ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Rights Foundation) ဝႃႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပွတ်း ႁွင်ႇ 300 ပၢႆ လႆႈတိုၼ်ႇသၢၼ်ႈပၢႆႈသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႉမတ်ႉပေႃႉထုပ်ႉၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၵ်းတေလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/09/2017 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်း ငဝ်းလၢႆး ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶမရ 325 တင်း ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်း 60 ပၢႆၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်တၢင်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ။ ဝၼ်းတီႈ 10/09/2017 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ယိုဝ်းၵွင်ႈလဵၵ်ႉ/ယႂ်ႇ ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း တူၵ်းၸႂ်၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ ယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 300 ပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ 100 ပၢႆ ပၢႆႈၵႂႃႇယင်ႉ တီႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပူၵ်ႇ၊ တႃႇ 200 ပၢႆသမ်ႉ မူၵ်းယူႇၸွမ်းသုမ်ႉထဵင်ႁႆႈ ထဵင်ၼႃး ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) လၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပေႃး ဢဝ်ပိူင်မိူင်းဝႃႈၸိုင် မၼ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးတူၺ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇမီး ဢေႃးၸႃႇၵုမ်းၵမ်လႆႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇ ၵႃႈဝႃႈၵႃႈပဵၼ် ၵွပ်ႈၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်း တပ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼင်ႇၵၼ်” ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁူပ်ႉသႂ်ႇ ၸၢႆးသၢင်ႇလႃႉ ဢႃယု 29 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း ၽွင်းမၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇသူင်ႇၶဝ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းႁႆႈသေပွၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း သေ လွၼ်ႈသိူဝ်ႈ မၼ်းၸၢႆးမတ်ႉမိုဝ်းပေလင် ႁွင်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်။ ယူႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင် 10 မိၼိတ်ႉ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၸုမ်းၼႆႉ ၵႂႃႇႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈထဵင်သုမ်ႉ/ႁႆႈသေ ၺႃးၸၢႆးသၢင်ႇၵျေႃႇ ဢႃယု 36 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးလၢၼ်ႇ ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထဵတ်ႈထၢမ် လွင်ႈသိုၵ်းတႆး၊ ထုပ်ႉၼႃႈထုပ်ႉတႃ ၸၢႆးသၢင်ႇၵျေႃႇသေ တီႉမတ်ႉ ႁွင်ႉၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ် ဝႃႈၼႆ။


ထိုင်မႃး ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 4 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ထူပ်းၺႃး ၸၢႆးသၢင်ႇၵွၼ်း ဢႃယု 32 ပီ ပဵၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၸၢႆးႁေႃႈၵႂၢႆးပွၵ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉၺႃးသိုၵ်း မၢၼ်ႈ သေ ၺႃးတီႉမတ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းထႅင်ႈ။ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉ ပူၵ်ႇၼိုင်ႈၶိုၼ်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 11/09/2017 လုင်းသူၺ်ႇ ၵႂႃႇၵမ်ႉထႅမ်ယိုၼ်ယၼ်(ထွၵ်ႈထၢမ်ႇ) ၶဝ် 3 ၵေႃႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶဝ်ပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးႁေႃသႅင် လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈလူင်းတူၺ်း/ၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဝ်မီး ဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ပေႃးဢဝ်ပိူင်မၼ်းဝႃႈၸိုင် ၶဝ်ၼႆႉၵႂႃႇလႆႈၵူႈတီႈ၊ ႁဵတ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းသေ ႁႂ်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ပၼ်တဵမ်တဵမ် ထူၼ်ႈ ထူၼ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇႁိမ်းသႃလႃးၵၢင်ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇၸႄႈလၢၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ တိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းလိူဝ်ႁႅင်း လူႉတၢႆၽွင်းသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇႁူင်းယႃ။


ဝၼ်းတီႈ 06/09/2017 ၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းပၢႆ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇႁိမ်းသႃလႃးၵၢင်ဝၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈၵွင်း (လွႆ)ဢိူင်ႇ ၸႄႈလၢၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး ၸၢႆးယီႈ ဢႃယု40 ပၢႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလွင်း ၽွင်းၵႂႃႇၸွႆႈ ပၢင်သွမ်းတီႈမၢၼ်ႈၵၢင် ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်သူင်ႇႁူင်းယႃ မူႇၸေႊဢမ်ႇတၼ်း လႄႈလူႉတၢႆ ၸွမ်းတၢင်း။

