ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး တုၵ်းယွၼ်းတီႈ ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး မိူင်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ပဵၼ်ထမ်း



ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး မိူင်းမၢၼ်ႈ သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်း၊ ဢဝ်လိူင်ႈလၢဝ်းပၼ် ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၊ ထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ။


ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/04/2016 ၊ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈ ။ ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ - ၸုမ်း ၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ပိူင်တႅပ်းတတ်းတြႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ဢၼ်ပိုၼ်ႉပွႆႇဝႆႉမဝ်မၢင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း / ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႄႇ ဢၼ်မႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်း ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပႃး ၼႂ်းပိူင်တႅပ်းတတ်းတြႃး မိူင်းမၢၼ်ႈ ။


ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး ဢႃယုဢမ်ႇတဵမ် 18 ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ် မိူဝ်ႈပီ 2014 ။ တူၵ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ ၸဝ်ႈၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊသျိၼ်းႁႂႃ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸၢဝ်းၶႄႇ တင်းလုၵ်ႈၶူၺ်မၼ်း ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်း ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၊ ပၢႆထုပ်ႉႁႅမ်ပႃးၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ ၊ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး ပႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸုမ်း SWAN ၸင်ႇလႆႈႁဵၵ်ႈႁွင်ႉၼင်ႇၼႆ ။


ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်း SWAN ယိင်းႁၢၼ်ၾႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ - ပေႃးမႃးတူၺ်းပိူင်တႅပ်းတတ်းတြႃးမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇၸဵမ်လႂ်ပူၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၵူၺ်း ဢၼ်ပေႉၶၻီး (ဢမု) ၼႆႉ ။ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈတႅပ်းတတ်းတြႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉႁူႉၸွမ်း ။ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇၸဵမ်လႂ်ပူၼ်ႉမႃး ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် လူလၢႆၵၼ်ႉၸၼ်သေ ဢၼ်ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး ပႆႇတႅပ်းတတ်းပၼ်ၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၼမ်တႄႉတႄႉ ။ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ ။


လွင်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉ ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊသျိၼ်းႁႂႃ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) မွင်ႇလႃႉၸဵင်ႇ ၊ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ် ၸဝ်ႈၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်းတႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်းပၼ် တီႈၶွမ်ႊပၼီႊၼၼ်ႉ ။ မၼ်းၼၢင်းဢႃယုတိုၵ်ႉလႆႈ 17 ပီၵူၺ်း ။ ဝၢႆးလူလၢႆၵၼ်ႉၸၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈတေႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း တေတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းမၼ်းၼၢင်းၼႆသေ ႁွင်ႉမႃးယူႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈ 3 လိူၼ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းၸတ်းပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ။ မွင်ႇလႃႉၸဵင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းမီးမေးယူႇ ။ ၽိူဝ်ႇၼၢင်းယိင်းတႆးၼၼ်ႉ ပႃးတွင်ႉမႃးယဝ်ႉ လိူဝ်သေဢမ်ႇယွမ်း ၵူပ်ႉၵူႈယဝ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈတေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ငိုၼ်း 400 သႅၼ်ပျႃး - ဝႃႈၼႆ ။


ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ယႃႈႁႅင်းၼႆသေ ဢဝ်ယႃႈယႃႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတူၵ်း လဵင်ႉႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း (ၼၢင်းယိင်ႇဢွၼ်ႇ) ၵိၼ် ။ ဝၢႆးတူၵ်းလုၵ်ႈယဝ်ႉ ဢဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢဝ် ၊ ငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ် - ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်လူလၢႆ မႃးလၢတ်ႈၼႄတီႈၸုမ်း SWAN ၼင်ႇၼႆ ။


မၼ်းၼၢင်း လၢတ်ႈဝႃႈ - မွင်ႇလႃႉၸဵင်ႇၼႆႉ ပႅတ်ႉလႅၼ်ႁဝ်း၊ ပူၼ်ႉပႅၼ်လူလၢႆႁဝ်းလၢႆလၢႆလွင်ႈ ၊ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃး ႁႂ်ႈဢဝ်လိူင်ႈ ၊ ပိုတ်ႇၶၻီးလွင်ႈၼႆႉ ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမွင်ႇလႃႉၸဵင်ႇ (ၶႄႇ) လၢတ်ႈဝႃႈ တေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ငိုၼ်းၼႆသေ ႁွင်ႉဢဝ်ၶႃႈၼၢင်းၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်းမၼ်း ။ မၼ်းဢမ်ႇပၼ် ငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆပေႃႉပေႃႉထုပ်ႉထုပ်ႉထႅင်ႈ ၊ ၸၼ်ၶူဝ်းလဵင်းသိၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈလႅၼ်ႈပၢႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၵႂႃႇ ။ ၶိင်းၶႄႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵႂႃႇတီႈလုမ်းတြႃးသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈပိုတ်ႇၶၻီး (ဢမု) ထႅင်ႈဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈႁိူၼ်းၶဝ် - ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄတီႈၸုမ်း SWAN ၼင်ႇၼႆ ။


