မိူဝ်ႈၼႆႉပွတ်းၶမ်ႈ ၸုမ်းၸိူဝ်း RCSS ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈ သိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ် တေၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၸွမ်းၵၼ် တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢႆမူႇၸုမ်း၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

ဝၼ်းတီႈ 19/06/13 (မိူဝ်ႈၼႆႉၵၢင်ၶမ်ႈ) ၸုမ်းၸိူဝ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ် တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း/ ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်တင်း ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းလၢႆလၢႆပႃႊတီႊ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢႆလၢႆၸုမ်း (ၸိူဝ်းႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်) မီးတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ပႃးၸဵမ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင်လၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈတူၼ်ႈတီး မွၵ်ႈ 6 မူင်းၵၢင်ၶမ်ႈ မိူဝ်ႈဝႃး၊ မီးႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း တင်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းတၢင်ႇပႃႊတီႊ ဢိၵ်ႇ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈတႆး မႃးပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ တီႈႁူင်းႁႅမ်းၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈ တီးတီႈၼိုင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႉမွၵ်ႇမႃးသေ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 09/06/13 ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၸုမ်းၸိူဝ်း (RCSS/SSA) ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ၊ လုၵ်ႉတၢင်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ၼေႇပျီႇတေႃႇ။ ဝၼ်းတီႈ 10/06/13 ႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တင်းၽူႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းလူင်မၢၼ်ႈ။

ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉ လႆႈသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈသေ ဝၼ်းတီႈ 12/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၶုၼ် ထုၼ်းဢူး လႄႈမီးပၢင် ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ် ၼႂ်းၽူႈၼမ်းတႆးလၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈ။  ဝၼ်းတီႈ 13/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ UNODC တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 15/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ။ ဝၼ်းတီႈ 17/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ႁွင်ႇ။ ဝၼ်းတီႈ 18/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ) သေ သိုပ်ႇၶၢဝ်း တၢင်းမႃးတူၼ်ႈတီးၵမ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး- ၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်း ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၸၢႆးထုၼ်းထုၼ်းလုၼ်ႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလုသဵင်ႈသုတ်းမုၼ် ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈ လိူတ်ႈႁူင်းၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 18/06/13 (မိူဝ်ႈဝႃး) ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 6 မူင်းၶိုင်ႈပၢႆ၊ ၵေႃႉပဵၼ်ၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်း ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) လႄႈပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တီႈတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၸၢႆးထုၼ်း ထုၼ်းလုၼ်ႇ(ႁွင်ႉလုင်းၸၢႆးလႅင်း) လႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လုသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽွင်းဢႃႇယုသႅၼ်းပၢၼ် 67 ပီ- ၼႆယဝ်ႉ။