ၸၢႆးဢွင်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ - “ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇမိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၸၢႆး ၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၵ်း တီႈႁိမ်းၸရွပ်ႈမၢၼ်ႈၵၢင်။ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢဝ်လႆႈငၢႆႈ။ ပဵၼ်ၽႂ်ဢဝ်မႃးမူၵ်းဝႆႉတီႈ ၵွင်ၵိင်ႇမႆႉႁႅင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးယီႈ ဢႃယု 40 ပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းလွႆ ယူႇၵူတ်ႉၶၢႆ မႃးဢဝ်မေးသေၶိုၼ်ႈၶူၺ်ယူႇဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉလွင်း မေးၼၢင်းပဵၼ်ၼၢင်းၸိင်ႇဝႃႈၼႆ။


လိူဝ်သေမၢၵ်ႇဢၼ်တႅၵ်ႇတီႈမၢၼ်ႈၵၢင်ယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယင်းၵႂႃႇ ထူပ်းႁၼ်ထႅင်ႈမၢၵ်ႇဢၼ်ပႆႇတႅၵ်ႇ ထႅင်ႈ 2 လုၵ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်းလႄႈမၢၼ်ႈၵၢင်။ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ မီးသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးဝႃႈၼႆ။

ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 2 တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ယိုတ်းတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢၢၼ်းဢဝ်ႁဵတ်းဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ တေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈလွၵ်း 3500 ယႂၼ်(ငိုၼ်းၶႄႇ) ဝႃႈၼႆ။


ပဝ်းဢၢႆႈပၼ်း ၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉၸုမ်း 468 လၢတ်ႈတီႈပၢင်ၵုမ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တီႈမိူင်းပွၵ်ႉ မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉဝႃႈ - တီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ယိုတ်းႁဵတ်းဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈလွၵ်းတေသၢႆႈတႅၼ်း 3500 ယႂၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ။ မိူင်းပွၵ်ႉ မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 100 ၵီႊလူဝ်ႊပၢႆ။

ဢၢႆႈၼပ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်တီႈလိၼ်ပီႈၼွင်ႉမၼ်းၺႃးယိုတ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ် ၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈတေပၼ်ၵႃႈ သၢႆႈတႅၼ်း။ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇမႃးပၼ်။ တေမႃးပၼ်ဝၼ်းလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ။ သင်မႃးပၼ် ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းဝႆးဝႆးၼႆၵေႃႈ ၶႅၼ်းလီသေ ဢမ်ႇလႆႈသင်” ဝႃႈၼႆ။


တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် တၢင်းၵႂၢင်ႈ 3000 လွၵ်းပၢႆ။ လိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၵျႃႇတေႃႇၶႃး ၸၢဝ်းလႃးႁူႇ၊ ပႃးတီႈလိၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး/ ၶၢင်/ ၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ တေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်း မိူင်းၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉယူႇ ယၢၼ်ၵႆ ဝၢၼ်ႈၶဝ်မွၵ်ႈလၵ်းပၢႆ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တေႃႇၾႆးလႄႈ ၼမ်ႉပၼ်၊ ၵိူင်ပၼ် တီႈလိၼ်၊ ႁိူၼ်းတႄႉ လႆႈႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းၼႃႇဝီး ၸၢဝ်းလႃးႁူႇ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉ ထုၵ်ႇၺႃးလိုပ်ႈၶၢႆႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶၢႆတီႈလိၼ်ၼႆႉ 1 မူး တေလႆႈ 7 မိုၼ်ႇ ထိုင် 1 သႅၼ်ယႂၼ်( ငိုၼ်းၶႄႇ)။ ပေႃးဢွင်ႈတီႈမၼ်းၶႅမ်ႉလီ ၵေႃႈလႆႈၵႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉ ဢထမ်ႇမ သိမ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ႁဝ်းသေ ဢမ်ႇၵႃး ၸႂ်ႉႁဝ်းၶၢႆႉယူႇႁိမ်းထိူၼ်ႇ/ ႁိမ်းလွႆ။ ၶဝ်ပၼ်ႁဝ်း ၼိုင်ႈလင်ႁိူၼ်းလႂ် 3000-3500 ယႂၼ်ၵူၺ်း။ ႁိူၼ်းဢၼ်ႁဝ်းတေယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းၵေႃႇသၢင်ႈႁင်းၵူၺ်း။ တီႈၼႆႈၵေႃႈ ပေႃးဝၢၼ်ႈ မူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယင်း ၵူဝ်လႆႈၶၢႆႉထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ” - ဝႃႈၼႆ။


