ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး Shan Youth Organization တၢင်တူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ဢဝ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ/တူဝ်း မဵတ်ႇမၢႆၶိူဝ်းတႆးသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၼႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢႃႊသျႅၼ်ႊ တီႈမိူင်းၶႄႇ ၶဝ်ႈတၢင်း 5 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 11-15/09/2017 ယူႇတီႈၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵႃႉၶၢႆ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ မွၵ်ႇမႃးတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆး SYO တီႈတူၼ်ႈတီး ႁႂ်ႈဢဝ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉတူဝ်း ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး ၼႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇ သိၼ် ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ တီႈဝဵင်းၼၢၼ်ၼိၼ် ၸႄႈမိူင်းၵွၼ်ႇသျီး ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ ပၢင်ပွႆးၼႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇ သိၼ်ၵႃႉ ဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ မိူင်းၶႄႇမႃး ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈ 14 ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ယူႇတီႈၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵႃႉ ၶၢႆမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မွၵ်ႇမႃးၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးၵႃႈ ၼူၵ်ႉ/တူဝ်း တႆးႁဝ်း ၶႃႈၼႆႉ ၼႄပၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းၶဝ်ၼႆ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ် ၸူမ်းၸွမ်း တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းၶဝ် ပေႃးတေလႆႈႁူႉၸၵ်းတႆး၊ တၢင်းၵႃႈ ဝႅၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးႁဝ်း” ဝႃႈၼႆ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢဝ်ၼူၵ်ႉတူဝ်း တၢင်းၵႃႈတႆးႁဝ်း လႆႈမႃးၼႄတီႈ မိူင်းၶႄႇ ၸိူင်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ မႃးတီႈၼႆႈ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈ တၢင်တူဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေမႃးၼႄ။ မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း မႃးၼႄၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၾိင်ႈႁိတ်ႈ ႁွႆးၶဝ်၊ ပီၼႆႉတႄႉၺႃးတႆးႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၵႃႈၼႄ တီႈပၢင်ပွႆးၼႄၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႊသျႅၼ်ႊၼႆႉ ပႃးတၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ 4 တူဝ်၊ တူဝ်း 1 တူဝ်၊ လၢႆးၶွၼ်ႉလၢႆးမိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ပွႆးၼႆႉ ဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းမူတ်းမီး 20 မိူင်းပၢႆ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်း ၵႂႃႇတမ်းၼႄ သေၵႃႉၶၢႆ တေႃႇၵၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် တႅပ်းတတ်း တေၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ ၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလူင် တီႈၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 09/09/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ႁႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢွၼ်ႁူဝ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ၊ ပၢင်ၵုမ်ၸတ်းႁဵတ်း တီႈဝတ်ႉမိူင်းလီပဵင်းၸႂ် (ဝတ်ႉမိူင်းပဵင်း) ၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ႁူမ်ႈၵၼ်တႅပ်းတတ်း တေၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၶိုၵ်ႉ ယႂ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 26-30/11/2017 ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 18/11/2017 ၼၼ်ႉ ႁိုၵ်ႉၵၼ် တင်းဝၼ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ ၸဝ်ႈၶူးဝႃး ဝတ်ႉႁူဝ်ၶူင်ႇ ဝႃႈၼႆ။

လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ပီ 2017 ၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ပီၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တၢင်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းႁဵတ်း ၸွမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းႁိုၵ်ႉၵၼ် တင်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ ၸဝ်ႈၶူးဝႃး ဝတ်ႉႁူဝ်ၶူင်ႇလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း ၶၢႆႉဝၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 2017 ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေမွၵ်ႇထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း 9 ၸႄႈဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ မိူင်းယွင်း၊ မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ မိူင်းၶၢၵ်ႇ၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းလႃး လႄႈ ၵဵင်းတုင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၵမ်းၼႆႉ တေမီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းထႆးၶဝ် တေမႃး ၶၢႆၵုၼ်ႇ သိၼ်ၵႃႉ ၶူဝ်းၶွင် တႃႇ 100 သုမ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ၵုမ် တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ လႆႈလိူၵ်ႈၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးသႆႇၵႅဝ်ႈသၢမ် ၽူႈတႅၼ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 1 သမ်ႉ ပဵၼ်လုင်းၸၢႆး လူင်ယီး၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ်။ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းသမ်ႉ ပဵၼ် လုင်းၸၢႆးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 1 ၼၢင်းသီလႃးဝၼ်း၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 2 ၸၢႆးသၢမ်ၼူၼ်း။ ၽူႈယိပ်းငိုၼ်း ၸၢႆးလူင်ယီး၊ လုင်း ၸၢႆးသႅင်ယွတ်ႈလႄႈ လုင်းၸၢႆးၵျေႃႇဝိၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ၼ်ႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 60 ပၢႆ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 02/09/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်းၼၼ်ႉ ၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တီႈဝတ်ႉမိူင်းလီပဵင်းၸႂ်(မိူင်းပဵင်း) ယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ် 40 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/11/2017 (တူၵ်းမႅၼ်ႈလိူၼ်သိပ်းသွင်လပ်း) ပဵၼ် ဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ၊ ဝၼ်းတီႈ 19/11/2017 သမ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၼိုင်ႈၶမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။


ၸဝ်ႈၶူးဝႃး ဝတ်ႉႁူဝ်ၶူင်ႇသမ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢၼ်ႁပ်ႉၶူး ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မွပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် ဝႃႈၼႆ။

သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး တင်း ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်း ၼႃႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ/တူဝ်း၊ ၾိုၵ်းႁႆႇၵွင်မွင်ႇသိူင်း၊ ပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်း(1) ၸတ်းႁဵတ်း တီႈၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လွင်း မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း 220 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 29-31/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် တေႃႇတၢမ်းၶမ်ႈ သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO ၊ ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶပ်းၶိုင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ ပၼ် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း လၢႆးၵႃႈၼူၵ်ႉတူဝ်း လႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်း တီႈဝတ်ႉၽြႃးလူင် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁုၼ်ႈသႅၼ်းလင် ပေႃးတေမေႃႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး၊ မေႃ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ တၢင်းၵႃႈ ၼူၵ်ႉတူဝ်း လႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်းတႆးၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း 41 ဝၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈလႂ် 6 ၵေႃႉ တင်းမူတ်းမီး 220 ၵေႃႉပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶိုၼ်ႈၾိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်ဢဝ် တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႄႉတႄႉ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၵႃႈတူဝ်း၊ လၢႆးၵႃႈၼူၵ်ႉလႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်းတႆး ၸဵမ်ၸၢႆး/ ယိင်း ႁႂ်ႈပေႃးမေႃၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ တၢင်းၵႃႈ ၼူၵ်ႉ/ တူဝ်း လႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်းတႆးၼႆႉ ၶူးသွၼ် ဢၼ်မႃးပူင်သွၼ် ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ ပၼ် တင်းမူတ်းမီး 16 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 01-04/08/2017 ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO လႆႈၵႂႃႇပူင်သွၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တီႈၸႄႈ ဝဵင်း ၾၢႆၶုၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ တင်းမူတ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း မီး 120 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးပေႃးတေ ၽႄႈၸွတ်ႇထိုင် တႆးၵူႈဝၢၼ်ႈ ၵူႈဢိူင်ႇၼၼ်ႉ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈပူင်သွၼ်ပၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၽိဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိတ်ႉၵျီးၼႃး မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၼမ်ႉတီး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်မႃးၸဵမ် 1981 ၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇ SYO တႄႉၸၢႆးၶိူဝ်း လဵဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ၼႂ်းၵဵင်းတုင် ဢဵၼ်ႁႅင်း ႁိမ်း 30 ၵေႃႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈတေၶူၼ်ႉ သွၵ်ႈႁႃ  ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇတႆး ပိုၼ်ႉမိူင်း ၼႂ်းၵဵင်းတုင်လႄႈ လွင်ႈႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 27/08/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁူဝ်သိူဝ်၊ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ၵွင်ၸႆး၊ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၸုမ်းပၢႆးမွၼ်း၊ ၸုမ်းမွၵ်ႇၵွၼ်၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး၊ ၸုမ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸုမ်းႁူင်းႁဵၼ်းဝၢၼ်ႈငႅၼ်း၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵဵင်းတုင် ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တီႈ လုမ်းပႃႇတီႇၵွင်ၸႆး ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် လွင်ႈမၢႆၾၢင် ၸုမ်းပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ လွင်ႈတေၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း ဝတ်ႉထၼထမ်းၶွင်ၵဵင်းတုင်၊ လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈလႄႈ လွင်ႈသူၼ်း တုမ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၶွမ်ႊမတီႊ မုၵ်ႉၸုမ်းပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်း တုင် လၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ ၶွမ်ႊမတီႊ 17 ၵေႃႉ ယိုၼ်ႈယွၼ်းမၢႆၾၢင်  တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈလိူၼ် ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ။ တေႃႈလဵဝ် လူင်းမႃးယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်မၢႆၾၢင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၵူၺ်း။ ပေႃးလိူၼ်ၼႃႈမႃး ဝႂ်ဢၼုၺၢတ်ႈဢၼ်တႄႉမၼ်း တေလုၵ်ႉတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇသေပၼ်မႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် တႃႇတေယွၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၶိုၼ်းတႄႉတိုၵ်ႉတေ ၵဵပ်းပိုၼ်းလႄႈ ၶေႃႈမုလ်းမၼ်းၵွၼ်ႇ။ ၸင်ႇယွၼ်း ဢဝ်ၶိုၼ်းလွႆးလွႆး။ ယၢမ်းလဵဝ်တေ ႁႃပိုၼ်းဝတ်ႉထၼထမ်း ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၼႂ်း 12 လိူၼ် မီးသင်၊ ႁဵတ်းသင်လၢႆလၢႆ တေၶူၼ်ႉၶႂႃႉဢွၵ်ႇမႃးၵွၼ်ႇ - ဝႃႈၼႆ။


တေႃႈလဵဝ် ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ၼႂ်းၵဵင်းတုင် ႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း ပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းၶူဝ်းၶွင် ပိုၼ်ႉမိူင်း ဝဵင်းၵဵင်းတုင်။ ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/08/2017 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၽူႈ ၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် လႆႈပၼ်မၢႆၾၢင် ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 27 ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ဝၢင်းၽႅၼ်ၼႃႈၵၢၼ်တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ 1) တေၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၵဵင်းတုင်၊ 2) တေတၢင်ႇလွင်ႈၼႃႈၵၢၼ် မုၵ်ႉၸုမ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႃႈ ၸူးထိုင် ၸုမ်းသင်ၶ ၵဵင်းတုင် ၊ 3) တေသူၼ်းတုမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵဵင်းတုင်။ ၼွၵ်ႈလိူဝ် ၼၼ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ ၵဵင်းတုင် လွင်ႈတေပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ဢႃၸေယ ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 10/06/2017 ၼၼ်ႉ ပေႃႈၾႃႉမႄႈမိူင်းၵဵင်းတုင် ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃး ၶွမ်ႊမတီႊ ၶူၼ်ႉႁႃၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇမိူင်းတႆး 17 ၵေႃႉ။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 15/06/2017 သမ်ႉ  တၢင်ႇ ယိုၼ်ႈယွၼ်းမၢႆၾၢင် ဝၼ်းတီႈ 25/08/2017 မၢႆၾၢင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၸင်ႇလူင်းမႃး။ လိူၼ်ၼႃႈမႃး ၸင်ႇတေလူင်း မၢႆၾၢင် ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈၼႆ။


လိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မၢႆၾၢင် မႃးလူင်းတႄႉၸိုင် ၸင်ႇတေမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။


Photo by Sai Lat Mike

ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈ တွင်ႇလိူဝ်း ႁူမ်ႈပႃး ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁူင်းၸၢၵ်ႈလႄႈ  မေႃတိၼ်/မိုဝ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင် သွၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ  လွၵ်းလၢႆး ၸႂ်ႉမႆႉၽႆႇ ၽႃႇ၊ ထႅၵ်ႇ၊ ၸႅၵ်ႇ၊ ၸၵ်း၊ ၶႅၵ်း၊ သၢၼ် ႁဵတ်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵိုၵ်းတိၼ် ၵိုၵ်းမိုဝ်း ၸႂ်ႉသွႆၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး။