ဢွၼ်ၼႃႈတေသဵင်ႈမုၼ်ၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/06/13 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း၊ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်း မိူင်းလုၵ်ႉ တၢင်ႉယၢၼ်း သေၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ ၵႂႃႇၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ ၵၼ်သေ ဝၢႆးၸုမ်းၸိူဝ်းၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ပူၼ်ႉလူင်း ၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ  ၸုမ်းၸိူဝ်းလုင်းၸၢႆးလႅင်း သိုပ်ႇယင်ႉ လိုဝ်ႈႁႅမ်းၼွၼ်းတီႈၵျွၵ်ႉမႄး။ ၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢင်းတွင်ႉၸဵပ်းၼႆသေၵႂႃႇႁူင်းယႃတီႈၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပေႃးလႅပ်ႈ လီလႄႈ သိုပ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇ လႃႈသဵဝ်ႈတင်းၶိုၼ်း၊ ထိုင်မႃးၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းၶိုင်ႈပၢႆၵေႃႈလုသဵင်ႈ သုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပႃႊတီႊသိူဝ်သိူၵ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ (ၵေႃႉပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈ တင်ႈသွမ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်း တီႈ 01/04/2012 ၶဵတ်ႇ/ပိုၼ်ႉတီႈမၢႆ 3 ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ) ၸၢႆးၸၢမ်ႇမိၼ်း  လၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႉယၢၼ်း ၸိူဝ်းလႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတူၺ်း လုင်းၸၢႆးလႅင်း။ ၶၢပ်ႈတူဝ်လုင်းၸၢႆးလႅင်းၼႆႉ ဢဝ်ပူၼ်ႉၵႂႃႇတီႈပႃႇႁဵဝ်ႈတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ မိူဝ်ႈ 2 မူင်းဝၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး (18/06/13)။ ဢၼ်လုင်း ၸၢႆးလႅင်းလုသဵင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းတႄႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈလုသုမ်း လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵဝ်ႇ ႁူႉၼႃႈႁၼ်ၵႆ၊ မေႃထတ်းသၢင်၊ မေႃဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လုသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်းတႄႉတႄႉ ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးလူႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈလႆႈငိၼ်းတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈမီး တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃးၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႅၼ်းသေ လုသဵင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉသင်ႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈပႆႇႁူႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈမေႃယႃၶဝ်၊ ၾၢႆႇၸွပ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶဝ်၊ ၾၢႆႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ၽႃႇတူၺ်းတွင်ႉမၼ်းသေ ထတ်းတူၺ်းတၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၵိၼ်ၵႂႃႇ ယူႇ၊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈမေႃၶဝ်တေႁႃလႆႈၵႂၢမ်းတွပ်ႇမၼ်းတႅတ်ႈတေႃးယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ  ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈတွင်ႈထၢမ်တူၺ်းလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵၵ်ႉ (လုင်းၸၢႆးလႅင်း) ၼၢင်းၼူၼ်းဢူ တွပ်ႇဝႃႈ- ပေႃႈႁဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵီႈ။ မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇ ႁိူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လၢၼ်ပေႃႈႁဝ်း (ၼႃႉႁဝ်း)ႁေႃႈၵႃးသေ ပေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်သင်၊ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈပေႃႈႁဝ်း သဵင်ႈၵႂႃႇယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် သႆႈလိူတ်ႈႁူင်းၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် တႄႉမီးဝႆႉၸဵမ်လႂ်။ ပေႃႈႁဝ်းၼႆႉ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးယဝ်ႉ ၵွပ်ႈလႆႈဝႆႉၸႂ်လီၸႂ်ငၢမ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ၶူင်ႇ၊ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းမႃးလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းတႄႉ တႄႉ၊ လႆႈဝႃႈပဵၼ် တူဝ်ယၢင်ႇလီတႃႇႁဝ်းၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။

လုင်းၸၢႆးထုၼ်းထုၼ်းလုၼ်ႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 24/03/1946 ၊ ယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ 9 ၊ ၸႃႇတိတၢင်ႉ ယၢၼ်း။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ပူႇလွႆသု၊ မႄႈဢွၵ်ႇလွႆသွႆႈ၊ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းၼၢင်းၵျႃႇၵူး၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈ ၵၼ် 4 ၵေႃႉ။ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်းမိူဝ်ႈပီ 1965-66 ။  1970-71 ႁဵတ်းၽူႈမၢႆတီႈႁူင်းၼႄငဝ်းတူင်ႉ၊ ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ဝၢႆးမႃးပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊၵူၼ်းမိူင်း၊ ပဵၼ်ၽူႈမၢႆၾၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉ (သမဝႃယႃမ) ၊ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွင်ႊသီႊၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထိုင်မႃးပီ 1990 ၶဝ်ႈၼႂ်းပႃႊတီႊႁူင်းၶဝ်ႈ (NUP) ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 2 ။ ပီ 2010 ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၊ ႁပ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 2 ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်မႃးၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်း။

ပွတ်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် မၢၼ်ႈဝဵင်းလူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်လႅၼ်ၶႅၼ်ႈမိူင်းတႆး-ၶၢင်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ၵႃႉၶၢႆ/သူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်မႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ။

