၵုင်ႈ ၊ ဢီရႃဝၻီႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းပီၼႆႉၵူၺ်း မီးၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် 7,043 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

တၢင်းၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ၼၢဝ်ၶူတ်းလိူတ်ႈလိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ တႄႇၽႄႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊၿိူဝ်ႊ ပူၼ်ႉမႃး ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်တၢင်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃ ပိူဝ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉဝႆႉ။

တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်မႃးၸွမ်းယုင်းလၢႆး။ ယုင်းလၢႆးၼႆႉ ၽႄႈၸိူဝ်ႉတႅၵ်ႇၶႆႇမႃးၼႂ်း ၶၢဝ်းၾူၼ်။ တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးယႃႈယႃ တႃႇယူတ်းယႃမၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ပေႃးယႃဢမ်ႇၶိုတ်းၸိုင် ထိုင်တီႈၸၢင်ႈတၢႆ လူးၵွၼ်ႇ။ (ပိုင်ႈဢိင်ၶေႃႈမုလ်း ASTV)

ၸဝ်ႈပၢႆးသႅၼ်ႊ ႁိမ်း 200 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) ႁႃတၢင်း ပိူဝ်ႈၵႅတ်ႇၶႄၽေး ႁႅင်းမႄႈလဵၵ်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၶိူင်ႈၾူၼ်ႊ (မိုဝ်းထိုဝ်) မႃး ပႃးၸဵမ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆ ႁၢမ်းသၢႆ။

ၶိူင်ႈၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ် Photo: internet

မႃႊတိၼ်ႊ ပလႅင်ႊ ၸဝ်ႈပၢႆးသႅၼ်ႊၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸဝ်ႈပၢႆးသႅၼ်ႊ 190 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈ 39 ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN)  သပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ႁႅင်းလုတ်ႇမႄႈလဵၵ်း (သၢႆတူင်ႉၼိုင် ႁႅင်းထၢတ်ႈမႄႈလဵၵ်း ဢၼ်ဢဝ်သၢႆတႃတူၺ်းဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ) ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၶိူင်ႈၾူၼ်ႊ (မိုဝ်းထိုဝ်)၊ ၶွမ်ႊၽိဝ်ႊတိူဝ်ႊၼူတ်ႊၿုၵ်ႊၶ်၊ ထႅပ်ႊလႅတ်ႊ ပႃးၸဵမ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆ (ၵဵဝ်ႇၵပ်းႁႅင်းဢၢႆၾႆးၾႃႉ) ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် ဝႃႈ- ႁႅင်းဢၢႆမႄႈလဵၵ်းၾႆးၾႃႉၼႆႉ ယႃႉလူႉလႅဝ် ၻီႊဢႅၼ်ႊဢေႊ (DNA) ၶွင်ၵူၼ်းႁဝ်း၊ မီးလၵ်းထၢၼ်တၢင်း ပၢႆးသႅၼ်ႊ ဢၼ်ၸီႉၼႄႁႂ်ႈႁၼ်ဝႃႈ ႁႅင်းဢၢႆမႄႈလဵၵ်းၾႆးၾႃႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ (မရဵင်း) သုင်။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ယင်းပၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပီး လႄႈတၢင်းပဵၼ်ဢွၵ်းဢေႃးဢမ်ႇတဵမ် (ဢေႃႊထိတ်ႊတိၵ်ႊ) ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၸုမ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈယိုၼ်ႈၵႂႃႇထိုင် UN တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း UN လႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈႁႃတၢင်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽေးႁၢႆႉ(ဢၼ်ႇတရႄႇ) ႁႅင်းဢၢႆမႄႈလဵၵ်း ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈလၵ်းသဝ် သူင်ႇႁႅင်း (သၺ်ၺႃ) လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆႁၢမ်းသၢႆ ပႃးၸဵမ်လွင်ႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် လႄႈ ၶေႃႈမုလ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လွင်ႈမၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵႂၢမ်းၼႄႉၼမ်းၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈၾူၼ်ႊ (မိုဝ်းထိုဝ်)လႄႈသင်၊  ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆ (ႁႅင်းဢၢႆမႄႈလဵၵ်းၾႆးၾႃႉ) ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသၢႆလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁႂ်ႈၸႂ်ႉမွၵ်ႈၸမ်ပဵၼ်ၵူၺ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပိတ်းဢိုတ်းၶိူင်ႈဝႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