ဝၼ်းတီႈ 21-30/08/2017 ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈ တွင်ႇလိူဝ်း တင်း ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁူင်းၸၢၵ်ႈလႄႈ မေႃတိၼ်/ မိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ပူင်သွၼ်လၢႆး ၶႅၵ်း သၢၼ် ဢုပ်းဢႅင်ႇ တႅပ်း၊ လူင်ႈ ပၢင်သွၼ် ၸတ်းတီႈလုမ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈ တွင်ႇလိူဝ်း ပွၵ်ႉၽြႃးၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ သႅၼ်းလင် ပေႃးတေမေႃတိၼ်/မေႃမိုဝ်း လွၵ်းလၢႆး ဢဝ်မႆႉၽႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 24 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ၼႆႉ ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵႂႃႇသူႇၸႂ်း ပၼ် ႁႅင်း တီႈပၢင်သွၼ်ၼၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇတွၼ်ႈပႃး ၵႃႊၾေႊ(ၵေႃႇၽီႇ) ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းပၢင် သွၼ်ၼၼ်ႉ တူဝ်တႅၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး တူၼ်ႈတီးၵေႃႈပႃး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYO ၵေႃႈပႃး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈဝႆႉ တင်းမူတ်း တူဝ်တႅၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိုၵ်းသွၼ် မီး 6 ၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ပၢင်သွၼ် လွၵ်းလၢႆးဢဝ်မႆႉၽႆႇ သၢၼ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈမီးၵူၼ်း မေႃႁဵတ်း မေႃသၢၼ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉမႆႉ ပူၵ်ႇမႆႉဝွင် ၶႅၵ်း၊ သၢၼ်ၽင်ႉငၢႆႈ၊ ၵွႆငၢႆႈၼႃႇ။ ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ၼႄ လၢႆးဢူပ်းၼမ်ႉယႃမႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဝႆႉလႆႈၶၢဝ်းႁိုင် 12 ပီႁႃႉ၊ 15 ပီႁႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈငိုၼ်းမႃး ယူႇတီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး တွင်ႇလိူဝ်း တင်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈ သမ်ႉ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ပူင်သွၼ်။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လၢႆးဢဝ်မိုဝ်းသၢၼ်၊ မိုဝ်းၶႅၵ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် သူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ၼႃႇ” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်သွၼ် ၵၢၼ်မေႃတိၼ်/မိုဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉမႆႉၽႆႇ မီးၵူၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်းႁဵၼ်း တင်းမူတ်း 52 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တူဝ်တႅၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး တွင်ႇလိူဝ်း၊ ပဢူဝ်း၊ ထၼု၊ လီသူးလႄႈ တႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး။


ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း တေဢဝ်မႆႉ ၽႆႇလၢႆယၢင်ႇသေ ၶႅၵ်း၊ သၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် 15 ယၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မေႃႈၼမ်ႉ၊ ၵွၵ်းၼမ်ႉဢၼ်ပႃးႁူ၊ ၵွၵ်းသႂ်ႇၵွၼ်ႈသီ၊ ဝၢၼ်ႇ၊ ဢႅပ်ႇၶဝ်ႈ၊ တႅပ်းၶဝ်ႈ၊ လူင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 31/08/2017 သမ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပွႆးလူင်း ပၢင်သွၼ် ဝႃႈၼႆ။


(မၢႆတွင်း မႆႉၽႆႇ ပဵၼ်မႆႉၵူင် ၵူႈသႅၼ်း၊ မႆႉၸိင်ပဵၼ်မႆႉၼိူဝ်ႉၵႅၼ်ႇတၼ်ၵူႈသႅၼ်း)

ပီႈၼွင်ႉတႆးႁွတ်ႈၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီ ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်ၵဝ်ႈလပ်း (ၵၢင်ဝႃႇ) ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽွမ်ႉ ၵၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီ ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ထႆး၊ တၢင်းလီယိူင်းၸူးထိုင်ၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆးတူၼ်တီႈ9 ၊ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းတူၼ်ထူၼ်ႈ10 ႁႂ်ႈယူႇလီၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်တႆး ႁႂ်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၼႂ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။


ဝၼ်းတီႈ 21/08/2017 ၸုမ်းတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇလၢႆၸုမ်း ဢွၼ်ဢဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇႁဵတ်း ပၢင်တႆႈတဵၼ်းႁဵင် ၸႃႇၵၼမ်ႉၵတ်း၊ ယႃႈယႃ၊ ဝီး၊ ၼမ်ႉၼူမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈပူႇသိလ်ၼၢႆးသိလ် ဢၼ်မႃးဢဝ်သိလ်တီႈဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ 200 ၸဝ်ႈပၢႆ ။

ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးဢၼ်ႁွတ်ႈတီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ႁၵ်ႉပႅင်းၵၼ်၊ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ ပႆသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇ တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈသုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ ပႅင်းမႅတ်ႇႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး၊ ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး၊  ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်း မႆၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၸၢႆးၸွမ်လႅင်း ၽူႈဢွၼ်ၸတ်းပၢင် လၢတ်ႈဝႃႈ- “ ယိၼ်းၸူမ်းလႄႈ မီးတၢင်းသိူဝ်းတႄႉ တီႈႁဝ်းၶႃႈပီႈ ၼွင်ႉဢမ်ႇဝႃႈၽႂ်၊ ၸုမ်းလႂ်၊ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ် ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီပိူဝ်ႈ တွပ်ႇတႅၼ်းၵုင်ႇမုၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈထႆး ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈမႃးပိုင်ႈႁူမ်ႈၽူၺ်းလႄႈ တၢင်းလီယိူင်း ၸူးထိုင် ၶႂၼ်ငဝ်းၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်တႆးၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ၊ ပႃးၸဵမ်ၸိူဝ်း လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ” ။


ယိင်းသႅင်လၢဝ် ၽူႈၸွႆႈၶပ်းၶိုင်ၵၢၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ - “ ႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း လႆႈမႃးပိုင်ႈဢိင် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၶႃႈမီးၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေႁၵ်ႉပႅင်းႁဝ်း ” ဝႃႈၼႆ။


ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး မီးၼပ်ႉလၢၼ်ႉ၊တႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇမီးႁူဝ်သႅၼ် ။

ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉတၢင်းၵႃႈ ၼူၵ်ႉတူဝ်းလႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်း ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ 120 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 01-04/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝိႁၢရ်ဝၢၼ်ႈလွႆႁႄႈ ဢိူင်ႇဢုမ်ႇတိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး  ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး ပေႃးတေႁိူဝ်ႈႁိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇပေႃးတေ မေႃႁၵ်ႉသႃ ပႂ်ႉပႃး သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵႂႃႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး Shan Youth Organization (SYO) လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸႄႈ ဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် တိတ်းတေႃႇမႃးတီႈၶႃႈဝႃႈ တေႃႈလဵဝ် တၢင်းၾၢႆၶုၼ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈၶူးမႃးသွၼ် ပၼ်တၢင်းၵႃႈ ၼူၵ်ႉတူဝ်း ဝႃႈၼႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႆး SYO ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ် မီးယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေယုၵ်ႉယွင်ႈ ၾိင်ႈငႄႈႁဝ်းယူႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလူင်းပူင်သွၼ် ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်။ ၶူးသွၼ် ဢၼ်ၵႂႃႇပူင်သွၼ်ပၼ် တင်းမူတ်း မီး 8 ၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ ပူင်သွၼ်ပၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရႃႇ၊ တၢင်းၵႃႈတူဝ်း၊ လၢႆးႁႆႇၵွင်မွင်း လႄႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိုၵ်းသူၼ်း ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ်ၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်း ဝႆႉတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO ႁဝ်းၶႃႈထႅင်ႈယူႇ သင်ဝႃႈ ဝၢႆးဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်ၼမ်ႉယဝ်ႉၸိုင် ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇပူင်သွၼ် ပၼ် လၢႆးတႆး၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်တေမႃးၾိုၵ်းသွၼ်လၢႆးတႆးတႄႉ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေမီးမွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးၾၢႆၶုၼ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပူၵ်းတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ၵူႈႁိူၼ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးဝႆႉတီႈႁိူၼ်းၵူႈလင်။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၾၢႆၶုၼ်ၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး တင်းမူတ်းမီး 18 ဝၢၼ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။


ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO ၼႆႉ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ပူင်သွၼ်ပၼ် တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ၼႂ်းပီ 2017 ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ 18 တီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈဝွၼ်သူမ်ႈ (ပဵင်းၶဵတ်ႇ) ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်။ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်/ တွင်ႇငူႇ။ ဝၢၼ်ႈတေႃးၵျွႆးဢိၼ်းတင်း ဝၢၼ်ႈသပေႇတၢၼ်း ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ။ ၽြႃးလႅင်/ ၽြႃးႁႃႈသူႇ ၸႄႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး။ ဝၢၼ်ႈၾၢႆလူင် ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ ၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ (SYO) ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးပေႃးတေ ၽႄႈၸွတ်ႇထိုင် တႆးၵူႈဝၢၼ်ႈ ၵူႈဢိူင်ႇၼၼ်ႉ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈပူင်သွၼ်ပၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၽိဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိတ်ႉၵျီးၼႃး မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၼမ်ႉတီး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်မႃးၸဵမ် 1981 ၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇ SYO တႄႉၸၢႆးၶိူဝ်း လဵဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼႆယဝ်ႉ။


Photo by Sai Khaylyo

ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊတႃႇ တေၶိုၼ်း ယုၵ်ႉမုၼ်း ၶူၼ်ႉႁႃၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇမိူင်းတႆး ၸင်ႇလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉၶွမ်ႊမတီႊၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တႃႇတေတုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်းတီႈလိၼ်လႄႈ ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ႁႂ်ႈလႆႈဢၼုၺၢတ်ႈ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၶိုၼ်းႁႂ်ႈမိူၼ်ႁေႃလူင်လႄႈ တေတုၵ်းယွၼ်းထႅင်ႈလွင်ႈလႆႈလူႉသုမ်း ၵႂႃႇတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 10/06/2017 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈတင်း ပေႃႈၾႃႉမႄႈမိူင်းၶဝ် ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ တီႈလုမ်းပႃႇတီႇၵွင်ၸႆး ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။

ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၶွမ်ႊမတီႊ လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝၼ်းတီႈ 23-25 လိူၼ်ဢေႊၿရိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသႅင်တိပ်ႉလႄႈ လုင်းၸၢႆးလူင် မိူင်းၶၢၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၶႆႈပႃးပိုၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉယူႇ ၶေႃႈ ၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်တုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇ 3 ၶေႃႈ မိူၼ် တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းႁၢင်ႈဢၼ်မိူၼ်ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်၊ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်တီႈလိၼ်ၵဝ်ႇႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉမွပ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၶွင် ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်။ ႁေႃဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းမူတ်း တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၾၢႆႇႁွင်ႇၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၶဝ် ႁႂ်ႈတူၺ်းလူ ၵုမ်းထိင်းဝႆႉပၼ်ပႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇၵႂႃႇၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထၢမ်ၵႂႃႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဝႃႈ လွင်ႈႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉ ပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်တုၵ်းယွၼ်းမႃး ၶႂ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ၶႂ်ႈလႆႈ ၶိုၼ်းတီႈလိၼ်ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ မီးၶွမ်ႊမတီႊယဝ်ႉႁႃႉၼႆသေ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇၽွင်းလူင်ထၢမ်မႃးၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ႁဝ်း ၶႃႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် ၸင်ႇလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ။ ၶွမ်ႊမတီႊဢၼ်လႆႈတၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးသမ်ႉ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႊမတီႊၾၢႆႇၶူၼ်ႉႁႃၶိုၼ်းၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇမိူင်းတႆး ပဵၼ်ၶွမ်ႊမတီႊၸူဝ်ႈၶၢဝ်း” ဝႃႈၼႆ။


ၶွမ်ႊမတီႊဢၼ်လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵႂႃႇၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးၵူၼ်း 17 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈပဵၼ် လုင်း ၸၢႆးႁွင်ၶမ်း၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသြႃႇၸၢႆးသႅင်ၶမ်း၊ ၽူးၼမ်းၼႂ်း လုင်းၸၢႆးဝိၼ်းမိၼ်ႉ၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေမီးမိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈသီရိ၊ လုင်းၸၢႆးလူင်၊ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသႅင်တိပ်ႉ၊ လုင်းၸၢႆးယီႈတိပ်ႉဝူင်း၊ လုင်းၸၢႆးလူင်ယီး၊ လုင်းၸၢႆးၼုတ်း၊ လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉပုၼ်ႉ၊ ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်းၶမ်း၊ လုင်းၸၢႆးထေးဢွင်ႇ၊ ၸၢႆးသၢမ်လွတ်ႈ၊ ၸၢႆးၶိတ်ႉဢေး တူဝ် တႅၼ်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈ လုင်းၸၢႆးၼုတ်း တူဝ်တႅၼ်းတူၼ်ႈတီး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉၵေႃႈ တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ တႃႇတေႁူၺ်းသူၼ်းပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵဵင်းတုင်သေဢမ်ႇၵႃး ပီႈၼွင်ႉၵဝ်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁူၺ်းသူၼ်းပႃး ၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶႆးၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၵႂႃႇမီးဝႆႉၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈသင်၊ ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈလႄႈသင် တေႁူၺ်းသူၼ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။