ၸၢႆးဢၢႆႈ ၵူၼ်းယူႇမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်လၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈဢၼ်ၶဝ်သိုဝ်ႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်း လင်တပ်ႉပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႈမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်ၵူၺ်း၊ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇတိၶဝ်၊ သိုၵ်းၶၢင်ၵေႃႈဢမ်ႇမႃး ႁၢမ်ႈသင်။ ၵူၼ်းသူႇသမ်းယႃႈ မဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈ ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်သိုဝ်ႉၵိၼ်/ၶၢႆတေႃႇၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈမႃႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းသူႇသမ်း/ၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် တႆးလႄႈၶၢင်၊ ၵူၼ်းဢႃႇယုတင်ႈတႄႇ 13 တေႃႇထိုင် 35 ပီ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်မႃးလႄႈ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်၊ ၶီႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶၢႆယႃႈၶဝ်ၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸပ်း ယိၼ်ႉယႃႈၼင်ႇၵဝ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပႃႈဢီႇ ၵူၼ်းမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင် ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈဢၼ်ၶဝ်မႃးသူႇယႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းသူၼ် ၶိင်းသွႆႈၶမ်း၊ ယူႇတိတ်းၸပ်းၾၢႆႇလင်တပ်ႉပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတီႈမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်ၼႆႉၵူၺ်း၊ ၸဝ်ႈသူၼ်ၵႂႃႇႁၢမ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဝ်သူႇသမ်းယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ပေႃးၵႂႃႇၵေႃႉလဵဝ်ၵေႃႈၸၢင်ႈၺႃးၽေး- ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းယူႇ၊ ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇ/ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် မႃးတိၺွပ်းၵေႃႈ တိဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈၶဝ်ၵႂႃႇႁိုဝ်ႉ၊ တိဢဝ်ၶူဝ်းငိုၼ်းၶမ်း ဢၼ်ၸပ်းတူဝ်ၸပ်းၶိင်း ၶဝ်ၵႂႃႇႁိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း၊ ၵူၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇတိ ဢမ်ႇပၼ်တူတ်ႇတၢမ်ႇသင်။ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းၶၢင်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၶႅၼ်းၼမ်လိူဝ်မႃး- ဝႃႈၼႆ။

ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႂ်းမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ပွတ်းၵွင်းသႃႇ ႁူဝ်ၼမ်ႉၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉပၢၼ်းသေး လႄႈပီႇတုၸိတ်ႉၼႂ်းဝဵင်း (မျဵဝ်ႉမႃႉ)ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ- မူဝ်ႁၢၼ် သူင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းသိုၵ်း RCSS/SSA 3 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၵႂႃႇဢႅဝ်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း လတ်းၼႃႈတပ်ႉမၢၼ်ႈ ယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်း လိုၵ်း၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉ 504 တိၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ  ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇၵုမ်းၶင် တီႈၵျွၵ်ႉမႄး။

ၵူၼ်းသိုၵ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) 3 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵႄႈၵၢင် တႃႈတေႈ-သီႇပေႃႉ၊ ၼႃႈတပ်ႉမၢၼ်ႈၶမယ 504 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈၶိုၼ်းဝၼ်းၽတ်း ထိ 13/06/13 ၊ ၼႂ်ဝၼ်းသုၵ်းထိ 14 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈငိၼ်းဝႃႈဢဝ်သူင်ႇ ၵႂႃႇတီႈလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင်လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉတၢင်း RCSS တိုၵ်ႉပႂ်ႉတူၺ်းတၢင်း တပ်ႉၾၢႆႇတႂ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵွပ်ႈတပ်ႉၾၢႆႇတႂ်ႈပႆႇတၢင်ႇ လၢတ်ႈမႃး လွင်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ၶဝ်လႄႈ ပႆႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈသင်ၸွမ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈတပ်ႉၾၢႆႇတႂ်ႈတၢင်ႇ လၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ တေသိုပ်ႇတၢင်ႇထိုင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸၼ်ႉသုင်ၾၢႆႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပၼ်ႁႃတပ်ႉသိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပေႃးတေလူတ်းယွၼ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈၸဝ်ႈ ယွတ်ႈသိုၵ်းႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ပၼ်ဝႆႉတီႈတိတ်းတေႃႇ ႁဝ်းၶႃႈယူႇ- ဝႃႈၼႆ။ 