တွၼ်ႈတႃႇတေတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇၼႆသေ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ယိုတ်းဢဝ် လိၼ် သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်း တင်းၼမ်လၢႆသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃး တိုၵ်ႉမွၵ်ႇတိုၵ်ႉပူင်ႇလႄႈ ပေႃးတေထူမ်လိၼ် ဝၢႆးဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်ၼမ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈထူမ်လိၼ်တႄႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


(1 ဢေႊၶိူဝ်ႊ မီး 2 မူး) 1 မူးမီး 21600 လွၵ်းထတ်း/ပေႇ

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင် မၢႆမီႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။


တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ 2017 ၼႆႉမႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ တႄႇတီႉၺွပ်း ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးပၢတ်ႊသပွတ်ႊဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ဢၼ်ပၢတ်ႊသပွတ်ႊမူတ်း ဢႃယုသေဢမ်ႇတေႃႇ ဢႃယုၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။


ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် တီႉၺွပ်း ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ 80 ထိုင် 100 ၵေႃႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၵုမ်းၶင်/တူၵ်းၶွၵ်ႈ 3 လိူၼ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးပွႆႇတူဝ် တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး-ၶႄႇ ” ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၶမ်းၸႅတ်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ် ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁႅင်းၵၢၼ် ၸွမ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၸွမ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ၵူတ်ႇ ထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိုင် ၶႅၼ်းၺႃးတူတ်ႈတၢမ်ႇၼၵ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈ 2-3 ပီ ပေႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇ တူဝ်ဢွၵ်ႇမႃး” ဝႃႈၼႆ။


တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢဝ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆႉ တေလႆႈယိပ်းၸႂ်ႉ ပၢတ်ႊသ ပွတ်ႊသီၶဵဝ်၊ ပေႃးႁဵတ်းပၢတ်ႊသပွတ်ႊသီၶဵဝ်ၼႆႉ တေလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၶႄႇ 200 ယႂၼ်(တေတူၵ်းငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 5 မိုၼ်ႇပျႃး)။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ပၢတ်ႊသပွတ်ႊသီၶဵဝ်ၼႆႉ တေမီးဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းႁဵတ်းၵၢၼ် တင်းပေႃႈလဵင်ႉ/ မႄႈလဵင်ႉ ၼၢႆးၸၢင်ႈ တင်းမိူင်းၶႄႇ ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸႂ်ႉပၢတ်ႊသပွတ်ႊၼႆႉလႆႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် တေလႆႈၵႂႃႇတေႃႇဢႃယု ပပ်ႉသွင်ပွၵ်ႈ၊ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႂ် လႆႈဢၼုၺၢတ်ႈတႃႇယူႇ 6 လိူၼ် - ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးၶမ်းၸႅတ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ပၢတ်ႊသပွတ်ႊသီၶဵဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇလႂ် မႃးလႂ်ၵေႃႈလႆႈ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းပၼ်ဝႂ် 7 ဝၼ်းသေ တေႃႇဢႃယုပၼ်။ ဝၢႆးလင်ၼႆႉမႃး တၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တၢင်းၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းပၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်ဝႂ် တေႃႇဢႃယု 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပပ်ႉပၢတ်ႊသပွတ်ႈသီလႅင်တႄႉ တေႃႇဢႃယုပၼ် 7 ဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွၼ်းဢမ်ႇလႆႈ” ဝႃႈၼႆ။


ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ ငိုၼ်းလိူၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၼႃႈ ၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၶဝ်၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 50-80 ယႂၼ်၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် တီႈတႅမ်ႇသုတ်း လႆႈ 1500 ယႂၼ်။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူင်းၵၢၼ်တတ်းမႆႉ၊ ၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈ ႁပ်ႉ တေႃႉတဵင်ႇ ၵုၼ်ႇၶူဝ်း ၸဵမ်းၸိူဝ်ၼႆႉ။

ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈၽေးၼႂ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ တုၵ်း ယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီးႁႂ်ႈပေႃႈလဵင်ႉ/မႄႈလဵင်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူၺ်းလွမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၽွင်းၺႃးၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ။


