ၾူၼ်တူၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉဢမ်ႇထၢတ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးလၢႆလၢႆမႄႈ ၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇလႄႈ  ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်း ၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇလၢႆလၢႆဝဵင်း  ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ ။


တင်ႈဢဝ်ဝၼ်းထိ 15 မႃးၾူၼ်တူၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ လၢႆလၢႆၸေႈဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းတူၼ် မိူင်းပၼ်ႇ လၢင်းၶိူဝ်း မိူင်းၼၢႆး ၼမ်ႉၸၢင် ၶူဝ်လမ် တူၼ်ႈတီး ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းၵိုင်၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းသူႈ၊ၵုၼ်ႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉႁွင်ႈလူၼ်ႉၾင်ႇ။

ၼမ်ႉလူၼ်ႉၾင်ႇ ၼွင်းထူမ်ႈယႂ်ႇလူင်တႄႉမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉတဵင်း ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၼမ်ႉႁွင်ႈၵႅဝ်ႈမိူင်းၼၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တၢင်ႇဝဵင်းတႄႉပဵၼ်ၼမ်ႉပႃႇၼမ်ႉလွႆ ၼွင်းထူမ်ႈ တီႈတႅမ်ႇတီႈယၢၼ်းလၢႆလၢႆတီႈ ။


“ပေႃးၾႆးမွတ်ႇ ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈၾႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼႆႉ သမ်ႉလူဝ်ႇၵႂႃႇ သူင်ႇ ပိူၼ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈသင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၶႃႈလူး။ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းတႄႉ ပေႃးၾႆးမွတ်ႇၶိုင်ႈဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉႁိုဝ်ႉ၊ ၾႆးမွတ်ႇ ၵၢင်ၶမ်ႈႁိုဝ်ႉၼႆတႄႉ သဵင်ႈယူႇ 5000 တေႃႇထိုင် 10000 ပျႃး၊ ပေႃးၾႆးမွတ်ႇ ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းတႄႉ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇပျႃးဢေႃႈ။ ”- ၼၢင်းဝၼ်း ၸဝ်ႈၶဝ်ႈမုၼ်း ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီးလၢတ်ႈ။


ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်း ၾႆးၾႃႉၵေႃႈၶၢတ်ႇ။   ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ။ ပိူင်လူင်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉမိူၼ်ၼင်ႇ ဢိတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ဢိတ်ႇလိၵ်ႈ၊   ႁူင်းႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်း၊ ၶဝ်ႈသွႆး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၼၢင်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်းၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ်2-3 ဝၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈမႃးဝဵင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉဢုင်တိုၵ်ႉလု ႁႅင်း။ ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ ၵၢၼ်သူၼ်ၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း၊ လႆႈလိုဝ်ႈဝႆႉ။ ၶၢဝ်းၼႆႉ မိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပၢတ်ႇငႃး။ ပီၼႆႉၾူၼ်ၼမ်လႄႈ ငႃးဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼမ်။  ၸဝ်ႈငႃးဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်။ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်တႃႇပီတေမႃး ၼမ်ႉမၼ်းတေၵႃႈယႂ်ႇ ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈႁိူၼ်းၵေႃႈ   ပေႃးၾႆးမွတ်ႇၵေႃႈ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႆႉသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သေယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။- ဝႃႈၼႆ။


ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၾူၼ်လူမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတႄႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထိ 15 လိူၼ် သႅပ်ႉထႅမ်ႊ ပိူဝ်ႊၼႆႉ မႃး လူမ်းလႅင်ႉ Doksuri ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း (South China Sea) ၼႂ်းၵႄႈၵုၼ်ဢိၼ်ႊတူဝ်ႊၼီႊသျႃးလႄႈ မိူင်းဝီႊ ယႅတ်ႉၼမ်ႊ ၼၼ်ႉ ၽတ်ႉပဝ်ႇလတ်းၶဝ်ႈ ဝီႊယႅတ်ႉ ၼမ်ႊ၊ ထႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ် ၾူၼ်တူၵ်းထတ်းၵၼ်သွင် သၢမ်ဝၼ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 18 ၼႆႉပေႃးႁႅင်းလူမ်း လႅင်ႉဢမ်ႇလူတ်းလူင်းၸိုင် ၾူၼ်ၸၢင်ႈတူၵ်းထိုင် ဝၼ်းထိ 19 လႄႈ20 လူးၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆ။

ၾူၼ်တူၵ်းလၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ်လႄႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼမ်ႉမႄႈသၢႆၼွင်းထူမ်ႈ ၸွမ်းပွၵ်ႉ/ၵၢတ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း လၢႆတီႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 12/09/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 5-6 မူင်းၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈၸွမ်းၵၢတ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵွင်း၊ ၵၢတ်ႇသၼ်သၢႆး(ၶ) တႃႈလေႃႉလႄႈ ပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇၶူင်း။


ၸၢႆးသႅင် ၵူၼ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၼမ်ႉတႄႉထူမ်ႈမိူဝ်ႈ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် တၢင်းပွတ်းႁဝ်းယူႇၼႆႉ ၼမ်ႉယွမ်းလူင်းယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈငႂ်ႈ ဢၼ် လႆမႃးၸွမ်းၼမ်ႉၵိုတ်းၶၢင်ႉတင်းၼမ်။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၼႆႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈထူမ်ႈၼွင်း မႃးၵမ်းလဵဝ် တေလႆႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်ဝႆႉယူႇ။ တေႃႈလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ပတ်းၽဵဝ်ႈၶီႈၵူမ်ႇၶီႈငႂ်ႈ ၸွမ်းၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း ႁဝ်းယူႇ” ဝႃႈၼႆ။

