ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉ၊ လိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆးႁၼ်၊ တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ/တူဝ်းလႄႈ လၢႆးႁႆႇၵွင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းမူတ်း ၽူႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁိမ်း 130 ၵေႃႉ။

Photo : Ying Lao Tai

ဝၼ်းတီႈ 15-21/03/2017 ယၢမ်းၸဝ်ႉထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တိူင်းပႃႇၵိူဝ် တွၼ်ႈၾၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်း ၾွၼ်ႉယုၵ်ႉမုၼ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တီႈဝၢၼ်ႈသပေႇတၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး တိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇႁူင်ႈႁၢႆၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်း ထိုင်ပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈႁၵ်ႉသႃၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးမိၼ်ႉတဵင်း ၾၢႆႇၵပ်းသၢၼ်(တိတ်းတေႃႇ) ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တိူင်းပႃႇၵိူဝ် လၢတ်ႈ ဝႃႈ “ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈယူႇ ၼႂ်းၵႄႈ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ ပဢူဝ်းလႄႈ ၶျၢင်း။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တႆးႁဝ်း တေဢမ်ႇႁၢႆ တႆးႁဝ်းတေဢမ်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈ ပွင်ဝႆႉဢမ်ႇ လႆႈ။  ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈၾိုၵ်းလႆႈသွၼ်လႆႈလၢတ်ႈလွင်ႈႁဝ်းၶိုၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၾိင်ႈ၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းတေ ဢမ်ႇႁၢႆ၊ တေဢမ်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇ” ဝႃႈၼႆ။


ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ လွင်ႈတၢင်းႁူႉၼမ်/တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊ လွင်ႈၵႃႈၼူၵ်ႉ/တူဝ်း၊ လႆးႁႆႇၵွင်မွင်း၊ ပၢႆးမိူင်း/ ပၢႆးပိုၼ်း ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ တၢင်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းသႅင်လၢဝ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းၸုမ်းၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYN လၢတ်ႈဝႃႈ “ ယူႇတီႈၸုမ်း TYN လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ မီးသွင်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပီ 2017 ၼႆႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။


ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႄႈ ပၢင်ၾိုၵ်းၾွၼ်ႉမေႃသွၼ်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းမႃးႁဵၼ်းဢဝ်ႁိမ်း 130 ၵေႃႉ။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မေႃသွၼ် ဢၼ်တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈသွၼ် ပၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်း မႆႈ သမ်ႉ တေမီး 60 ပၢႆ၊ ပၢင်ပိုတ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈ တႆးၶၢဝ်းမႆႈသမ်ႉ တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈပူင်သွၼ် တႄႇဝၼ်းတီႈ 23/03/2017 ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးမိၼ်ႉတဵင်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလူင်းသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆး ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈၸိုင် ဝၢႆးမႃး ၵူဝ်ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ႁၢႆ/ယဵၼ်းပဵၼ် ပိူၼ်ႈၵႂႃႇ။ မိူဝ်ႈပီ 1983 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ်မီးယူႇ 77000 ပၢႆ၊ ထိုင်မႃး ၼႂ်းပီ 2014 သမ်ႉ ယွမ်းလူင်း ၵႂႃႇဝႃႈ မီး 32500 ပၢႆၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇလီပဵၼ်၊ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းမၢႆၾၢင်(မၢတ်ႉပူင်ႇတိၼ်) ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၸိုင် ပိူၼ်ႈသႂ်ႇပၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ပမႃႇ/ပုတ်ႉထ ႁဵတ်းၼၼ်ဝႆႉ။ ၵမ်ႉၼႆႉ ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ တုၵ်းယွၼ်းလဝၵ(ၾၢႆႇၵူတ်ႇ ထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း) ၶိုၼ်း မူၼ်ႉမႄးပၼ်ၶိုၼ်း ႁႂ်ႈသႂ်ႇ သျၢမ်း/ပုတ်ႉထ။ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်း သၢင်ႈ တႄႉတႄႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၵူဝ်ပဵၼ်ၶွင် ပိူၼ်ႈၵႂႃႇမူတ်း၊ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵေႃႈႁိပ်ႇ ႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း ဝႃႈၼႆ။

Photo : Ying Lao Tai