ဝၢႆးလင်ႁူၺ်းသူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ တေမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈႁေႃလူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ တႃႇတေၵုမ်းထိင်း ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇႁေႃလူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းမူတ်း။ ၼႂ်းၶွမ်ႊမတီႊၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပႃးမႃး ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸၼ်ႉ ထၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။


လုင်းသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ယႃႇပေဝႃႈတေယွၼ်းႁေႃလူင်ၼႆႉၶိုၼ်းလႃႈ ပေႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊ ၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းလႆႈၺႃးတီႉၺွပ်းယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇပေႃႈၾႃႉမႄႈမိူင်း 3 ၵေႃႉ တုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈႁေႃၵဝ်ႇၼႆႉသေ ယၢမ်ႈၺႃး တီႉမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈဢမ်ႇႁတ်ႉတုၵ်းယွၼ်းမႃး။ ဝၢႆးလင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢိတ်းဢီႈၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း တႃႇတေႁႃ တုၵ်းယွၼ်းႁေႃလူင်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၶဝ် ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈသင်ႇဝႆႉ ၵွၼ်ႇမိူဝ်ႈၶဝ်ပႆႇတၢႆ ႁႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ဢဝ်ၶိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ  ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၵဵင်းတုင် ႁႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးပႃႈလင် ဝၢႆးလင်ယႃႉၵူၼ်ႇႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉပိုၼ်းသေ လႆႈမႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်ဢမ်ႇတုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈတုၵ်းယွၼ်းမႃးၼင်ႇၼႆ။ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ဢၼ်လႆႈတုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်လုင်းသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ်ၵေႃႉလဵဝ် မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်း မၢၵ်ႇ ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈလႄႈ ၸင်ႈလႆႈၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ တႃႇတေတုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း ဝႃႈ ၼႆ။


ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၶဝ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ႁေႃလူင်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶေႃႈၸီႉသင်ႇငဝ်ႈတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်သိုၵ်းမွင်ႇဢေး ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမ 77 ၸွမ်သိုၵ်းတႅၵ်ႉသိၼ်ႇ လႆႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈယႃႉၵူၼ်ႇပႅတ်ႈ ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 1991 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 7:41 မူင်း ။ ဝၢႆးလင်ယႃႉၵူၼ်ႇပင်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းၵဵင်းတုင်တႅၼ်း သႂ်ႇၼိူဝ်ႁေႃလူင် ၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်းငမ်းယဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EPRP) ႁဵတ်းၸဝ်ႈတႃႇၼ ပဵၼ်ၵဝ်ႉပဵၼ်ၵၼ်းသေ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ယဵပ်ႉၶူဝ်းတႆး၊ ၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ်ၼၢင်းယိင်းတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼၢင်းယိင်း တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။

ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ-"ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼၢင်းယိင်း။ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ပၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်း မေႃယဵပ်ႉၶူဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ၊ လႆႈယူႇၼႂ်းႁူမ်ႈသေႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းယၢၼ်မိူင်း ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉၼႆသေ ႁွင်ႉၶဝ်မႃးမႃးသွၼ်ပၼ်။ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ႁဵၼ်းသွၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်မိူဝ်းမေႃႁဵတ်းၵၢၼ် ၸုၵ်းမၼ်ႈၼိူဝ်တူဝ်ၶဝ်၊ ႁႂ်ႈၶဝ်မေႃႁႃငိုၼ်းၶဝ်ႈၸွႆႈၼႃႈႁိူၼ်း။ သမ်ႉႁႂ်ႈၶဝ်မိူဝ်း မေႃၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇၶဝ်သေ တႃႇတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ"-ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းၸၢမ်ႁွမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းယဵပ်ႉၶူဝ်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ- "ၶႂ်ႈမိူဝ်းယဵပ်ႉၶူဝ်းၵိၼ်တီႈဝၢၼ်ႈ၊ မီးယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ  မီးၵူၼ်းၶႂ်ႈမေႃၵေႃႈ တေၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း၊ တေၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမေႃတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ၶႃႈႁဝ်းတႄႉပဵၼ်တႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး မီးသူၼ်မီးၼႃး မီးသူၼ်ၼဵင်ႈၶႃႈ၊ ႁဵတ်းၵိၼ်သူၼ်ၼဵင်ႈၶႃႈဢေႃႈ"- ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်သွၼ်ယဵပ်ႉၶူဝ်းတႆးၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်မေႊ 2017 ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်။ ပိုတ်ႇတီႈလုမ်း ၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်းငမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EPRP) မၢႆႁိူၼ်း 5/22 သဵၼ်ႈတၢင်း မျႃႉရတၼႃႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၸုမ်း EPRP ၼႆႉ ပိူင်လူင် တူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈထႅမ်တႃႇၼၢင်းယိင်း လႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ပၢင်သွၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸုမ်းသုၸႃႇတႃႇ၊ ၼၢင်းၵလျႃႇ ပူင်သွၼ်ပၼ်၊ မီးၼၢင်းယိင်းတႆး 15 ၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်။


ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ပၼ်တၢင်းမေႃလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆလွင်ႈ။ လိူဝ်သေလၢႆးယဵပ်ႉၶူဝ်းတႆးယဝ်ႉ လၢႆးႁဵတ်းမၢၵ်ႇတုမ်ႇ သိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး၊ လွၵ်းလၢႆးႁၢင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ယဵပ်ႉၶူဝ်း၊ လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်၊ လွင်ႈမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃး ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး၊ လွင်ႈမၢႆမီႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼၢင်းယိင်း ပႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပူင်သွၼ်ပၼ်လူၺ်ႈ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႃႈႁဵၼ်းၼႃႈသွၼ်-ၼႆယဝ်ႉ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းလဵင်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းပႃးထႅင်ႈ၊ လွင်ႈၶူဝ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆတီႈယဵပ်ႉၶူဝ်းလႄႈသင်၊ ၶူဝ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆ တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်း EPRP ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သိုဝ်ႉပၼ်တင်းမူတ်း- ၼႆယဝ်ႉ။


ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- "ၽေးသိုၵ်း ၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼၢင်းယိင်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမၼ်း လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ တွင်ႈထၢမ်တူၺ်းလွင်ႈပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ် လွင်ႈၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ  ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်လဵၵ်ႉဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၶဝ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈမၢင်ၵေႃႉမႃးတီႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၵေႃႈဝႃႈ ၶႃႈဢမ်ႇမေႃလႆႈယူဝ်ႉ၊ ၶႃႈဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈယူဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈဢမ်ႇပဵၼ်သင် တေလႆႈမေႃ၊ ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်၊ ႁဝ်းတေတိုတ်းၸၼ်သူ"။


ပေႃးဝႃႈမႃးယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယူဝ်ႉၼႆသေ တေယွၼ်းမိူဝ်းၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်။ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃယဵပ်ႉ ဢမ်ႇမေႃၵႅတ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၼႆ ႁဝ်းမေႃႁဵတ်းမၢၵ်ႇတုမ်ႇတႆးၵူၺ်းပေႃးၼႆၵေႃႈ ႁဵတ်းၵိၼ်ပေႃးဢမ်ႇပေႉယဝ်ႉ။ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း မေႃဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉလႆႈယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးလႆႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ မိူၼ်ၵူၼ်းလႆႈၵႂႃႇတၢၵ်ႇလႅတ်ႇတၢၵ်ႇၾူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈ။ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈလႆႈယူႇၼႂ်းႁူမ်ႈသေ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ႁႂ်ႈလႆႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈ- ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 20/05/1958 ၸဝ်ႈၼွႆႉဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်း 30 ၵေႃႉ ၶၢမ်ႈၶူင်းတီႈ တႃႈၽႃလႅင် ၵႄႈၵၢင် မိူင်းပၼ်ႇတင်းမိူင်းၵျွတ်ႈ ၵႂႃႇၼွၼ်းႁိမ်းတီႈသူပ်းႁူၺ်ႈ သမၢၼ်း ၾၢႆႇၼိူဝ်တႃႈ ယၢၼ် 3 လၵ်း။ ပေႃးမိူင်းလႅင်း 07.00 မူင်း ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း တင်ႈၽိူၼ်ၶူး ပိူဝ်ႈတႃႇၸတ်းပၢင်ၵိၼ် ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ ၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ -


“ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီး တီႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။ တီႈပၢင်ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်း ဝႆႉတုင်း ၸိုင်ႈတႆး/ တုင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ/ တုင်း ၸဝ်ႈငိူၵ်ႈၵၢင်လႆး/ တုင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ တင်း တုင်း ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်။ လွင်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈထႅဝ် ၵူႈၵေႃႉ၊ ဢဝ်မႆ မတ်ႉႁူဝ်မႄႈမိုဝ်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၶဵမ်တႅင်း လိူတ်ႈဢွၵ်ႇသေ ယွတ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းဢၢင်ႇဢၼ်သႂ်ႇၼမ်ႉဝႆႉ။ ပေႃးယဝ်ႉလႆႈတိူင်ႇၵၢဝ်ႇတေႃႇၼႃႈၸဝ်ႈမိူင်းဝႃႈ “သင်ၽႂ် ႁၵ်းလင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင် ႁႂ်ႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈၵႅတ်းၶေႃး၊ ႁႂ်ႈမၼ်းၶၢတ်ႇမိူၼ်ၼႆ- ၼႆသေ တႅပ်းၶေႃးၵႆႇ ၶၢတ်ႇၵမ်းလဵဝ်။ ပေႃးယဝ်ႉဢဝ်လိူတ်ႇၵႆႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇယွတ်ႇသႂ်ႇလေႃးၼႂ်းဢၢင်ႇၼမ်ႉလိူတ်ႈ ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉ တႅင်းဢဝ်လိူတ်ႈ ၽႂ်မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးယွတ်ႇႁူမ်ႈလေႃးၵၼ်။”

လၢႆးၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ


ဝၢႆးၼၼ်ႉလႆႈပႆယၢင်ႈမူၼ်ႉၶဝ်ႈတႂ်ႈလႅဝ်းသွင်မၢၵ်ႈ တင်း ၵွင်ႈသွင်လဝ်း ဢၼ်ယူႇသွင်ၾၢႆႇယိပ်း မုင်းၶႂၢႆႇၶႃပႄၵၼ်ဝႆႉ။ လႆႈယၢင်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇမိူၼ်သိူဝ်ဝၢႆႇ - ၵႂႃႇၼင်ႈတဝ်ႉႁူဝ်ၶဝ်ႇၾၢႆႇသၢႆႉ လႅၼ်းၶႅၼ်ယဵတ်ႇလူင်းသိုဝ်ႈတေႃႇၼႃႈ ဢၢင်ႇၼမ်ႉလိူတ်ႈ သၸ်ႉၸႃႇၼၼ်ႉသေ ငႅၼ်ႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၾႃႉဢႃႈသူပ်းတုင်းဢဝ်၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉဢဝ်ၸေႃႉတၵ်းသႂ်ႇသူပ်း ၼိုင်ႈၸေႃႉ။


လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းပဵၼ်သွင်ၸုပ်ႈ။ ၸုပ်ႈဢွၼ်တင်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၽွင်းသိုၵ်း(ၽူႈမီးၸၼ်ႉ) 12 ၵေႃႉ