မႃႊတိၼ်ႊ ပလႅင်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈသပ်းလႅင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၶွင်ႁႅင်းလုတ်ႇဢၢႆမႄႈလဵၵ်း ၶွင်ငဝ်ႈငုၼ်း ၾၢႆႇမေႃယႃ ၸၼ်ႉၸွမ်ၶူဝ်ႊလမ်ႊၿီႊယိူဝ်ႊ၊ ပဵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸဝ်ႈပၢႆးသႅၼ်ႊ 190 ၵေႃႉ ၼႂ်း 39 ၸိုင်ႈမိူင်း။ (ၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇထႆး Thai PBS ဝၼ်းတီႈ 12/05/2015)

ၵႂၢႆး ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လူႉတၢႆ

ႁူဝ်လိူၼ် April 2015 မႃးၼႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတုမ် ၊ ဝၢၼ်ႈဝဵင်း ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တႃႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ၸၢၼ်း။ ၵႂၢႆး ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶၢဝ်းမႆႈ (Anthrax တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းၽႄႈတိူၼ်း ၼႂ်းတူဝ်သတ်း) ဢၼ်တႆး ႁွင်ႉငၢႆႈၸပ်းသူပ်းဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလႃႉၼၼ်ႉသေ ၵႂၢႆးလႆႈတၢႆ 200 တူဝ်ပၢႆ။ ပေႃးတူဝ်ၼိုင်ႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ ၽႄႈၵႂႃႇၸပ်းထႅင်ႈတၢင်ႇတူဝ်၊ သင်ၵိၼ်ယိူဝ်ႈတိူဝ်ႉၺႃးၼမ်ႉလၢႆးၵၼ် ၽႄႈၸပ်းၵၼ်သေ တၢႆ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵႂၢႆး ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လူႉတၢႆ

ၵဵဝ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၵႂၢႆးၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵႃႇလႃႉ (Anthrax) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးယႃႁႄႉၵင်ႈမၼ်းယဝ်ႉသေတႃႉ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းတႄႉ ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇသင်ႇသိုဝ်ႉတၢင်ႇဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ ၼမ်ႉၸၢင် ၊ ၵုၼ်ႁဵင် ၊ ၵႃလိ ၊ တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈတဝ်ႈလႆႈၸၢႆႇငိုၼ်း 1,800 ပျႃး- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵႂၢႆး ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လူႉတၢႆၼႂ်းၼမ်ႉၼွင်

ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းႁဵတ်းၵိၼ်ႁႆႈသႆႉၵိၼ်ၼႃး ဝဵင်းၵႃႉ ဝူဝ်း  ၵႂၢႆး မႃးၸဵမ်ပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ၊ ထိုင်ၵၢပ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉမႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်ႈၸၢၵ်ႈထႆၼႃး၊ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ ဝူဝ်း / ၵႂၢႆးၵေႃႈ တိုၵ်ႉလမ်ႇလွင်ႈတႃႇသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းၵဵင်းတွင်းယူႇ။

ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၵႂၢႆးၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵႃႇလႃႉ (Anthrax)

ၼုမ်ႇၸၢႆးတႆး ဢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်းၾၢႆႇၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉမၢၵ်ႈ တေၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ ၾၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်းလွင်ႈ တူဝ်ၶိင်းလဝ်း ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉမၢၵ်ႈလီ တီႈမိူင်းၶၢင်။ ၼၢင်းယိင်းတႆးၵေႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼၢင်းငၢမ်း၊ ဝၢႆးတင်းသွင် လႆႈရၢင်းဝလ်း တီႈ 1 တီႈပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ။

ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း ၶဝ်ႈၶႅင်ႇၸၼ်ႉတၢင်းသုင် 5.3 ထတ်း၊ လႆႈရၢင်းဝလ်း တီႈ 1 (Photo: Sai Chit Ngwe)

(Photo: Sai Chit Ngwe)

ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေ ပဵၼ်ၵူၼ်းလဵၼ်ႈႁႅင်း ၾၢႆႇၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉမၢၵ်ႈ၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၾၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်းယဝ်ႉ ၸၢႆးႁိၼ်ပဝ်းၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိုတ်းႁပ်းမႃးၸိုင် ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁပ်ႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး မႁႃႈတူဝ်ထႅင်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။