ၸုမ်း SWAN ၸီႉၸမ်ႈဝႃႈ - ဢၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ ၵႂႃႇတိူင်ႇၶၻီး (ဢမု) ၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်ႁပ်ႉၶၻီး ပဵၼ်ဢူးၸီႇတူႇထုၼ်း ၊ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး မူႇၸေႈ။ ဢၼ်ၾၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် မႃးပိုတ်ႇၶၻီးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢူးၸီႇတူႇထုၼ်း ႁပ်ႉဝႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်လီဢၢမ်းတႄႉတႄႉ ၊ မၼ်းႁပ်ႉဝႆႉၶၻီး တင်းသွင်ၾၢႆႇ မၼ်းႁဵတ်းႁိုဝ်တႅပ်းတတ်းတြႃး ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁိုင်မႃးလႆႈ 2 ပီပၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃးပၼ် ၊ ပႆႇပၼ်တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ) သင် - ၼႆယဝ်ႉ ။



သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


တႆးႁဝ်းၸွင်ႇထုၵ်ႇလီ တုၵ်း၊ လီမုင်ႈမွင်း လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယူႇႁႃႉ ?



ဝၢႆးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် မိူဝ်ႈ 1947 သေ 1948 ဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်းရီႊယဝ်ႉ တေႃႇ  1958 တဵမ် 10 ပီယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းသူၼ်ႇလႆႈသင်တႃႇမိူင်းတႆး ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယင်းပၢႆထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်လူလၢႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸဝ်ႈၼွႆႉ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ်ၽူႈႁၵ်ႉ ၸၢတ်ႈ ၶဝ်ႈထိူၼ်ယိပ်းၵွင်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၶိုၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃၼႆသေ တင်ႈၸိုဝ်ႈ “ၼုမ်ႇသိုၵ်း ႁၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ “ ၼႂ်းၸိူဝ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် 31 ၵေႃႉ ။


ဝၢႆးသေၵေႃႇတင်ႈ “ ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ” မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်မေႊ 1958 ယဝ်ႉ မီးၶၢဝ်ႇ ၽႄႈၵႂၢင်ႈလိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်ႉပိုၼ်ႉလႄႈၽႂ်ဢမ်ႇသူၼ်းၽႂ် ၽႂ်ဢမ်ႇၸူဝ်းၽႂ် ၵူႈတီႈၵေႃႈ ဢွၼ် ၵၼ်ယိပ်းၵွင်ႈယိပ်းလႅဝ်းလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၾိုၼ်ႉဝၢႆႇတိုၵ်းၾၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုဝ်ႈၽႂ်ႁဵင်းမၼ်းလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း ။ ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉလႄႈ 1959 ၸဝ်ႈပူဝ်ႇမွင်ႇတင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ဝၼ်း ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းယိုတ်းဢဝ်ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ထိုင်တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃးလႆႈဢဝ်တပ်ႉၵၢင် ႁိူဝ်းဝိၼ်ၶဝ်မႃးၸွႆႈ တိုၵ်း ။


ထိုင်မႃး 1960 ၵေႃႈ ၶိုၼ်းတႅၵ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းသေ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၸင်ႇလုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႇတင်ႈ  “ တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး ” SSIA လႄႈယုၵ်ႉဢဝ်လုင်းၶုၼ်မႁႃႇပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ။ ၼႂ်း 1960 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇၵေႃႈၵေႃႇတင်ႈ “ တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်း ” SUA ။ 1961 ၵေႃႇတင်ႈ “ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ” SNUF မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈၸႄႈမိူင်း တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး (တႃႇမူၼ်ႉမႄးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ) ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈငႃးၶမ်းၵေႃႈ ၵေႃႇတင်ႈ “ တပ်ႉသိုၵ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈတႆး ” TNA ။ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်းၵေႃႈ ၵေႃႇတင်ႈ “ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ”။


ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် ပူဝ်ႇတေႇဝိင်ႇ ၵေႃႈ ၵေႃႇတင်ႈ “ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ” ၶိုၼ်ႈမႃး ။ တၢင်း ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ(ၵူဝ်းၵၢင်ႉ) ၵေႃႈ မီးၸဝ်ႈလႅတ်ႇ (ၵျိမ်ႊမီႊယင်း) ။ ထိုင်မႃး 1964 ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း (ၼၢင်းၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ - မေးၼၢင်း ၸဝ်ႈသူၺ်ႇ တႅၵ်ႈ ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၶွၼ်ႈတုမ်ဢဝ် “ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ” SNUF ၊ “ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ” “ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (ၵူဝ်းၵၢင်ႉ) ” လႄႈ “ တပ်ႉသိုၵ်းၵဵင်းတုင် ” ႁူမ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ် “ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ” SSA  ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပႃးတင်း “ တပ်ႉသိုၵ်းၶိူဝ်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ” SNIA (ဢၼ်သၢင်ႇသေႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈ 1965) ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ၵႂႃႇ ။


ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ  ထိုင်မႃး 1967 ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ႁူမ်ႈႁွမ်း “ ၶိူဝ်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ” SNIA လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းပဢူဝ်း (ပအဘဖ) ဢၼ်ၶျၼ်ႇထုၼ်း တင်း ၸၢမ်ႇတဵင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉသေ ပူၵ်းတင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶိုၼ်းတႅၵ်ႇယၢႆႈၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇ ။


ၽႅဝ်မႃး 1973 လေႃႇသျိင်းႁၢၼ်ႇ ၽူႈၼမ်းၸုမ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၶိုင်ဢၢင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်တေႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇႁိုင်သင် တူဝ်လေႃႇသျိင်းႁၢၼ်ႇ ပႃးတင်း ၸဝ်ႈသၢႆၶိူဝ်း (မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းၸဝ်ႈ လၢႆးၸိုဝ်ႈသေ မီးဝႆႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး - SSPP/SSA) လႆႈထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးတီႉၺွပ်း တီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆးယဝ်ႉ ဢဝ်သူင်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈလႄႈၽႅၼ်ၵၢၼ်လူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ ။ ၼႂ်းၵႃႈၸုမ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ၊ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၶိူဝ်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ၊ တပ်ႉၵဝ်ႈၵၢင်ႉ(ၵူဝ်းၵၢင်ႉ) ၊ တပ်ႉသိုၵ်း ၵဵင်းတုင် TNA  ဢိၵ်ႇပႃး ၸုမ်းပူဝ်ႇမွင်ႇ ၊ ၸုမ်းပူဝ်ႇလၢႆးဢူ ၊ ၸုမ်းၸၢႆးပၢၼ်မႂ်ႇ (မိူင်းသူး) ၶဝ်လႄႈလၢႆလၢႆၸုမ်းၵေႃႈ တႅၵ်ႇယၢႆႈလူႉလႅဝ် ၵူၼ်ႇပင်းသဵင်ႈ ။


ထိုင်မႃး 1983 ၸင်ႇၵွၼ်းၸိူင်းၶိုၼ်းႁွင်ႉလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈမီး SSA ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ၊ SUA ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် ယူႇလႆႈၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၵေႃႈၶိုၼ်းတႅၵ်ႇယၢႆႈလူမ်ႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ ။ လိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးသွင်တပ်ႉသိုၵ်းလႄႈၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆး သွင်ပႃႊတီႊ ႁူမ်ႈႁူမ်းၵၼ်ၼႆၵေႃႈ ပႆႇပဵၼ်မႃးလႆႈ ။


ၵွပ်ႈၼႆပေႃးတူၺ်းၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းလူင်မိူဝ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈႁူဝ်တီးၼၼ်ႉ 1 ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇမိူင်းတႆၵွၼ်းၶေႃ 2 ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ။ ၵူၺ်းၵေႃႈ တေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ် / ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း မႃးလႆႈလႄႈ ႁၢင်ႉၵၢတ်ႈမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ ။ သူၼ်ႇၼိုင်ႈတေလႆႈဝႃႈ 1. ပိုၼ်ႉႁူႉၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃႁဝ်းယူပ်ႈ ယွမ်းႁႃႉ ။ 2. ပႆသဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းႁႃႉ ။ ( ဢမ်ႇမီးလၵ်းၼမ်းယိူင်းဢၢၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၶူပ်းငၢမ်ႇငဝ်းလၢႆးႁိုဝ် )။ 3. ပၵ်းပိူင် လၵ်းမၢႆဢမ်ႇမၼ်ႈၵႅၼ်ႇႁႃႉ ၊ လူမ်လၢမ်မဝ်မၢင်ၼႄႇ ။ 4. ဢမ်ႇမေႃၸႅၵ်ႇၽႄဢူၺ်းလီလႄႈၽူႈၶဵၼ်ႁႃႉ ။ 5. ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၵၼ်လႆႈႁႃႉ ၊ 6. ၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၶိုတ်းၸၼ်ႉႁႃႉ ။ 7. ဢဝ်လွင်ႈသူၼ်ႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ / မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်ႁႃႉ ။ 8. ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၼ်လႄႈၸင်ႇၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းမႂ်ႇ တိၵ်းတိၵ်းႁႃႉ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၶၢင်ႉၶမ်တီႈလႂ် တွၼ်ႈလႂ် ။