1. ၸဝ်ႈသေႃယၼ်တ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ( မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉ ၸွမ်ႁၢၼ်လူင်) ၸၢင်ႉႁွင်ႉ မိူင်းဝၼ်း
2. သၢင်ႇသု ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်  (          ။ ႁူဝ်ႁၢၼ်လူင်) မႄႈဢၢႆး ဢိူင်ႇတႃႈတွၼ်း
3. ၽူမ်းမိၼ်း ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်  (          ။                       ။       ) ဝဵင်းဝၢႆ မိူင်းၾၢင်
4. ၼွႆႉဢိၼ်း ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်  (          ။                       ။       ) ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
5. ၸၼ်ႇတႃႇ ႁူဝ်သိုၵ်း       (           ။               ႁူဝ်ႁၢၼ်ၵၢင်) ၼွင်ယၢင်း မိူင်းပၼ်ႇ
6. ဢၢႆႈပွႆး ႁူဝ်သိုၵ်း       (           ။                       ။       ) ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
7. မိူင်းသွင် ႁူဝ်သိုၵ်း       (           ။                       ။       ) လူင်ၵဵင် မိူင်းပၼ်ႇ
8. ဝႃႇလိင်ႇ ႁူဝ်သိုၵ်း       (           ။                       ။       ) ၼွင်ယေး မိူင်းပၼ်ႇ
9. ပၢၼ်းၵျီႇ ႁူဝ်ႁၢၼ်       (           ။           ႁူဝ်ႁၢၼ်ဢွၼ်ႇ) ႁူဝ်ၾၢႆ မိူင်းပၼ်ႇ
10. ၶွင်းဢွင်ႇ ႁူဝ်ႁၢၼ်       (           ။                      ။       ) လူင်ၵဵင် မိူင်းပၼ်ႇ
11. ဝိၺႃး ႁူဝ်ႁၢၼ်       (           ။                      ။       ) ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
12. ၵၼ်ၸႆး ႁူဝ်ႁၢၼ်       (           ။                      ။       ) ၼွင်ဝူဝ် မိူင်းပၼ်ႇ
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽွင်းသိုၵ်း(ၽူႈမီးၸၼ်ႉ)ဢွၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၽႂ်မၼ်းၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၸွမ်းၵၼ် -
13. ဢၢႆႈပဝ်း ၸၢင်ႉႁွင်ႉ မိူင်းဝၼ်း
14. ၶုၼ်ႁၢၼ်လၢႆးဝူင်ႉ ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ လၢင်းၶိူဝ်း
15. ဢၢႆႈၼိူင်း ပုင်ႇၵိူဝ် မိူင်းပၼ်ႇ
16. ဢၢႆႈလဵၵ်ႉ ပုင်ႇၵိူဝ် မိူင်းပၼ်ႇ
17. ဢၢႆႈၼၼ်ႇ ပုင်ႇၵိူဝ် မိူင်းပၼ်
18. ၵေႃးလီႇ ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
19. ၵုင်ႇၼ ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
20. ဢိင်ႇတ ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
21. ဢၢႆႈတၼ် ႁူၺ်ႈၸွႆး မိူင်းပၼ်ႇ
22. ဢၢႆႈၼေႇ ၼွင်ယေး မိူင်းပၼ်ႇ
23. ပၺ်ၺႃ ၼွင်ယၢင်း မိူင်းပၼ်ႇ
24. ပူႇပႃး ၼွင်ဝူဝ် မိူင်းပၼ်ႇ
25. ပူႇမၢႆ ၼွင်လူင် မိူင်းပၼ်ႇ
26. ၸႃႇလိင်ႇ(ဢၢႆႈၼုမ်ႇ) ၺွင်ႇၶမ်း မိူင်းပၼ်ႇ
27. ပၼ်ႇတိ ပၢင်ၵႂၢႆး မိူင်းပၼ်ႇ
28. ၸၢႆးၺူဝ်ႇ ပၢင်ၵႂၢႆး မိူင်းပၼ်ႇ
29. ပူႇဢွင်ႇ တွင်ၵႂၢႆး မိူင်းပၼ်ႇ
30. ထုၼ်းလူႇ ၼမ်ႉတွင်း မိူင်းပၼ်ႇ
31. ဢၢႆႈၶိူင်ႇ ၼႃးဝွၼ် မိူင်းပၼ်ႇ
ပေႃးတူၺ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ -
• ၵူၼ်းပွတ်းႁွင်ႇမီး 1 ၵေႃႉ
• ၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်းမီး 1 ၵေႃႉ
• ၵူၼ်းမိူင်းထႆးမီး 1 ၵေႃႉ
• ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ 27 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်တင်းမူတ်း။


ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉလႆႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ - “လႆႈတႅပ်းတတ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပူၼ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶ ယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈႁႂ်ႈလႆႈပူၼ်ႉတုၵ်ႇၶ မိူၼ် တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၼႃႈဢူၵ်း ႁဵတ်းတမ်ႇတိူင်းသေတိုၵ်း တေႃးၵႂႃႇ ဢမ်ႇသုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ်”- ၼႆယူႇ။


ပိုၼ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်


ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယၢဝ်းတဵမ်ထူၼ်ႈမၼ်းဝႃႈ - “တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်တိုၵ်းဢဝ်မိူင်းတႆးလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ”- ဝႃႈၼႆ။


ၸိုဝ်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၵၼ်ဝႃႈ လႆႈဢဝ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ (COPY ယိူင်ႈမိူၼ်) ၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင် လႆႈၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ။


ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပိုၼ်းၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်မီးလိၵ်ႈမၢႆလၢႆးမိုဝ်းသေ ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇၸုမ်း ဢမ်ႇပေႃးမီး ၼမ် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ(ၸိုင်ႈတႆး) SURA ။ ၼွၵ်ႈသေ ပပ်ႉမၢႆဝၼ်း Diary ဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႈလႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈ 1958 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်း သူပ်းလၢတ်ႈၵမ်ႈၼမ်။


ၵွပ်ႈၼၼ် ၶေႃႈတႅမ်ႈမၢႆၸဝ်ႈၼွႆႉ တင်းဢၼ်ၸိူဝ်းၶိုတ်း ပၢၼ်ၵဝ်ႇ ၶဝ်လၢတ်ႈၼႄၼၼ်ႉ တေဢဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေႃႉတႆႇၶႆႈၶိုၼ်း။


မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်း 31 ၵေႃႉ ၵွင်ႈ 7 လဝ်း။ ဝၢႆးၵိၼ်းၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇတင်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်း တီႈပုင်ႇၵႅင်းမၼ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵျွတ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇတင်ႈ တီႈ ႁူၺ်ႈပု ႁိမ်းမိူင်းၵျွတ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။


ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 09/09/1958 သမ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ပၢင်ပႅၵ်ႇ လွႆဢၢင်ႇၶၢင် လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး - မိူင်းထႆး။ 1959 ၶၢႆႈၵႂႃႇတီႈပၢင်တွင်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး - မိူင်းထႆး။


မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ - 24/08/1958 လႆႈႁပ်ႉၶၢဝ်ႇတီႈ ၶုၼ်ႁၢၼ်ၼွႆႉဢိၼ်း လွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵွင်ႈ 4 လဝ်း။ ၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ Bran 1 လဝ်း၊ ၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ Sten 1 လဝ်း၊ ရၢႆႊၽိူဝ်ႊလ် (Rifle) 2 လဝ်း၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ 120 လုၵ်ႈ။ ထႅင်ႈ 3 ဝၼ်းမႃး တႅမ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ - ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ မၢၼ်ႈတၢႆ 4 ၵေႃႉ၊ ဝၢတ်ႇ 3 ၵေႃႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မီး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယၢင်း ၸိုဝ်ႈၸေႃးလၶိၼ်ႇ ၶဝ်ႈမႃႊႁူမ်ႈႁွမ်းယဝ်ႉ တင်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႃႈ ၵဵင်သိူင်း သေဢွၼ်ႁူဝ် ပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈလၢႆပၢင်။