ဝၼ်းတီႈ 09/08/2017 ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ 15 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈလွတ်ႈၽေးၼႂ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ။ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸတ်းႁဵတ်းတီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ထႃးရိၼ်ႊ ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။  မီးၸဝ်ႈ ၼႃႈတီႈလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်တူၺ်းလွမ်လွင်ႈ လွတ်ႈၽေးႁႅင်းၵၢၼ် မၢႆ 5၊ ၾၢႆႇႁပ်ႉႁွင်းၸွႆႈထႅမ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (ပရႃႊၵၼ်သင်ၶူမ်း) ၊ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉလွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်၊ ၸဝ်ႈ ၼႃႈတီႈၾၢႆႇၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ILO ၊ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ႁႅင်း ၵၢၼ်ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇလႄႈ  သုၼ်ႇတူဝ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 50 ပၢႆ။

ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၺႃးၽေးတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်သူၼ်၊ ႁူင်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်း၊ ၸွမ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁိူၼ်း (ၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈ) ၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ၶွင်ၸႂ်ႉ၊ ႁၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ်  ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် တုၵ်းယွၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် တႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်၊ ႁႂ်ႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်လွင်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၊ ၵူတ်ႇထတ်းတီႈယူႇ၊ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ ပၼ်ႁႅင်းဢီးႁႂ်ႈပေႃႈလဵင်ႉ(ၼၢႆးၸၢင်ႈ) တူၺ်းလွမ်လႄႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈထူပ်းၽေးၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈလွင်ႈလွတ်ႈၽေးတီႈယူႇ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ။


ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ၵူႈလွင်ႈဢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃး ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉတေ ဢဝ်ၵႂႃႇဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ် သေႁႃလၢႆးတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇ။


ၼၢင်းလၢဝ်း ၵေႃႉဢၼ်ၺႃးၽေးတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ- “ မိူဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇဝႆႉသ တိလီလီ ပေႃးႁဵတ်းလႆႈၵေႃႈႁဵတ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၵေႃႈဝႃႈဢမ်ႇလႆႈ ယႃႇႁဵတ်းၸွမ်း ၸႂ်ပေႃႈလဵင်ႉ၊ ၼၢႆး ၸၢင်ႈၵူၺ်း ယွၼ်ႉပေႃးႁဝ်းပဵၼ်တုၵ်ႉၶီႉတ မႃးယဝ်ႉပိူၼ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်း” ဝႃႈၼႆ။


ၸၢႆးသူႊၶျၢတ်ႊ ၵႅမ်ၶိူဝ်းၶၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ပွတ်းႁွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးပၵ်းပိူင်တူၺ်းလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵၼ်းႁူႉသုၼ်ႇလႆႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယႃႇပေယူႇၵေႃႉလဵဝ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈႁႃမူႇၸုမ်း ပေႃးမီးသင်မႃးၵေႃႈႁႂ်ႈမီးၸႂ်ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်သေတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵမ်းလဵဝ်” ဝႃႈၼႆ။


ၾၢႆႇႁပ်ႉႁွင်းၸွႆႈထႅမ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (ပရႃႊၵၼ်သင်ၶူမ်း) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းပီ 2016 မီးႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်တၢႆယွၼ်ႉၺႃးၽေးတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်မီးယူႇ 584 ၵေႃႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တုၵ်ႉၶီႉတ ၵႂႃႇမီး12 ၵေႃႉ။ ဢၼ်သုမ်း  ၶႅၼ်ၶႃမီး 1,290 ၵေႃႉ-ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး Shan Human Rights Foundation ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်တဵၵ်းတဵင် ပေႃႉထုပ်ႉ တီႉၺွပ်း ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁၢႆလၢႆဝႆႉ၊ တုၵ်းယွၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ။


ဝၼ်းတီႈ 04/08/2017 ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လွင်ႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ 508၊ 423၊ 424၊ 508၊ 509၊ 421၊ 423၊ 425 ပႃႈတႂ်ႈတိူင်းသိုၵ်း သၢမ်ၸဵင်ႇ ၵဵင်းတုင် တပ်ႉၶလရ 225လႄႈ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တူၼ်ႈတီး 249 ႁႅင်းသိုၵ်း 400 ပၢႆ  ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၶွင်ႇသီႇ  ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ပေႃႉထုပ်ႉ၊ တီႉၺွပ်း ဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း၊ ဢိူင်ႇၼမ်ႉပႃၶီးလႄႈ ဢိူင်ႇၼႃးပုင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းႁူဝ်ပူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16/07/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်း 9 မူင်းၵၢင်ၼႂ် ၵူၼ်းမိူင်း 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉ ၸၢႆးဢုတ်ႉတလ ဢႃယု 39 ပီ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း ဢိူင်ႇမိူင်းပဵင်း၊  ၸၢႆးသု ဢႃယု 31 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလူင်၊ ၸၢႆးၶိူဝ်း  ဢႃယု 23 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း ဢိူင်ႇမိူင်းပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


 မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/07/2017 သမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ 424 ဢဵၼ်ႁႅင်း မွၵ်ႈ 100 တီႉၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ၊ ၸၢႆးၸၢမ်ႇ ဢႃယႃ 29 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉလဝ်း ဢိူင်ႇပႃၶီး၊ ၸၢႆးပၼ်ႇတ ဢႃယု 30 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉလဝ်း ဢိူင်ႇပႃးၶီး၊ ၸၢႆးဝိၼ်း ဢႃယု 12 ပီ (လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူဝ်တွင်း ဢိူင်ႇပႃၶီး၊ ၸၢႆးလႃႉထုၼ်း ဢႃယု 24 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလ ဢိူင်ႇပႃၶီး ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ18/07/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12 မူင်းတဵင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ 508 လႄႈ 509 ပေႃႉထုပ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ လုင်းၸိင်ႇၵလႃး ဢႃယု 45 ပီ ၊ ဢၢႆႈၵလႃး ဢႃယု 33 ပီ၊ ၸၢႆးလိုၼ်း ဢႃယု 32 ပီ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးပုင်ႇ ဢိူင်ႇၼႃးပုင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ဝႃႈၼႆ။


“လွင်ႈယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းထမ်းမတႃး(ယူဝ်းယူဝ်း)တၢႆၼႆႉ မၼ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူင်သိုၵ်းပႃးလႄႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁပ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လွင်ႈလႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၼႆႉသေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၶိုၼ်းလွင်ႈလူႉသုမ်းၵူၼ်းမိူင်း” ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆးလၢတ်ႈ။


“ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ပီၵၢႆတင်းပီၼႆႉႁၢႆႉၸႃႉမိူၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈသင်ၵၼ်၊ ပီၼႆႉယင်းၶႂ်ႈၼႃႇလူးၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ ၵႂႃႇမႃး ႁႃၵိၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇသႃႇ မႃး၊ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်၊ ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလူတ်းလူင်း၊ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး တႄႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁတ်းသိုပ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်း မိူင်းတင်းၼမ် ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်း ၶၢဝ်းတၢင်း ၼၢင်းယၢင်ႊႁီႊလီႊ တူဝ်တႅၼ်း UN ၾၢႆႇတိတ်းတၢမ်း ငဝ်းလၢႆးသုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ (ၽွင်းဝၼ်းတီႈ09/07/2017 ထိုင် ဝၼ်းတီႈ 21/07/2017) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသႂ်ႇၸႂ် ၵႄႈၶႆမူၼ်ႉ မႄးပၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူႇယဵၼ်ယဵၼ် မိူၼ်ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇငိၼ်းသင်ၼၼ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 14/07/2017 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 16-30/07/2017 မႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈဢေႇသုတ်းဢမ်ႇယွမ်း 8 တပ်ႉၵွင် သွၵ်ႈတဝ်လတ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢမ်ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ တီႉမတ်ႉလႄႈ ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။


ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ တူဝ်ႈမိူင်း NCA ၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/10/2015 ။

ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း 700 ပၢႆဢၼ်မႃးသွၼ်ႈယူႇ တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ၵျွင်းသႅင် ၵၢင်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ ၼၼ်ႉ တေႃႈလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်းမူတ်း ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 23/07/2017 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်မီးယူႇဝႆႉ တီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ၵျွင်း သႅင် 100 ပၢႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၶမ်းတိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈ ၵုင်းမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈႁႆလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇၶမ်းတိူၼ်း ၸႄႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