ပႆႇဝႃႈၼႂ်းၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း တေႃႈၼင်ႇၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈၸုမ်းတႆးၼႆ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ မီးတဵမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ၊ ႁူမ်ႈဝႃႈလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢငင်ႈလႄႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်ၵေႃႈ သမ်ႉဝႃႈ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ၊ မုင်ႈၸူးတီႈလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းယိူင်းမၢႆမိူၼ်ၵၼ် တၢင်းႁဵတ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈ မၢင်လွင်ႈမၢင်ဢၼ် မၢင်တွၼ်ႈမၢင်လႂ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၸူဝ်ႈၵမ်း ႁူမ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈလႆႈယူႇ ဢမ်ႇၽိတ်းသင် ၊ ၵူၺ်းၵႃး ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇႁူမ်ႈ လို်ၼ်းသုတ်းၵေႃႈလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ယူဝ်ၶႄးၵွပ်ႈမႃႇၼ ၵူၺ်းယူဝ်ႉၼႆႁို်ဝ် ။ ယွၼ်ႉၼႆႉၸင်ႇဝႃႈ ပၢႆးတိုၵ်း လၢႆးတိုၵ်း ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၊ မီးၵေႃႈဢမ်ႇလီ ၊ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ မီး တႄႇလႄႈတႅၵ်ႇၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇမီး ႁူမ်ႈလႄႈႁွမ်း ၊ ဢမ်ႇမီးၵႅၼ်ႇလႄႈၵိုမ်း ။


မွၼ်းၶိူဝ်း


သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ ၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းလႄႈသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ တီႈမိူင်းၵိုင် ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်



ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ “ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း သွၼ် လႄႈသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ” ၸတ်းႁဵတ်းလၢႆတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁိုၼ်း (ၵႃယၢင်း) လႄႈၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢၼ်ၶႆႈ တီႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ။


ဝၼ်းတီႈ 25-26/04/2016 ၼႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၊ ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈ ၊ ထဝ်ႈၼႃႈလႄႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ 2 တီႈ တီႈဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆးလႄႈဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ။


မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႄႈၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူးႁိုၼ်း (ၵႃယၢင်း) ၊ ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် မႃးမွၵ်ႇ လၢတ်ႈတၢၼ်ႈၶႆႈပၼ် လွင်ႈ “ၵၢၼ်ႁဵၼ်း သွၼ်လႄႈသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ”။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်း တႆး တေမီးပိုၼ်းႁူႉလႄႈမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်  ႁႂ်ႈပေႃးၶိုတ်းၸၼ်ႉပဵင်းပိူၼ်ႈ။  ၼႂ်းပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈၼႆႉၼိုင်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈမီးၵူၼ်းမႃးႁပ်ႉထွမ်ႇ 700 -800 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ ။


ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ်  ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ - “ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလီ ဢဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၊ ပၢႆးပၺ်ၺႃပဵၼ်ယႂ်ႇ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈပၢႆးပၺ်ၺႃၸိုင် ႁႂ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်းဝၢႆႇ တူၺ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းဝၼ်းလင်ႁဝ်း ။ ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ႁႅင်း ၵၼ်ႁဵၼ်းႁူႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈႁဝ်းၸင်ႇတူၵ်း လိုၼ်းပိူၼ်ႈမႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ”။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ -“ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၼႆႉ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ။ တေလႆႈၸႂ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းသေႁဵၼ်းႁူႉ ။  ပေႃးႁဝ်းတင်ႈၸႂ် တင်ႈၶေႃႈသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင်ႈ တေလႅၵ်ႈမႃးပဵၼ်းၵူၼ်းမီးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃယူႇ - ယုမ်ႇယမ်ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ ” ၼႆယဝ်ႉ ။