တႃႇတေလႆႈၶိုၼ်းမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ လႄႈပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၶိုင်သၢင်ႈၵမ်ၸႃတႃၶွင်ႁဝ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈ 31 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇၵဝ်ႉငဝ်ႈၵၼ်း ဢဝ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ သၢႆၸႂ် ဝၢၼ်ႇႁဵတ်းၸိူဝ်ႉၽၼ်းၽုၵ်ႇၾင်မႃး ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းႁဝ်း လႆႈမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလႆႈ ယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ် ငဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈတေႃႇတႆႇၶႆႈၼႄႁူဝ်ႁုပ်ႈလွင်ႈပဵၼ်မႃး “ဝၼ်းလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ” ႁိုဝ် “ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႈၾိုၼ်ႉ” တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်မေႊ 1958 တေႃႇႁၢၼ်ႉဝၼ်း 21 လိူၼ်မေႊ ပီ 2017 ၼႆႉၶွပ်ႈၶူပ်ႇတဵမ် 59 ပီ ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းၽွင်းလိူၼ်ႁႃႈသွၼ်းၼမ်ႉသၢင်းၵျၢၼ်ႇ (ပီတႆး 2111) ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႈတီႈတီႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ။ ႁူမ်ႈၵၼ်လမ်ႁူဝ် ၵၼ်ႇတေႃႇသင်ၶၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝႃး လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း။

 ၽွင်းၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉလိူၼ်ႁႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ (13-16/04/2017) ၼႆႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈဝဵင်းမႂ်ႇ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊
ၸဵမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃႈၼုမ်ႇမႄႈၼုမ်ႇ မၢဝ်ႇသၢဝ် ၵူႈဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၽွမ်ႉ
သဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းတႆး တီႈဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈသီႇဝၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈဝၢၼ်ႈသႃႇၵရ၊ ႁူဝ်တူင်း၊ မၢၼ်ႈသိမ်ႇလႄႈ မၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၸဵဝ်ႊၼိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


ဝၼ်းႁပ်ႉသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးၵေႃးသၼ်ႇလ ဝတ်ႉမၢၵ်ႇမူင်ႈၶမ်း၊ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးၼၼ်ႇတႃႇၸရိယ ဝတ်ႉႁူဝ်တူင်ႊ၊ လႄႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးပၺ်ၺႃသႃရ ၵျွင်းဝၢၼ်ႈသိမ်ႇ လႆႈမႃးဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၵႅတ်းမႆလၢႆႈ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ၊ ဢွင်ႈတီႈဝတ်ႉမၢၵ်ႇမူင်ႈၶမ်း၊ ပွၵ်ႉသႃႇၵရ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ။

ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းတႆးၼိူဝ်မီးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဢဝ်တူၼ်ႈၼမ်ႉသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃးတီႈ
ပၢင်ပွႆး။ ပေႃႈၼုမ်ႇမႄႈၼုမ်ႇ ပွၵ်ႉသႃႇၵရ ဢဝ်ၶဝ်ႈလွတ်ႈသွင်းသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်တီႈၵႆ
ၸိူဝ်းဢၼ်တဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းပၢင်ပွႆး။ ဝၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ မီးပီႈၼွင်ႉလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ
ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး)၊ မၢၼ်ႈၼွင်ဢၢင်၊ ၼွင်ၶမ်း၊ မၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၸဵဝ်ႊ၊
မၢၼ်ႈသိမ်ႇ၊ မၢၼ်ႈႁူဝ်တူင်ႊ ဢိၵ်ႇပႃးလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇတူၵ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵူႈဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇလမ်ႁူဝ် (ၵၼ်ႇတေႃး) ၵျွင်း မၢၼ်ႈႁူဝ်တူင်ႊ။ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ပေႃႈၼုမ်ႇလႄႈၼုမ်ႇလႄႈမၢဝ်ႇသၢဝ် မၢၼ်ႈႁူဝ်တူင်ႊၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တႆး (ၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇ လိူၼ်ႁႃႈ/သွၼ်းၼမ်ႉ) လဵင်ႉလူပီႈၼွင်ႉမႃးပၢင်ပွႆး၊ ဢဝ်ပႃးတၢင်းၵႃႈတႆး မႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ပေႃးတေမေႃႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈထုင်း ၽႃႇသႃႇတႆးၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၵျၢပ်ႈၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး ၵျွင်းမၢၼ်ႈသိမ်ႇ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မၢၼ်ႈသိမ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး ပေႃႈၼုမ်ႇမႄႈၼုမ်ႇ မၢဝ်ႇသၢဝ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တႆးလႄႈ သဵင်ပဝ်ႇပီႇၼမ်ႉတဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတၢင်းၵႃႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူႈတီႈတီႈ- ၼႆယဝ်ႉ။


ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး ၵျွင်းမၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၸဵဝ်ႊ
ၼိူဝ်။ ပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၸဵဝ်ႊၼိူဝ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တင်းၾိင်ႈထုင်း ႁႆႇၵွင်မွင်းလႄႈ တၢင်းၵႃႈလၢႆလၢႆပိူင် မႃးမူၼ်ႈၸႂ် ပၼ်ပီႈၼွင်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တႆးမႃးၸႃႇၵလဵင်ႉလူ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉပီၼႆႉ ပဵၼ်ပီဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈတႄႇႁဵတ်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ်
ပေႃႈၼုမ်ႇမႄႈၼုမ်ႇ မၢဝ်ႇသၢဝ်ၵူႈတီႈတီႈ မႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈၸင်ႇလႆႈ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ
တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။


"ၼမ်ႉတွၼ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ မီးၼမ်ႉတႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႈတီႈတီႈ လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်၊ ၾိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်း လႆႈမႃးၶွၼ်ႈတီႈလဵဝ်ၵၼ်၊ ဢွၼ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်းႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈႁဵၼ်းႁူႉႁၼ် ၾိင်ႈထုင်းႁဝ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆလွင်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းၵိၼ်တႆး၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆး၊
ၶူဝ်းၼုင်ႈတႆး၊ သဵင်ၵွင်မွင်းတႆး ၵေႃႈ လႆႈၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမူၼ်ႈလီသိူဝ်းတႄႉတႄႉ။ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးၾိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်းယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ တေမီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမႃး ၶႃႈယဝ်ႉ"- ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ တီႈဝဵင်းမႂ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄ
ၼင်ႇၼႆ။






ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (22/04/2017)