ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ (LWO) တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ၶမ်းၶၢဝ် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ ၽဝၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။

ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ (Lahu Women’s Organization) လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်း “ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၶၢဝ်- တုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ/ၽဝၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ”-ၼၼ်ႉသေ ဝၼ်းထိ 08/05/12 (မိူဝ်ႈဝႃး) လႆႈမီးပၢင်သပ်းလႅင်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၵႂႃႇတီႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ မီးၽူႈသူၼ်ၸႂ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈထွမ်ႇ ငိၼ်းတင်းၼမ်။

ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၼႆႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၶွမ်ႊမၼီႊမၢၼ်ႈလၢႆၶွမ်ႊမၼီႊ မႃးၶုတ်းၶမ်းၶၢဝ်သေ ဢဝ်သူင်ႇၶၢႆပၼ်မိူင်းၶႄႇ လႄႈမိူင်းထႆး။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇ ၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းၼႂ်းတူင်ႇ တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈသုင် ၾၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၺႃး ၽေးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ မီး 8 ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း 2,000 ပၢႆ၊ ပႃးၸဵမ်ဝၢၼ်ႈလႃးႁူႇ၊ ဢႃးၶႃႇ လႄႈတႆး။

ၶွမ်ႊပၼီႊမၢၼ်ႈလၢႆၶွမ်ႊမၼီႊၼႆႉ တဵၵ်းၶိၼ်သိုဝ်ႉဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢႆလၢႆ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း။ တီႈလိၼ်တင်းမူတ်း ဢၼ်ယိုတ်းဢဝ် တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ယႃႉလုၵွႆပႃႇ ထိူၼ်ႇၶိူဝ်း ႁူမ်ႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈလၢႆပၢၵ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊ၊ ယွၼ်ႉလူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းတၢင်ႇၼၵ်းၵႆႉၵႆႉလႅၼ်ႈၵႂႃႇမႃးလႄႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈလုၵွႆၼမ် - ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်မႄႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ၸႂ် ယွၼ်ႉၵၢၼ် ၶုတ်းၶမ်း ၶၢဝ်သေ မႄႈၼမ်ႉဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ထုၵ်ႇၶုတ်း ထုၵ်ႇထူမ် ႁႂ်ႈလႆၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်ႇတၢင်း ၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ၼမ်ႉၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႉၵိၼ်ၸႂ်ႉဢၢပ်ႇဢမ်ႇလႆႈမိူၼ်ၵဝ်ႇ၊ ၵပ်းၵၢႆႇ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈ ႁိူၼ်း/ၼၢင်းယိင်းလႆႈၵႂႃႇတဵၵ်းၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၵႆ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပေႃးမီးၵၢၼ် ၶုတ်းမိူင်ၶမ်းၶၢဝ်မႃးၵေႃႈ မီးၵူၼ်းမႃးႁပ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈမီး ၵၢၼ်ၶၢႆတူဝ်ၼမ်မႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်တၢင်းယၢမ်ႈလု- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶူင်းၵၢၼ်မိူင်ၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ယၢမ်ႈၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇလၢႆပွၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်သင်၊ ႁဵတ်းၼင်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်-ႁၼ်ဢမ်ႇႁူႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၼၢင်းၼႃးဝေးပူဝ်ႇ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းၵူၼ်းၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းလွင်ႈၼႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈ ၸၢႆႇငိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊႁဵတ်းမိူင်ၶဝ် ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈႁဵတ်းလႆႈ၊ လွင်ႈၼႆႉ ၼႄလႆႈဝႃႈၼႂ်းမိူင်း မၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈပၢႆၵွင်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ယႂ်ႇယူႇ-ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ (LWO) တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းလႄႈသင်ႇၵိုတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းမိူင်/ၶုတ်းၶမ်း ၶၢဝ်ၼႆႉ ၵမ်းလဵဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်း ပႆႇပေႃး၊ ယင်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ် သၢင်ႈ/ၽဝၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယႃႉထိူၼ်ႇၶိူဝ်းသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း-ၼႆယဝ်ႉ။

ၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇၶဝ်ဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးတေႃႇ 2011 သဵင်ႈၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶုတ်းၶမ်းမီး 5 ၸုမ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးထိုင် 15 ၸုမ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶမ်းၶၢဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၵေႃႈမီးလႄႈ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈ တၢင်းၼၼ်ႉမိူၼ်လၢႆးၵဝ်ႇၸိုင် တေပဵၼ်ႁိုဝ်- ဝႃႈၼႆ။