ပႃႈၼၢင်း ယူႇပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၶ) လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၼမ်ႉထူမ်ႈလႄႈၼႂ်း ၵၢတ်ႇသၼ်သၢႆး သမ်ႉပေႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႇၶၢႆ လႆႈၶၢႆႉမႃးၶၢႆၸွမ်းတၢင်း။ ပႃႈႁဝ်းၵႂႃႇၵၢတ်ႇမိူဝ်ႈၵႆႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈသိုဝ်ႉသင် ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉတေၼွင်းထူမ်ႈၼမ် ၵူဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ဢွၵ်ႇၵၢတ်ႇယဝ်ႉၼႆသေ ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ်။ ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင် ၼမ်ႉၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႂ်းႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ ၼွင်းယိုင်ႈၶိုၼ်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 11-12 ၼႆႉၾူၼ်တူၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းထပ်းၵၼ်လၢႆႁႃႈလႄႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈယုင်း၊ ၼမ်ႉသၢႆ လႆၼွင်း လူၼ်ႉၾင်ႇလုပ်ႇထူမ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းၵၢတ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်း၊ ၵၢတ်ႇတႃႇလေႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၼွင်း ပဵင်းၵမ်းပူၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ် 2017 ၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ႉသၢႆယိုင်ႈလူၼ်ႉၾင်ႇ ၼွင်းလုပ်ႇၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်းတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း ၸွမ်းပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊ ၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ၊ ပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း၊ တွင်ၵေႃႉၼႂ်းလႄႈ ပွၵ်ႉမႄႈၶၢဝ် ဢိၵ်ႇ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆတီႈ။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းၾင်ႇမႄႈသၢႆၵေႃႈ ၸွမ်းၵၢတ်ႇလွႆဝဝ်း၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း ၸွမ်းၾင်ႇ ၼမ်ႉသၢႆ၊ ၸွမ်းႁိူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼွင်းလုပ်ႇထူမ်ႈတင်းၼမ် တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ သိူဝ်ႈၽႃႈ၊ ၽႃႈႁူမ်ႈ၊ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၊ မၢင်လၢၼ်ႉ/ႁၢၼ်ႉ သိူဝ်ႈၽႃႈ ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်းၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈလႄႈ ပေႃးလႆႈၶၢႆထုၵ်ႇၶၢႆပေႃး တင်းၼမ်လၢႆ ဝႃႈၼႆ။


ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝၼ်းတီႈ 12/09/2017 ၼႆႉယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်းၼွင်းထူမ်ႈၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း၊ တၢင်းၵႃးလုၵ်ႉသီႇပေႃႉၵႂႃႇၼမ်ႉတူႈ။ ယွၼ်ႉၾူၼ် တူၵ်း ႁႅင်းလႄႈ တၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈလိၼ်ၵူၼ်ႇထူမ်တၢင်း၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈ တင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း 300 ပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ တီႈဝၢင်းဝိႁၢရ်လူင်ၵျွင်းႁူဝ်ယ ႁႂ်ႈသၽႃႇဝမိူင်းတႆး ၶဵဝ်ၸမ်ႉၼမ်ႉလီ လႄႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 02/09/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်းၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈတင်း ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး မိူင်း ယႆ ပဵၼ်ၵဝ်ႉၵၼ်းသေ ဢွၼ်ႁူဝ် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢိူင်ႇႁူဝ်ယ၊ ၸုမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇပၢင်ၼိဝ်ႉ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး မိူင်းၶၢင် ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆ ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉမွၵ်ႇၶိတ်ႉလႃး၊ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉၼၢင်းလီလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉၵမ်ႉၵေႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းဝၢင်းဝိႁၢရ်လူင် ၵျွင်းႁူဝ်ယ ဢိူင်ႇႁူဝ်ယ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။


ၼၢင်းပူးသႃႇ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ သူၼ်ၸႂ်မႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉတႄႇၽွတ်ႈၸုမ်း မႂ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇပၼ်ႁႅင်းၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇဢမ်ႇပေႃးၼမ်သေတႃႉၵေႃႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဝဵင်းပေႃး လႆႈၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ် ” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေၵႂႃႇၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမွၵ်ႇထႅင်ႈယူႇၶႃႈ။ တီႈၵျွင်းတႃႈယၢဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႆႉယူႇ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၽုၵ်ႇ၊ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇမႆႉႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ တေလႆႈပႂ်ႉ ထႅင်ႈဢိတ်း ၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈသင်ႇတီႈၵႆ၊ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ်တင်း မွၵ်ႇၶိတ်ႉလႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢဝ်တီႈ လွႆတိုင်ၶမ်းတၢင်းမူႇၸေႊ တင်းဝဵင်းပၢင်လူင်မႃး ဝႃႈၼႆ။


ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ သၢၼ်မိုဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးသေ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် မႃး လၢႆလၢႆတီႈလၢႆလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပီ 2017 ထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လႆႈၽုၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် ႁိမ်းၸမ် 3 ႁဵင်တူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းပူးသႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပီၼႆႉမႃး ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၽုၵ်ႇမႃး မီး 8-9 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ်၊ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ လႄႈ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၶိတ်ႉလႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၽုၵ်ႇမႃး ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉတႄႉ မၢင်တူၼ်ႈ ဢၼ်တၢႆၵေႃႈမီး ပေႃးသွၼ်ႇတူၺ်းၸိုင် မွၵ်ႈ 500 တူၼ်ႈ ဢၼ်တၢႆမၼ်း တေမီးမွၵ်ႇ 10 တူၼ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈလုမ်းလႃးတႄႉတႄႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈၼႆ မၼ်းသမ်ႉလႆႈ လတ်း ၽႃႇၶၢဝ်းမႆႈၶၢဝ်း ၵတ်းမႃး သေ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းတေၸပ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ႁႂ်ႈၸွႆႈ ႁူတ်းၼမ်ႉပၼ် ႁိုင်ႁိုင် ၼၢၼ်းၼၢၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လူင်းၵႂႃႇတူၺ်းယူႇ။ ၵႂႃႇလုမ်းလႃးပၼ်တူၼ်ႈမၼ်း လွမ်ႉႁူဝ်ႉပၼ် မႄးတွၼ်ပၼ် တူၼ်ႈ မၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 15/08/2017 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇၵွၼ် 100 တူၼ်ႈပၢႆ တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်သႃသၼႃႁူမ်ႈယဵၼ် ပွၵ်ႉ 8 ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 2/8/2017 ၽုၵ်ႇထႅင်ႈ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် 210 တူၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉပွင်ႈသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႇမွၵ်ႇၵွၼ် တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ဝေႇလုဝၼ်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသူႈ လႄႈ ဝတ်ႉသႃသၼႃႁူမ်ႈယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈၽုၵ်ႇ မွၵ်ႇၵွၼ်မႃး ဝႃႈၼႆ။


Photo by Sai hso awn mong

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁၢမ်ႈဝႆႉသေတႃႉ ၶွမ်ႊပၼီႊတိုၵ်ႉၶုတ်းၶမ်းယူႇလႄႈ ၾူၼ်တူၵ်းလၢႆဝၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶီႈလိၼ်၊ သၢႆး၊ ၵူမ်ႇငႂ်ႈ လွင်ႈလႆၸွမ်းၼမ်ႉလူၼ်ႉ ထူမ်ႈဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်၊ သတ်းလဵင်ႉၵိုၵ်းႁိူၼ်းလူႉယႂ်ႇတၢႆၼမ်။


ဝၼ်းတီႈ 02/09/2017 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆၼွင်း ၵူမ်ႇငႂ်ႈ၊ သၢႆး၊ ၶူၺ်လိၼ် မေႃႇၶမ်း ဢၼ်ၶုတ်း ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်ၼၼ်ႉလႆၶဝ်ႈ ၵေးၼမ်ႉၶမ်း ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈလူၼ်ႉၾင်ႇ ၼွင်းလုပ်ႇ ဝၢၼ်ႈ ၼႃးႁႆးလူင် ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်း ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်း ႁိမ်း 20 လင် ႁိမ်းၾင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းယေးလူႉၵွႆသေပိူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးလဵဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၵွၼ်ႇၼမ်ႉ တေလုပ်ႇထူမ်ႈ 2-3 ဝၼ်း ၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ဢၼ်ယူႇႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉလုပ်ႇၶိုၼ်ႈဝႆးသေ ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇတၼ်းပိုတ်ႇ လဝ်ႉၵႆႇလႄႈ ၵႆႇတၢႆၵႂႃႇတင်းလဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် ၼမ်ႉယွမ်း လူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉ (ၶီႈငႂ်ႈ၊ ၶီႈသၢႆး ဢၼ် လုၵ်ႉမႃးတီႈမေႃႇၶမ်းၼၼ်ႉ) ၶၢင်ႉဝႆႉ ၼႂ်းၵိဝ်ႇၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း တင်းၼမ်လၢႆ” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ထူမ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း ၶႂ်ႈဝႃႈထူမ်ႈၵူႈပီယဝ်ႉ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵေးမႄႈၼမ်ႉၶမ်း ဢၼ်လႆယူႇၼႆႉ ႁွင်ႈမၼ်းၵေႃႈတိုၼ်ႈၵႅပ်ႈၵေႃႈၵႅပ်ႈ။ တင်ႈတႄႇၶွမ်ႊပၼီႊမႃး ၶုတ်းၶမ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2007 ႁွင်ႈၼမ်ႉဢမ်ႇႁူႉပဵၼ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ၊ သၢႆးထူမ်ႈပေႃးသုင်လိူဝ်မူႇဝၢၼ်ႈလႄႈ သၢႆးၸင်ႇ လူၼ်ႉထူမ်ႈပႃး ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။


ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်ၼႆႉ တင်းမူတ်းလင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 60 လင်။ ၼႂ်းပီ 2017 ၼႆႉ ထုၵ်ႇၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈ လၢႆလၢႆပွၵ်ႈ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 23/07/2017 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထူမ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉလင်ႁိူၼ်း 2 လင်၊ ဝၼ်း တီႈ 24/08/2017 ၵေႃႈ ထူမ်ႈထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉလင်ႁိူၼ်း 14 လင် ဝႃႈၼႆ။