ၸၢႆးလၢဝ်ၶိူဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ - “ ႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၽွၼ်း လီတႃႇႁဝ်းယူႇပေႃးမေႃဢဝ် ။ တႅၼ်းတီႈႁဝ်းတေလႆႈလူလိၵ်ႈ ၼမ်ၼမ်သေၸင်ႇတေ ႁူႉမႃး တၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၼႆႉမိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈဢဝ်လွၼ်ႉမွၼ်းမၼ်းမႃးလၢတ်ႈၼႄလႄႈမၼ်းငၢႆႈငႅမ်ႈတႃႇႁဝ်း တေလႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ။ ဢၼလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းတႄႉသင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး သူင်တႅမ်ႈသူင်ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး ။ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈပၢႆးႁူႉတႆးႁဝ်းၶဝ်မႃး တၢၼ်ႈၶႆႈပၼ် တၢင်းႁူႉႁဝ်းၶႃႈ ။  သင်ပဵၼ်လႆႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးၵူႈလိူၼ် ၶႃႈဢေႃႈ ” ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၼႆႉသေပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20-22/03/2016  ၼၼ်ႉၵေႃႈ  တီႈပၢင်ႇၵွင်းမူးႁူဝ်မင်းၼၼ်ႉ မီး ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ (ဢုပ်ႇၶႆႈ) လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးႁၼ် ၊ မီးၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ “ လုၵ်ႈလီလၢင်းၵႃႈ ပုၼ်ႈမိူဝ်း ၼႃႈ တႆး ”  ။ မီးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢိၵ်ႇ မေႃတႅမ်ႈႁၢင်ႈလူၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး ၸိုဝ်ႈ သဵင်ယႂ်ႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ  ၸၢႆးပၢၼ်းႁႅင်း (လၢႆးသႂ်တႆး) ၊ ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း ၊ ၸၢႆးၵေႃႇမိူင်း ၊ ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် ၊ ၶိူဝ်းလၢဝ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈတၢၼ်ႈၶႆႈ ပၼ် ။


သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ



ဝၼ်းတီႈ 29/04/2016 ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 33.4546 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ (US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1169.58 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ  = 180.25 ပျႃး (ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ) ။


ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း ဝၼ်းတီႈ 29/04/2016 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး 28/04/2016 ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 33.305 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US)  1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1173.0 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းၶႄႇ  1 ယႅၼ်ႉ = 180.6 ပျႃး ။


သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ပႆႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းလႆႈၶၼ်ဝႆး



ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ထိုင်သၢမ်လိူၼ်တၢင်းၼႃႈၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈ ဢုပ်ႇၼႂ်းသၽႃး ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးတႅၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေမီးပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ၵွၼ်ႇသဵင်ႈပီ 2016 ၼႆႉ ၊ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လၢႆၾၢႆႇတိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယူႇ - ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် လၢတ်ႈ ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/04/2016 တင်ႈတႄႇၶၢဝ်းယၢမ်း 13:00-16:30 မူင်း ၊ မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်သပ်းလႅင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ - “ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈပဵၼ်မႃး မိူင်းၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ လႄႈ ဝူင်ႈၵၢင်မၢႆမီႈ တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ ” (Democratization in Myanmar within the legal Context of ASEAN Community)  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၾၢႆႇမၢႆမီႈ မိူင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ။


တီႈပၢင်သပ်းလႅင်းၼႆႉ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃ မႃးသပ်းလႅင်း ပၼ်တၢင်းႁူႉ 3 ၵေႃႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ 1. ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ။ 2.Dr. Paul Chambers လွင်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 လႄႈ ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမိူင်းထႆး ။ 3. ၼၢင်းၵၼ်းယႃး ႁိရၼ်း ဝတ်ႉထၼၽူင်း၊ လွင်ႈမၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 50 ၵေႃႉ ။


ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလုမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (PI) ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်း ဝႃႈ - ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30/03/2016 ၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ပေႃႇလသီႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD မီးယူႇ 4 ၶေႃႈ ။ 1. သၢင်ႈလွင်ႈမႄးလီၵၼ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ။ 2. သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းမိူင်း ။ 3. ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၾႅတ်ႊၻရႄႊလ် ။ 4. ပူၵ်းပွင်ၽဝႃႉၵူၼ်းမိူင်း ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/04/2016 ၵေႃႈ ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ (တၼ်းႁဵင်း State Councilor) ၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ - ပေႃႇလသီႇၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ 1. ပိူဝ်ႈတႃႇၶတ်းၸႂ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်တင်း လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းဢၼ်ၵိုင်ႇလီၵိုတ်းယိုဝ်း ။ 2. တေၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ (ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်) ဢၼ်မီးၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸွမ်းၼင်ႇလွၵ်းလၢႆးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၊ လူၺ်ႈတေၸတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ။ 3. လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ဢၼ်မီး ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၶဵင်ႇပိုင်ႈၵၼ် ။ ၵွပ်ႈဝႃႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ပိူင်လဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ။ သၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီၼင်ႇၵဝ်ႇ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ပၼ်ႁႃလၢႆလၢႆလွင်ႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပီ 1947 မႃး ။ ၼႂ်းပီ 1947 ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပေႃႈ ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ တင်းၽူႈၼမ်းတႆး ၊ ၶျၢင်း ၊ ၶၢင် လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၸွမ်းၵၼ်ဝႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၸွမ်းၵၼ် ။ ပေႃးလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ - 1. ၵူႈၸႄႈမိူင်း မီးသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ။ 2. မီးၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ။ 3. ၵူႈၸႄႈမိူင်း မီးသုၼ်ႇလႆႈပွင်ၵၢၼ်လွင်ႈငိုၼ်းတွင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ 3 ၶေႃႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ပၢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ။ ၸူဝ်ႈၵႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ယင်းပႆႇယွမ်းႁဵတ်းၸွမ်း 3 ၶေႃႈၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ ။


ဝၢႆးသေၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵၼ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ လႆႈ 5 လိူၼ်ယဝ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/08/2011 ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်ႈမိုဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ။ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ 1. ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ။ 2. ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းလၢႆ ဢၼ်တေႃႇသူႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ - ၼႆယဝ်ႉ ။


တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း 15 ၸုမ်း ဢၼ်မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၸွမ်ၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၼ်ၼႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်တင်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ  လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉ လၵ်းၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈ ။ (1) တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ။ (2)တုင်းႁပ်ႉလၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင် - 1. ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ယႃႇႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ ၊ 2. လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ ၊ 3. ဢႃႇၼႃႇၸိၵ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈလႆႈမၼ်ႈၵိုမ်း ။ (3) တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ပူၵ်းပွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ။ (4) တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း / ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် ။ (5) တေတင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းသေၶဝ်ႈၶေႉၼႂ်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ။ (6)တေယွမ်းႁပ်ႉပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်း 2008 သေယဝ်ႉ ၶိုင်ပွင်ၵႄႈလိတ်ႈမူၼ်ႉမႄးၵႂႃႇၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းမၢႆမီႈ ။ (ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသၽႃးသေ မူၼ်ႉမႄးၵႂႃႇ ၸွမ်းၼႂ်းပိူင်ဢၼ်မၢၼ်ႈတမ်းဝႆႉ) ။ (7) တေၶဝ်ႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်းမၢႆမီႈတင်းပိုၵ်းသေယူႇၵိၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းမၢႆမီႈ ။ (8) ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်တေလႆႈမီးတပ်ႉသိုၵ်းလဵဝ် - ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


ၼႂ်း 8 ၶေႃႈၼႆႉ ဢၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ ၶေႃႈ 6 ၶေႃႈ 8 ။ ၶေႃႈ 8 ဢၼ်ဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်တေလႆႈမီးတပ်ႉသိုၵ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉၸွမ်းလၵ်းၵၢၼ်မၼ်းယူႇ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေမႃးပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးၶၵ်ႉၵၢၼ်မၼ်း လၢႆလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈယူႇ ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်တေႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉမီး 7 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။ 1. ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်း လွင်ႈလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ။ 2. ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယူင်ႉၶၢပ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း။ 3.ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ။ 4. ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ။ 5. ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ။ (လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေမီးၽွၼ်းပၢင်ႈတေႃႇ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း) ။ 6. ႁပ်ႉႁွင်းၼႂ်းသၽႃး ။ 7. လူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ။ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆႉ ။


ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးယူႇၼႂ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 15/10/2015 - ၼႆယဝ်ႉ ။


ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၵေႃႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈ ဝႃႈ - ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပွၵ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝူင်ႈၵၢင် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူၺ်း ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈ ပႃးၸွမ်း ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းပွၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ် ၊ ၽွၼ်းပၢင်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵေႃႈ ယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇပဵၼ်ထႃဝရၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၶဝ်ႈပႃး - ဝႃႈၼႆ ။


ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် လၢတ်ႈၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ - ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဝႃႈ ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ဢမ်ႇႁိုင် တၢင်းၼႃႈၼႆႉ မူႇၸုမ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း CBOs ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၵေႃႈမီးယူႇတင်းၼမ် ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် 1. ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်းမီးပၢင်တိုၵ်းယူႇ ။ 2. လွင်ႈၸမ်ၸႂ် ဝူင်ႈၵၢင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ပေႃးဝႃႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်သွင်ၾၢႆႇလီၵေႃႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ။ 3.လွင်ႈၶူဝ်းၶွင်မေႃႇတိုင်း ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်းလၢႆ ။ တေမီးၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈပၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဝူင်ႈၵၢင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင် (ငဝ်ႈငုၼ်း) လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း ။ 4. လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ဝူင်ႈၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ မီးမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈလၢႆမိူင်း ၶဝ်ႈမႃးတူင်ႉၼိုင် ၊ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၶႄႇ ၊ ဢမႄႊရိၵႃႊ ၊ ဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ ၊ ၵျပၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


မီးလၢႆၾၢႆႇလၢတ်ႈဝႃႈ - ဢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ဢမ်ႇယွမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈတၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ယင်းပႆႇႁၼ်လီၸွမ်း ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၶႄႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၸီႉသင်ႇၵိုတ်းပႅတ်ႈၶူင်းၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢႆလၢႆၶူင်းၵၢၼ် ။ လွင်ႈၼႆႉႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၵႂႃႇ - ၼႆယဝ်ႉ ။


မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၵေႃႈၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈတေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇႁူႉ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ တင်းၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၵေႃႈ ယင်းပႆႇလၢတ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းဝႃႈ တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ။


တၢင်းပိူၺ်ၵျိင်း / ၶႄႇ လၢတ်ႈဝႃႈ - 1. ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တၢင်းၼႃႈၼႆႉ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ တေပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ။ 2. မၼ်းၼၢင်းတေၵႄႈၶႆယူင်ႉၶၢပ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးယူႇ ယၢမ်းလဵဝ် ။ 3. ၵဵဝ်ႇၵပ်းယူင်ႉၶၢပ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPC) ၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းတေၵႄႈၶႆဝႃႈ မီးၽႂ်ၽွင်ႈထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၊ ထုၵ်ႇလီၸတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁူဝ်ၶေႃႈလွင်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈလူင် ဢၼ်တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီး 5 ၶေႃႈ ။ 1. ၵၢၼ်မိူင်း ။ 2. လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ။ 3. ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ။ 4. လွင်ႈတီႈလိၼ်လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင်သၽႃဝ/ မေႃႇတိုင်း ။ 5. လွင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ။ လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉ ။


လၢႆၾၢႆႇၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ - တၢင်းၼႃႈၵွၼ်ႇသဵင်ႈပီၼႆႉ တေမီးပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPC) ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼႂ်းသၽႃးတႄႉ ယင်းတေပႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉႁႃၶဝ်ႈမႃးတႅၼ်းတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း ၊ တေလႅပ်ႈလႆႈပႂ်ႉဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 2-3 လိူၼ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွၼ်ႇသဵင်ႈပီၼႆႉ တိုၼ်းၼႄႉၼွၼ်း ၊ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႆႉ တိုၼ်းတေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႄႉၼွၼ်း ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႆႉ ႁဝ်းတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ၵူႈၾၢႆႇၵေႃႈတိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵၼ်ယူႇ - ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ ။




သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ



ဝၼ်းတီႈ 28/04/2016 ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 33.33 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1169.58 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ  = 180.024 ပျႃး (ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ) ။


ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း ဝၼ်းတီႈ 28/04/2016 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး 27/04/2016 ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 33.305 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US)  1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1168.0 ပျႃး ၊ ငိုၼ်းၶႄႇ  1 ယႅၼ်ႉ = 179.67 ပျႃး ။


သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တၢင်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈပၢင်လူင် ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်



ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းလႅင်းလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၊ ဢၼ်ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ တၢင်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ် ” ဢၼ်ၸတ်းတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၊ မီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁိမ်းပၢၵ်ႇ ၊ မီးတူဝ်တႅၼ်းလၢႆၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ။