Photo: Sai Om Leng Wan

ၸၢႆးဢွမ်လႅင်းဝၼ်း ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵေႃႊမတီႊၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ် တီႈၵျွင်းသႅင် ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢွၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်း ႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းမူတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၵႂႃႇ 400 ပၢႆ၊ ဝၼ်းတီႈ 22 သမ်ႉ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၵႂႃႇ 200 ပၢႆလႄႈ ဝၼ်းတီႈ 23 သမ်ႉ ပွၵ်ႈထႅင်ႈ 100 ပၢႆ မိူဝ်ႈၵႂႃႇ မူတ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းၶိၼ်ႇထႃးယီႇ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ(1) ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵူၼ်းပၢႆႈမႃး တင်းမူတ်းမီးၵႂႃႇ 731 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်း လူင် 483 ၵေႃႉ၊ 12 ၶူပ်ႇလူင်းတႂ်ႈ မီး 248 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တင်းမူတ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတီႈ ၵျွင်း သႅင် ။ယွၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၶွၼ်ႈဝႆႉတီႈလဵဝ်ၼႆ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႇ ၵေႃႈတေမီး၊ တေ တူၺ်းပၼ်၊ ၾၢႆႇမေႃယႃၶဝ်ၵေႃႈတေမႃး ယူတ်းယႃငၢႆႈ တူၺ်းပၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးႁဝ်းငၢႆႈ” ဝႃႈၼႆ။


လွင်ႈၵိၼ်ယမ်ယူႇသဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ဢွၼ်ၵၼ်ႁုင်တူမ်ႈလဵင်ႉ ၼမ်ႉတင်းၵိၼ်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပေလႅင် တူၺ်းထိုင်ပၢႆးယူႇလီ။ ၸုမ်း NGO ၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်း 700 ပၢႆ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးယူႇၵၢင်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းလွႆ TNLA ၵဵပ်း သိုၵ်းမႂ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇပၢႆႈၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈပၼ်ငိုၼ်း ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 20 သႅၼ် ဝႃႈၼႆ။


သိုၵ်းလွႆသမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းလွႆတူင်ႉၼိုင် ယူႇပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် 300 ပၢႆၼႂ်းဢိူင်ႇၶမ်းတိူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေး ယွၼ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA လွၵ်ႇငိုတ်ႈ၊ တီႉၺွပ်း ဝႃႈၼႆ။


တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းတီႈ 19/07/2017 မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶမ်းတိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ ၸွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁႆလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၵႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇၶမ်းတိူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ယွၼ်ႉမီးၸုမ်းသိုၵ်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၵဵပ်းငိုၼ်းၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈလႂ် 100 သႅၼ် ပျႃး။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၵူဝ်ႁႄ ပၢႆႈၶဝ်ႈဝဵင်း  သွၼ်ႈယူႇတီႈဝတ်ႉဝိႁၢရ်ၵျွင်းသႅင်၊ ဝတ်ႉဝိႁၢရ်ၵျွင်းၵၢင်လႄႈ ၵွင်းမူးထၢတ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီး 300 ပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၶိၼ်ႇထႃးယီႇ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ(1) ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈၼႆႉ (20/07/2017) ၵၢင်ၼႂ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ႁွတ်ႈၽႅဝ် မႃးထႅင်ႈ ထူဝ်ႈ 3 လမ်း တေႃႈလဵဝ် တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၸတ်းတီႈယူႇ တၼ်းသဝ်းပၼ်တီႈဝတ်ႉယူႇ။ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈတႄႉ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၸတ်းပၼ် ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်း။ မိူဝ်ႈဝႃး ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇၶၢမ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းႁဝ်းၽွင်ႈသေ ၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၽႃႈမႂ်ႇ မွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ မႃးပၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈၸေးၵၼ်ၵူႈၵေႃႉတႄႉ ဢမ်ႇၸေး ၵၼ်လႆႈၼင်ႇ ၵဝ်ႇ။ မၢင်ၵေႃႉ လုၵ်ႉၼႂ်းၼႃးမႃး ၶူဝ်းၶဝ်ပေႃးယမ်းယူတ်ႉယူတ်ႉ ပဵၼ်ၵူမ်ႇပဵၼ်လိၼ် ဢမ်ႇလႆႈၶူဝ်း ပုတ်ႈၶူဝ်းလၢႆႈ မႃးၵေႃႈမီး” ဝႃႈၼႆ။