တင်ႈတႄႇ ပီ 2007 တေႃႇယၢမ်းလဵဝ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶုတ်းၶမ်း ၸွမ်းသၼ်လွႆ “ လွႆၶမ်း” ၾၢႆႇၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈ ၼႃးႁႆးလူင် ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၵႄႈၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ မႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ထိူၼ်ႇလွႆတၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 11 လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်း ၶုတ်း ၵူၼ်ႇတေးလွႆ ယႃႉလႅဝ်ထိူၼ်ႇၶိူဝ်း ၵေးၼမ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ႁူဝ်ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 340 ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 1500 ၵေႃႉ ၼႂ်း 8 မူႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၶမ်းလႄႈ ၵေးၼမ်ႉ လဵၼ်းၵေႃႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၸွမ်း တင်းၼမ်လၢႆ ဝႃႈၼႆ။


Photo by Shan Farmers

ဝၢႆးလင်ၼမ်ႉၼွင်း လူပ်ႇထူမ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-မႄႈသၢႆယဝ်ႉ ၶီႈၶူမ်ႇၶီႈငႂ်း ဢၼ်မႃးၸွမ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉ ၸွမ်းၵိဝ်ႇ/သွႆးလႄႈ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး၊ ၸွမ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တႃႇ ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉ ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 19-20/08/2017 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇလိူမ်ႇလၢႆႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပတ်းၽဵဝ်ႈ ၶီႈၵူမ်ႇ ၶီႈငႂ်ႈဢၼ်မႃးၸွမ်းၼမ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 18/08/2017 ။ ၼမ်ႉလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈ ဢွၼ်ၵၼ် ပတ်းၽဵဝ်ႈပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈလႆႈ။ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ယမ်းၼမ်ႉၵေႃႈ လႆႈလူတ်းၶၢႆ ၵႃႇထုၵ်ႇၵႃႈပေႃး၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပွၵ်ႈၼႆႉ လူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်တႄႉ ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးဝၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ ဝၢႆးလင် ၼမ်ႉၼွင်းယွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈငႂ်ႈ ဢၼ် မႃးၸွမ်း ၼမ်ႉ ၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉ ၼမ်တႄႉတႄႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်းၼႆႉမႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇလိူမ်ႈ လၢႆႇဢွၼ်ၵၼ် ပတ်း ၽဵဝ်ႈၸွႆႈ ၼမ်ႉႁူတ်း လၢင်ႉၸွႆႈသေတႃႉ ယင်းပႆႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်း ထႅင်ႈယူႇ” ဝႃႈၼႆ။

တီႈဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းတႄႉ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶၢဝ်၊ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈယုင်း၊ ၼမ်ႉမႄႈသၢႆ ၾၢႆႇထႆးတင်းၾၢႆႇမိူင်းတႆး လူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ် ၼင်ႇၵၼ် ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်းၶၢႆၵၢတ်ႇ ၼႂ်းတႃႈလေႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၽႃႈဝႂ်လူင် ၼိုင်ႈၽိုၼ်ၶၢႆ 700 ဝၢတ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ် 200 ဝၢတ်ႇ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၵူၼ်းသိုဝ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလူႉသုမ်း ယွၼ်ႉၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈသေ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈတင်းသွင်မိူင်း တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵဵပ်းသၢႆမၢႆယူႇ။ ၼမ်ႉထူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ပွၵ်ႈၼႆႉ ႁႅင်းလိူဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ ဢၼ်လူႉသုမ်းၸွမ်းၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 18/08/2017 ၸွမ်းႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆ ႁူဝ်ၼမ်ႉသၢႆ/ ၼမ်ႉမႄႈၶၢဝ် ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ၼမ်ႉသၢႆယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ ၼွင်းလူၼ်ႉသွင်ၾင်ႇၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း တင်းမႄႈသၢႆ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပီ 2016 ၵေႃႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၺႃးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ လၢႆလၢႆပွၵ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပီၼႆႉတႄႉ ၶႂ်ႈႁႅင်းလိူဝ် ၵူႈပီယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


Photo by ၵူၼ်းမိူင်းလီ

ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးဢွၵ်ႇၶူင်း ၼမ်ႉထူမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉၼမ်ႉသၢႆၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇသေ ႁိူၼ်းၵူၼ်း မိူင်း မၢင်လင် ဢမ်ႇတၼ်းယၢႆႉၶူဝ်းၶွင်းဢွၵ်ႇ ထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 18/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊ ပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း၊ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉလႄႈ ၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼွင်း လုပ်ႇထူမ်ႈႁိူၼ်းယေး ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၾင်ႇၵေႃးသၢႆးမိူင်းထႆးလႄႈၾင်ႇတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းတင်းၼမ်။

ၸၢႆးဝုၼ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYO ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝႃး တင်းဝၼ်းၾူၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်း ဢၼ်ၾူၼ်တူၵ်းတႄႉ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၵမ်ႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵႃႈႁိုင်။ ၾူၼ်ၼႆႉ လႅပ်ႈတူၵ်းတီႈပွတ်းႁူဝ်ၼမ်ႉသၢႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ၼႂ် ၼမ်ႉသၢႆၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇ လိူဝ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2-3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူးၵွၼ်ႇ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းထူမ်ႈၽႅဝ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း” ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈလင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ်ႁိူၼ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ၸၼ်ႉတႂ်ႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈထိုင်ဢႅဝ်ယဝ်ႉ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃး ၼႃးႁိူၼ်းၶႃႈႁဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်တီႈၼမ်ႉလိုၵ်ႉထိုင်ၶေႃ/ ထူမ်ႈႁူဝ် ယဝ်ႉ တေႃႈလဵဝ် လူတ်ႉၵႃးတီႈႁိူၼ်းၶႃႈႁဝ်း တၼ်းလႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလမ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း၊ ထႅင်ႈလမ်း ၼိုင်ႈ တႄႉ ဢမ်ႇတၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈဝႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈထႅင်ႈ 3 လမ်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်း ဢဝ်ဢွၵ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၼမ်ႉၶိုၼ်ႈဝႆးထူမ်ႈဝႆး ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ၵဵပ်းၶူဝ်းၶွင် သင်” ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 15-16/08/2017 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼမ်ႉထူမ်ႈယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၼွင်း ထူမ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပဵင်းဝၼ်းၼႆႉ။ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်  ၼမ်ႉတိုၵ်ႉၼွင်းထူမ်ႈယူႇ ပႆႇယွမ်းလူင်း ဝႃႈၼႆ။

ၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း 2-3 ဝၼ်း ၼမ်ႉသၢႆၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ထူမ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢႆလၢႆတီႈ တီႈၶူင်ႈတီႈယၢၼ်း ၸွမ်းမူႇဝၢၼ်ႈ ထူမ်ႈလိုၵ်ႉ ထိုင်ဢႅဝ်ၵေႃႈမီး လွင်ႈလူႉသုမ်းၸွမ်းၼမ်ႉၵေႃႈမီးၼမ် ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 15-16/08/2017 ၼမ်ႉသၢႆၼွင်းထူမ်ႈ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ၊ ပွၵ်ႉလႄႈ ၵၢတ်ႇမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း၊ တွင်ၵေႃႉ ၼႂ်း၊ ပွၵ်ႉပုင်းထုၼ် လႄႈ ပွၵ်ႉသၢႆးၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ဝၢႆးၼမ်ႉ ထူမ်ႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ/သူၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ပတ်းၽဵဝ်ႈ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈငႂ်ႈ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး ပဵၼ်ဢၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးဝုၼ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYO ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း 2-3 ဝၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉသၢႆၶိုၼ်ႈသေ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢႆတီႈလၢႆပွၵ်ႉ ထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်း တီႈ 15 ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းတႄႉ၊ မိူဝ်ၶမ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 16 သမ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးၼွင်းပဵင်း ဝၼ်းတီႈ 15 ။  တီႈပွၵ်ႉတွင်ၵေႃႉၼႂ်းတႄႉ ၼမ်ႉလိုၵ်ႉထိုင်ဢႅဝ်လူးၵွၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈထူမ်ႈ တင်း ၶိုၼ်း မွၵ်ႈ 1-2 ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်းၵေႃႉ ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၾူၼ်တိုၵ်ႉႁိူတ်ႇၵႂႃႇ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၼႃႈၾႃႉၵုမ်ႈဝႆႉ လႅတ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇ၊ ၾူၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်း၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈႁိူၼ်းဢူၺ်းၵေႃႉၶႃႈႁဝ်း တီႈပွၵ်ႉ သၢႆးၶၢဝ် ၼမ်ႉထူမ်ႈၽႅဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး ၽႅဝ်ထိုင်ႁွင်ႈၼွၼ်းၶဝ်လူးၵွၼ်ႇ၊ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉယၢမ်ႈထူပ်းမႃးလၢႆၵမ်း လႄႈၽဵဝ်ႈၶူဝ်းၶွင်မၢင်ဢၼ် ဝႆႉတီႈသုင်သေငိူင်ႉဝႄႈထႃႈ ဝႃႈၼႆ။


ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၼမ်ႉထူမ်ႈၶိုၼ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 1-2 မူင်းသေ ယူပ်ႈလူင်းၵႂႃႇၶိုၼ်း။ ထိုင် မႃးဝၼ်းတီႈ 16/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ထူမ်ႈထႅင်ႈ ၵမ်းၼိုင်ႈ ထိုင်ယၢမ်း 10 မူင်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၸင်ႇယွမ်းလူင်း ဝႃႈၼႆ။


ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 24-25/07/2017 ၼမ်ႉသၢႆၼွင်းထူမ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉ ပုင်းထုၼ်၊ သၼ်သၢႆး၊ မၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း မႃးယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈ ၼႆ။


Photo by Nai Hark

ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ တင်း ၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်း 20 ပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈၵွၼ် 100 တူၼ်ႈ ပၢႆ  ယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈသၽႃႇဝၽႅၼ်ႇလိၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶဵဝ်ၸမ်ႉၼမ်ႉလီပၢင်ႇသႂ်ၵတ်းယဵၼ် ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 15/08/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇၵွၼ် တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်သႃသၼႃႁူမ်ႈယဵၼ် ပွၵ်ႉ 8 ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။

ၼၢင်းပူးသႃႇ ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးၽုၵ်ႇ တီႈၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈ ၶွပ်ႈတဵမ် 3 ပီၵေႃႈ လႆႈမႃးၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈတီႈၼႆႈ။ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ၼင်ႈဝတ်ႉတီႈၼႆႈသမ်ႉ ၶႂ်ႈသွမ်ႈတူၼ်ႈ မွၵ်ႇၵွၼ်ၼႆႉသေလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၽုၵ်ႇတီႈၼႆႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းသူၼ်ႁဝ်း ဢၼ်မႃးၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၼႆႉ သူၼ်ၸႂ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈလုမ်းလႃးတူၼ်ႈၵွၼ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် တၢင်းႁၢင်ႈလီ တွၼ်ႈ တႃႇတီႈ ဝတ်ႉႁူမ်ႈ ယဵၼ်ၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။


ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ဢဝ်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉမွၵ်ႇၵွၼ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝတ်ႉတႃႈယၢဝ်၊ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသူႈ၊ မိူင်းတဵမ်လႄႈ ဝတ်ႉသႃသၼႃႁူမ်ႈယဵၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 2/8/2017 ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢဝ်မွၵ်ႇၵွၼ် 210 တူၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉပွင်ႈသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ဝေႇလုဝၼ်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈ တႆး ပွတ်းႁွင်ႇ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် တင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။


မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် TYN ၵေႃႈ ဢွၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼပ်ႉပၢၵ်ႇသေ တႄႇၽုၵ်ႇတူၼ်ႈၵွၼ် 1500 တူၼ်ႈ ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းယေႃ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ  တင်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ႁူမ်ႈၵိုၵ်းပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႈ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် 200 တူၼ်ႈပၢႆ ၼႂ်းဝၢင်းဝိႁၢရ်ၼမ်ႉပွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။


ဝၼ်းတီႈ 2/8/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸုမ်းၸဵင်ၼုမ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢဝ်မွၵ်ႇၵွၼ် 210 တူၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႂ်းၼမ်ႉပွင်ႈသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ဝုၺ်ႇလုဝုၼ် ၼမ်ႉပွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽုၵ်ႈတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် တင်းၼမ်လၢႆ။

ၸၢႆးၶမ်းဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈဝႃး ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶုတ်း လုၵ်းၶုမ်မၼ်းဝႆႉသေ သႂ်ႇၾုၼ်မၼ်း။ မႄႈ ၸိူဝ်ႉမွၵ်ႇၵွၼ် ဢၼ်တေၽုၵ်ႇတီႈၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၸိူဝ်ႉ မွၵ်ႉၵွၼ်မိူင်းတႆး (မၢၵ်ႇမူၼ်ႇထိူၼ်ႇ) ႁႂ်ႈပဵၼ် မိၵ်ႈမၢႆ/ၶိူဝ်းတႆးမိူင်းတႆး” ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 16/07/2017 ၸုမ်းၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYN ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢဵၼ်ႁႅင်း 300 ပၢႆသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႈတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ် 1500 တူၼ်ႈ တီႈ ပၢင်ႇလူင်မူၼ်း၊ ဝတ်ႉဝိႁၢရ်မူၺ်ႇတေႃႇ၊ ၼႂ်း ဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်းတႆးလႄႈ ဝၢင်းႁူင်းယႃ ထုင်ႉမိူင်းယေႃ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။

ၾူၼ်လူင် လူမ်းယႂ်ႇၽတ်ႉပဝ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတုင်   တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇလူင် ႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈတၢင်း ၵဵင်းတုင်- မိူင်းၶၢၵ်ႇ ႁၢၵ်းလူမ်ႉတဵင်တၢင်း ႁဵတ်းႁႂ်းၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး တင်းႁိုင် ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 25/07/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းပၢႆ လူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇလူင် ႁၵ်းလူမ်ႉတဵင် ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၵဵင်းတုင်- မိူင်းၶၢၵ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇၸၢင်ႉ ဢိူင်ႇယၢင်းလေႃး ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇၶူင်း။

ၸၢႆးသၢမ် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈဝႃႈ “  ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 3-4 မူင်းၼႆႉ  တင်းၾူၼ် တင်းလူမ်း လေႃးၵၼ်သေ တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၾႃႉၽႅတ်ႇၾႃႉလင်။ ၼႃႈၾႃႉတႃမိူင်းၵေႃႈ လပ်းသိင်ႇ ၽိတ်းၶႃႈ။ ၽိူဝ်ႇၾူၼ်တူၵ်း ႁိူတ်ႇယဝ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉ ၸွမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈတၢင်း ႁၢၵ်းလူမ်ႉ တင်းၼမ် တၢင်းပေႃးတၼ် ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။


ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉသေ မႆႉႁုင်းလူင် တီႈတၢင်းၼႃးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇၸၢင်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်ႇႁၢၵ်းလူမ်ႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵတ်ႉၵႃႈ ဢမ်ႇႁၢၵ်းလူမ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆ ပႃးလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈဝႃႈ တူၼ်ႈမႆႉႁုင်းၼႆႉ ဢႃယုလႅပ်ႈတေဢမ်ႇယွမ်း 50-60 ပီယဝ်ႉလႄႈ   မႆႉမၼ်း တေၵႄႇ ႁၢၵ်းလူမ်ႉငၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။


 ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး။ ၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈၾၢႆႇပႃႇမႆႉလႄႈ ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ ၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် မႃးလိူဝ်ႈတႅပ်း ၽဵဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉႁုင်းလူင်လႄႈ လူတ်ႉၵႃး ၸင်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁိုင်ဢမ်ႇယွမ်း 2-3 ၸူဝ်ႈမူင်း ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾူၼ်လူင် လူမ်းလူင်ၽတ်ႉပဝ်ႇ၊ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတုင် မႆႉယႂ်ႇမႆႉလူင်ႁၢၵ်း၊ သဝ် ၾႆးၾႃႉလူမ်ႉ၊ သၢႆၾႆးၶၢတ်ႇ ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတင်ႈဝႆႉယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၾႃႉ တၢင်းၵႂႃႇ မိူင်းလႃး ၼၼ်ႉ လုၵွႆၸွမ်း၊ လဵၵ်းၽိူၵ်ႇလင်ၶႃးႁူင်းႁဵၼ်း ပိဝ်ၸွမ်းလူမ်း၊ ၶူဝ်းၸႂ်ႉသွႆၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ လူႉလႅဝ် တင်းၼမ် ။