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸိူဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇ ပွၵ်ႈမႃးလိုၵ်း၊ လတ်းမႃး ၼႃႈတပ်ႉမၢၼ်ႈ 504 ၽွင်းတဵင်ႈၶိုၼ်းလိုၵ်းၸၢႆႉသေ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႄႉ ၵိုတ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ႁၼ်ၼႂ်း ၶိူင်ႈလဵၼ်ႈ MP4 မီးၸိူဝ်းၶဝ်ၼုင်ႈသႂ်ႇသိူဝ်ႈၶူဝ်း လၢႆးဝႆႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄးၶဝ်ဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ  ႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ထိူၼ်ႇ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း RCSS ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ယင်းပၢႆၺႃးပၢပ်းႁႅမ် ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းသိုၵ်းတႆး 3 ၵေႃႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA ၸဝ်ႈယွတ်ႈ သိုၵ်း တင်းၸုမ်း ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ/ၼေႇပျီႇတေႃႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ ဝၼ်းတီႈ 17/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ဝၼ်းတီႈ 18/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။

ဝၢႆးႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်း RCSS ပွၵ်ႈထိုင် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ သပ်းၼႄ ယိူင်းဢၢၼ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။

ဝၼ်းတီႈ 18/06/13 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 09:00 မူင်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ) ၸၢႆးပၢၼ်းသႅင် ႁွင်ႉမွၵ်ႇဝႆႉသေ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၵႂႃႇတီႈလုမ်း ၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ လႆႈႁူပ်ႉ ထူပ်းၸုမ်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတင်းၸုမ်းတႆး ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မႃးႁပ်ႉတွၼ်ႈတူင်ႉတၵ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းမူတ်းဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ သပ်းလႅင်းၼႄ လွင်ႈပဵၼ်မႃးၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ၊ လွင်ႈတူင်ႉ ၼိုင်ၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃး၊ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ ၶၢဝ်းတၢင်းပွၵ်ႈၼႆႉဝႃႈ-ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈႁွင်ႉမွၵ်ႇမႃးသေ လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇတင်း ၸုမ်းၸိူဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ လွင်ႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ လွင်ႈႁူပ်ႉ ထူပ်းႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆး (SNLD) ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး၊ SNDP ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ ပႃးၸဵမ်ၸဝ်ႈႁၢၼ် (ယွင်ႁူၺ်ႈ)၊ ၼႃယၵ ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပႃးၸဵမ်လွင်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းတီႈၵျွၵ်ႉမႄး ။

ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်း/ ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈ၊ ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ လွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ (ၾႅတ်ႊၻရိူဝ်ႊလ်)။ လွင်ႈတေ ၶိုၼ်းမႄးၽိူမ်ႉထႅမ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၊ လွင်ႈၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး တီႈတူၼ်ႈတီး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ပိူဝ်ႈ တႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း 3 တိူင်းမိူင်းတႆး၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း တႆးလႄႈ တေႁူပ်ႉထူပ်းၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်- ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸွမ်းၼင်ႇယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈ မႃးသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းႁၵ်ႉႁွမ်ၵၼ်၊ မႃးသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၵၼ်ၼႆႉ ႁၼ်ဝႃႈၾၢႆႇတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈသင်၊ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသင်၊ ၼႂ်းပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်၊ လႆႈဝႃႈတဵမ်ထူၼ်ႈၸွမ်းၼင်ႇယိူင်း ဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈယူႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယိၼ်းလီယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း ဢၼ်ၵူႈၾၢႆႇပၼ်ႁႅင်းမႃး- ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၸိူဝ်းၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း တၢင်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ မီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်း မိူင်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇမႃးႁူပ်ႉထူပ်း။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ (ၼေႇပျီႇတေႃႇ)၊ ႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈၾၢႆႇယႃႈမဝ်းၵမ် UNODC ၊ ၸုမ်းပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (ပွတ်းတႃႈၵုင်ႈ) ယဝ်ႉ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ဝၼ်းတီႈ 17/06/13 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) ပွတ်းၼႂ် ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈႁူင်းႁေႃလူင်ၵၢင်ဝဵင်း (မျဵဝ်ႉတေႃႇၶၢၼ်းမ) ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ မီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း မႃးပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈႁူမ်ၸူမ်းတင်းၼမ်။

ၵူၼ်းပွတ်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ-ၸိူဝ်းမႃးႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ မီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်း မိူင်းပွတ်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ၵေႃၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ ပႃးၸဵမ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်။ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းသီႇပေႃႉ/ ၼမ်ႉၶမ်း/ လႃႈသဵဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမႃး၊ ႁူမ်ႈတင်း မူတ်းမွၵ်ႈၵူၼ်းႁဵင်ပၢႆ- ဝႃႈၼႆ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 09/06/13 ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၸုမ်းၸိူဝ်း (RCSS/SSA) ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ၊ လုၵ်ႉတၢင်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇ။ ဝၼ်းတီႈ 10/06/13 ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ တင်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မၢၼ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈသေ ဝၼ်းတီႈ 12/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၶုၼ် ထုၼ်းဢူး ဢိၵ်ႇတင်း မီးပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်ၼႂ်းၽူႈၼမ်းတႆး လၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈ။  ဝၼ်းတီႈ 13/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ UNODC တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 15/06/13 ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ႁပ်ႉ/ၵမ်ႉထႅမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရိူဝ်ႊလ် ဝူင်ႈၵၢင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းသွင် ၾၢႆႇတင်း ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း။ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/06/13 မီးၵၢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ဝူင်ႈၵၢင်ႁူဝ်ၼႃႈပႃႊတီႊၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၼၢင်းဢွင်ႇ သၢၼ်းၸုၵျီႇ တင်း ၸုမ်းၸိူဝ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈ သိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၶိူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊ၊ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ (RCSS/SSA) ဢိင်ဢၢင်ႈၵႂၢမ်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈငမ်း ယဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းထမ်း/တြႃးထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇ ပဵင်းၵၼ်၊ မီးလွင်ႈသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၵၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸင်ႇတေ ပဵၼ်ၵၢၼ်။ ၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းတေႃးၵၼ်မႃးႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းႁိူဝ်ႉမွႆႈမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ထုၵ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ပၼ်ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းတေၶတ်း ၸႂ်ႁဵတ်း သၢင်ႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရိူဝ်ႊလ် (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ)ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးၾႅတ်ႊၻရိူဝ်ႊလ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိုင် တႃႇတေၵတ်းယဵၼ် ဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် မႃးၸိုင်ႈမိူင်းၾႅတ်ႊၻရိူဝ်ႊလ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းတေယူႇ ၼႂ်းသၽႃးသေႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုလ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶွမ်ႊမတီႊငဝ်ႈငုၼ်း RCSS/SSA ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၼၢင်းယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇ ၼၼ်ႉတူဝ်ႈတၼ်းတႃႇသေႇ။ ပၼ်ႁႃၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵပ်းသၢၼ်တင်းမၼ်းၼၢင်း၊ မၼ်းၼၢင်း တေၸွႆႈ ဢဝ်တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃး ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁပ်ႉ ႁူႉသေၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇၸွမ်း- ၼႆယဝ်ႉ။