ဝၼ်းတီႈ 27/04/2016 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) တႄႇၶၢဝ်းယၢမ်း 09:00-11:00 မူင်း ၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (S.H.A.N) လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းလႅင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ။ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းဝႃႈ “ တၢင်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ် ” ၊ ၸတ်းတီႈႁူင်းႁေႃ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။ မီးၵူၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႈႁိမ်း 80 ၵေႃႉ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၽူႈထတ်းထွင်လိၵ်ႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၸၢႆးႁၵ်ႉၶိူဝ်း လၢတ်ႈဝႃႈ - ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁူႉၸၵ်း တီႈၾင်ႁူၵ်ႈၾင်ႁႄႇ ၊ လွင်ႈဢဝ်လူင်ႇမွၵ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ၊ တီႈဢၼ်ပၵ်းသဝ်ႁိၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆလႄႈႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈမႃးၸတ်းႁဵတ်းတီႈပၢင်လူင် ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉၸွမ်းလွင်ႈ လၵ်းသဝ်ႁိၼ်ပၢင်လူင် ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် - ဝႃႈၼႆ ။


တီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ၽူႈမႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပၼ်တၢင်းႁူႉလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် မီးတူဝ်တႅၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇယႃႈမဝ်းၵမ် ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၸၢႆးသႅင်ဝၼ်း ။ ႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸၢႆးသု ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း ပႃႊတီႊၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) တင်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ။


တူဝ်တႅၼ်းပႃႊတီႊ NLD မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႃႈ - မိူဝ်ႈလဵဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ လိူင်ႇတႄႉလိူင်ႇဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေတီႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလႆႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တေလႆႈသုမ်ႇငမ်း ၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈၼိူဝ်မိူင်း ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လွင်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းသုမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၶဝ်ဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ် ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်လိူင်ႇၽႄႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တၵ်းတေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈသုမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵွၼ်ႇ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ပႆႇပဵၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈတေၼမ်သေ ပဵၼ်လၢႆးၵႃၼႄးၵဝ်ႉ - ၵဝ်ႉၼႄးၵႃၵူၺ်း - လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ ။


တူဝ်တႅၼ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် SNLD လၢတ်ႈဝႃႈ - မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တႃႇသိုဝ်ႉၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ မၼ်းႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇ ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ၼိုင်ႈႁဵင်လႆႈ 3 မဵတ်ႉ ၊ ၵူၼ်းၵေႃႈသိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈၵူႈၵေႃႉ ။ ပေႃးသိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼႃႈႁိူၼ်း ။ ၼႂ်းႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈၼႆႉ ပေႃးမီးၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈၵေႃႈ ၼႃႈႁိူၼ်းဢမ်ႇမူၼ်းလႆႈယဝ်ႉ ၊ ပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆး လႆႈႁွင်ႉလႆႈႁႆႈ လႆႈမႆႈၸႂ် ။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈၼႆႉ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဢၼ်လႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈ တေႁႃတိုဝ်ႉတၢင်း / လွၵ်းလၢႆးမၼ်းသေ တေသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း ၊ တပ်ႉသိုၵ်း ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ - ဝႃႈၼႆ ။


ႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ ပေႃး 10 ၵေႃႉ ၊ 7-8 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပေႃးတေၵႆယၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆ ။ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈတိုတ်ႉတၢႆးဢဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပေႃးမေႃႁူႉလွင်ႈႁိမ်းႁွမ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႃႇမႆႉထိူၼ်ႇလွႆ၊ ႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ ႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈလီ ၊ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလီ ၶဝ်ဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းတႄႉတႄႉ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးၵူႈၾၢႆႇႁူမ်ႈၵၼ် တီႇၽဵဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈ ။ ယူႇတီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ႁႂ်ႈလႆႈၼႆႉ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းၵူႈၾၢႆႇသေ တေၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇ - ႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။


ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၵေႃႈ ယၢမ်ႈၸတ်းပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း (Debate) ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ ဝႃႈ “ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ” တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ( ၽၢတ်ႈၽႃသႃမၢၼ်ႈ )။ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၸတ်းတီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ” (ၽႃသႃတႆး) ။ ၸတ်းတီႈပၢင်လူင် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ တၢင်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ် ” (ၽႃသႃတႆး) ။ ပေႃးႁူဝ်လိူၼ်မေႊၼႆႉသမ်ႉ တေၸတ်းထႅင်ႈတီႈ ဝဵင်းလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊ တေၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “တၢင်းမုင်ႈမွင်းဝၢႆးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ” - ၼႆယဝ်ႉ ။

(ယႃႈမဝ်းၵမ်)      


သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


 
© 2012 All Rights Reserved | Asean Celebrity | Fonts @ AtFonts | Free Templates