ၼွၵ်ႉလိူဝ်ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဢၼ်လႆႈၺႃးၾူၼ်လူင် လူမ်းလူင် တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ မိူၼ် မိူင်းၽျၢၵ်ႈ မိူင်းယွင်း မိူင်းလဵၼ်း လႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႈ တူၼ်ႈမႆႉ ယႂ်ႇမႆႉလူင် သဝ်ၾႆးၾႃႉ လူမ်ႉၼမ်။ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ယွၼ်ႉၾူၼ် တူၵ်းႁႅင်းလႄႈ မၢင်တီႈ လိုၵ်ႉထူမ်ႈၽႅဝ်ႁူဝ် မၢင်တီႈ ၼမ်ႉလိုၵ်ႉ ထူမ်ႈထိုင်ၸွမ် ႁိူၼ်း ၵေႃႈမီး ၼႆယဝ်ႉ ။

ၼမ်ႉသၢႆ လူၼ်ႉၾင်ႇ ၼွင်းထူမ်ႈႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈ ထူမ်ႈၼွင်းပႃးၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈ လေႃႉ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။


မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 25/07/2017 ၼမ်ႉသၢႆ ၼွင်းထူမ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊ သၼ်သၢႆး၊ မၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ တႄႇၼွင်း 24/07/2017 ယၢမ်း ဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉ တေႃႈလဵဝ် ၼမ်ႉယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၵမ်ႈၽွင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼမ်ႉသၢႆတႄႉ ၼမ်ႉတိုၵ်ႉလႆထွင်း ႁႅင်းယူႇ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉတၢင်းၾၢႆႇထႆး တဵင်ၾၢႆတပ်ႉၼမ်ႉ သႂ်ႇၼႃးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉသၢႆသေ ၼမ်ႉၸင်ႇ ၼွင်းထူမ်ႈတင်းၾၢႆႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးသႅင် ဢၼ်ၶၢတ်ႈယူႇၼႂ်းပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ မွၵ်ႈ 9-10 မူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၸင်ႇယူပ်ႈလူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼမ်ႉယူပ်ႈလူင်းတင်းမူတ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈယၢၼ်း၊ တီႈၶူင်ႈ တီႈတႅမ်ႇ တီႈပဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼမ်ႉတိုၵ်ႉၼွင်းယိုင်ႈဝႆႉယူႇ။ တီႈၼႃးႁိူၼ်းၶႃႈႁဝ်းတႄႉ ၼမ်ႉယွမ်းလူင်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉဢၼ်ထူမ်ႈၸွမ်းႁၢၼ်ႇၶၢႆၶွင်ႁႃႉ၊ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးပိူၼ်ႈၼၼ်ႉႁႃႉ၊ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းဝႃႈ မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၵႃႈႁိုဝ်” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုတ်ႇလၢၼ်ႇၶၢႆၶွင်/ၶၢႆၶူဝ်း ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၸိူဝ်း ဢၼ်ယၢမ်းၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈမႃး/ တူဝ်ထူပ်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တူဝ်ႈတၼ်းၵၼ် တႃႇႁႄႉၵၢင်ႈ ၼမ်ႉၵၼ်ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၾၢႆႇႁူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတဵင်ၾၢႆ တတ်းၵေးၼမ်ႉသၢႆ သႂ်ႇၼႃး၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵွပ်ႈ တႅပ်းမႆႉ ၶုတ်းၶမ်း ၸွမ်းတူၼ်းႁူတ်ႈႁၢဝ်းလွႆ ႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉသၢႆ ၵေႃႈတေပႃး ဝႃႈၼႆ။


Photo by ၵူၼ်းမိူင်းလီ

လႅၼ်လိၼ် တႆး - ထႆး ၾူၼ်တူၵ်း လၢႆလၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ် ၼမ်ႉမႄႈသၢႆ ၼွင်းယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ လူၼ်ႉၾင်ႇထူမ်ႈ ႁိူၼ်းယေး လႄႈ ၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ  ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မီးလွင်ႈလုသုမ်းၸွမ်းၼမ်ႉၼမ် -ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 24/07/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉသၢႆ ၊ ၼမ်ႉမႄႈၶၢဝ် ၼမ်ႉႁူၺ်ႈယုင်း ၼွင်းလူၼ်ႉ ထူမ်ႈလုပ်ႇ တီႈၶူင်ႈတီႈယၢၼ်း တီႈတႅမ်ႇ တီႈပဵင်း ၼႂ်း ပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊ ၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ၊ မၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း၊ သၼ်သၢႆး လႄႈ မႄႈၶၢဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၼ်းၶၢႆသိူဝ်ႈၶူဝ်း ၶွင်ၵိၼ်ယမ်ႉ လုသုမ်းၸွမ်းၼမ်ႉ ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ ဝၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး - ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၸိင်ႇ ဢၼ်ၶၢတ်ႈယူႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉမႄႈၶၢဝ် ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼမ်ႉပႆႇယွမ်း တိုၵ်ႉ ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈယူႇ။  ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵေႃႈမီး၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈသေ လူႉၵွႆ ၵွပ်ႈၼမ်ႉ ၵေႃႈၼမ်၊ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၶႅၼ်းလူၵွႆၼမ်၊ ပေႃးသွၼ်ႇႁူမ်ႈၵၼ် တႄႉ တေၼပ်ႉပဵၼ် ႁူဝ်သိပ်းလၢၼ်ႉဝၢတ်ႇယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။


ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၾၢႆႇထႆး တဵင်ၾၢႆ တတ်းၵေးၼမ်ႉသၢႆ သႂ်ႇၼႃး၊ ၾူၼ်တူၵ်းမႃး ၶင်ႇၼမ်ႉဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းလႆႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတီႈၶူင်ႈတီႈယၢၼ်းၾၢႆႇတၢင်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း - ၺႃးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼမ်ႉၼွင်းလူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈ တႅပ်းမႆႉ ၶုတ်းၶမ်း တူၼ်းႁူတ်ႈႁၢဝ်းလွႆ ႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉသၢႆ  ၵေႃႈတေပႃး ဝႃႈၼႆ။


ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းလၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ်သေ တၢင်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းလၢပ်ႈ (ထုင်ႉသၢပ်ႇၼမ်ႉၶွင် ၸေႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း) ၵေႃႈ ၼမ်ႉၼွင်း ထူမ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်း၊ ၶူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈလႆႈ လူႉၵွႆ ၸွမ်းၼမ်ႉၵေႃႈ မီး ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ်လၢႆ ဝၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉၵေးၼွင်း လူၼ်ႉပူၼ်ႉၾင်ႇ တွင်ႈလေႃႇ လုပ်ႇထူမ်ႈ လင်ႁိူၼ်း ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉ 21 လင်ႁိူၼ်း ၊ ၶူဝ်ၵွႆ  (9) လင် ၊ ၵူၼ်း လူႉတၢႆၵႂႃႇ ၸွမ်းၼမ်ႉ 4 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈ မၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ ၊ ၼႃးဢၼ်လႆႈလူႉၵွႆ 700 ဢေႊၵိူဝ်ႊပၢႆ ။


Photo by ၵူၼ်းမိူင်းလီ

ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇလၢႆပွၵ်ႉလၢႆဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းBP1 ၊ပုင်ႇပႃႇၶႅမ်- မိူင်းတူၼ်- မိူင်းပၼ်ႇ - လၢင်းၶိူဝ်း - တူၼ်ႈတီး လူႉၵွႆလၢႆတီႈ တူင်ႈၼႃးၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 17-18/07/2017 ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆလႆလူင်းၸူးဝၢၼ်ႈ ၾၢႆတႅၵ်ႇလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ လၢႆတီႈမိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈလွႆၼွႆႉ၊ တၢင်းတူၵ်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇမိူင်းတူၼ်၊ ၾၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။  သၢႆတၢင်းလႄႈ ၶူဝ်လူႉၵွႆ ၊ၼမ်ႉထူမ်ႈ တူင်ႈၼႃးတင်းၼမ်။


လုင်းပၺ်ၺႃၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းပၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - “ ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈယႂ်ႇ ထူမ်ႈလူင်ၸိူင်ႉၼႆၼႂ်းပီၼႆႉပဵၼ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃးလူႉၵွႆၼမ်၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၼႃး တႃႇတေႁဵတ်းၼႃးၵေႃႈလႆႈပႂ်ႉ ႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈၵွၼ်ႇ ” ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶူဝ်လႄႈသဵၼ်ႈတၢင်းတႄႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸွႆႈၵၼ်သေ ၶိုၼ်းမႄးယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇတူင်ႈၼႃးတႄႉၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ဢဝ်ၼမ်ႉဢွၵ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းလႄႈ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆလႅမ် - တူၼ်ႈတီး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ။


ဢိင်ၼိူဝ်ၾူၼ်တူၵ်းလၢႆဝၼ်းလႄႈ ဝၼ်းတီႈ 17/07/2017 ယၢင်းၵၢင်ၶမ်ႈ  လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်း ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆလႅမ် - မိူင်းပွၼ် ၾၢႆႇၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈတွင်ၼဝ်ႈ ၊ၾၢႆႇတႂ်ႈလွႆလႅမ်(ယိၼ်ႇၵဝႄးတွင်ႇ) ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၵႃးပိၵ်ႉတၼ် ႁိုင်ဢမ်ႇယွမ်း 8 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ရူတ်ႉၵႃးလဵၵ်ႉ၊ ယႂ်ႇတိတ်းၶမ်ဢမ်ႇယွမ်း ပၢၵ်ႇလမ်း။

Photo By Sai Khur Tai

ၸၢႆးၶိူဝ်းတႆး ၸဝ်ႈၵႃး လၢတ်ႈဝႃႈ - “ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်ၸိုင် ပဵၼ်လိၼ် ၵူၼ်ႇလိၼ်ပင်း ၵူႈပီ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉၾၢင်ႉသတိ ၽွင်းၵႂႃႇမႃးသေၵမ် ” ။


ၸဝ်ႈၵႃးၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်း ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ -  “ ထုင်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ် လိၼ်ၵႆႉၵူၼ်ႇၵူႈပီ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵႆႉပွႆႇမၢၵ်ႇယႃႉမၢၵ်ႇႁိၼ်လွႆလႄႈ လိၼ်လွႆၵေႃႈၵူၼ်ႇငၢႆႈဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်ႇၼႆႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ထႆထုၺ် ၽဵဝ်ႈလိၼ်ယဝ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 18/07/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်း ရူတ်ႉၵႃး ဢွၼ်ႇလတ်းၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ၊ ၵိုတ်းရူတ်ႉၵႃးလူင်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈပႆႇၸၢင်ႈၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။