ၼၢင်းၶိၼ်ႇထႃးယီႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃး သိုၵ်းလွႆ တီႉၺွပ်း/ႁွင်ႉၵႂႃႇ ၵူၼ်းၸၢႆးဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း 3 ၵေႃႉ၊ သိုၵ်းတဢၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၢႆးဝၼ်း 4 မူင်း တၵ်းလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းမႃး လႅၵ်ႈၵူၼ်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ 30 သႅၼ်ပျႃး။ ပေႃးပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 4 မူင်း ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆၸႂ်ၶဝ်လႆႈၼႆ လၢတ်ႈတီႈလုၵ်ႈမေး ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃငိုၼ်းသေ ၵႂႃႇထုတ်ႇတူဝ်ၶဝ် 3 ၵေႃႉ ဢွၵ်ႇမႃး ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ 2017 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပႄး ၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉတူႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လင်ႁိူၼ်း 112 လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း 400 ပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးသွၼ်ႈ ယူႇသဝ်း ဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉပူၵ်ႉပႃႇယူင်ႇ ပွၵ်ႉ 8  ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ ယွၼ်ႉတပ်ႉသိုၵ်း တဢၢင်းတင်း RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်း 2 ၵေႃႉ ဢႅဝ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈ ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁူပ်ႉၸုၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ/ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝဵင်း ႁွင်ႉၶဝ်သွင်ၵေႃႉၵိုတ်း၊ ဢမ်ႇၵိုတ်းသေလႅၼ်ႈပၢႆႈလႄႈၾၢႆႇ/ပလိၵ်ႈ ယိုဝ်းၵွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈ တီႉၺွပ်းယဵတ်ႈ ၶွၵ်ႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းတီႈ 11/07/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 9 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈတင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်း ႁိမ်း 20၊ ႁွၼ်ႈထဝ်ႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၵူၼ်း ၸၢႆး သွင်ၵေႃႉ ပႆတၢင်း၊ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈ/သိုၵ်းႁွင်ႉၵိုတ်း၊ ၶႃသမ်ႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းလႄႈ ထုၵ်ႇၼႄးပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢႆႉ ယိုဝ်း ၵွင်ႈလွၵ်ႇသေ တီႉၺွပ်းၵၵ်းၶင်ဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ သီႇပေႃႉ။

ၵူၼ်းယူႇႁိမ်းတပ်ႉပလိၵ်ႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ပလိၵ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉဢၼ် ၶဝ်တီႉ မႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိုဝ်းၶႃၵေႃႈမီးၵွင်ႈပွတ်း/သႅၼ်းၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း ႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းလဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ ယႃႈမဝ်း ၵမ် ၵမ်ႈ ၽွင်ႈ” ဝႃႈၼႆ။


ယွၼ်ႉၾၢႆႇသိုၵ်း/ပလိၵ်ႈယိုဝ်းၵွင်ႈလွၵ်ႇ လၢႆလၢႆၵမ်းသေတီႉၺွပ်းၵူၼ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၸႂ် မႆႈၸႂ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


တေႃႈလဵဝ် ပလိၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵုမ်းၶင် ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ဝႆႉတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈသီႇပေႃႉသေ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၵူတ်ႇထတ်း၊ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵဝ်ႈတူၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ပွင်း ဢိူင်ႇယႂႃႇတိတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ဢၢႆႈၼွင်ႉတင်း ဢၢႆႈၸၢႆး ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆ ယင်းပႆႇယိုၼ် ယၼ်လႆႈ။

ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လွင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶုတ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉမႃႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ယွၼ်ႉဢၢႆၵႂၼ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း။ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းၶူင်းၵၢၼ်။


ဝၼ်းတီႈ 11/07/2017 ယူႇတီႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး မၢႆ 6/2017 ။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ႁၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈဢိူင်ႇၼမ်ႉမႃႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ၊ ယွၼ်ႉလႆႈသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်။ မႆႈၸႂ်ၸွမ်းဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈလၢမ်းၽႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်း-ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SHRF လၢတ်ႈဝႃႈ- "ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈ လွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႆႉၵိုတ်းယိုတ်း၊ ႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ထွၼ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၽေးတေႃႇ သၽႃႇဝၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႆႈၼႃးလႆႈလူႉၵွႆ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တူၺ်းႁၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵိုတ်းယိုတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတိတ်းတၢမ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတႃႇသေႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈပိူၼ်ႈႁဵတ်းသင်ယူႇလႄႈ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၶွၼ်ႈတုမ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေး ဢၼ်ပဵၼ်မႃး"။


"ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းၶူင်ၵၢၼ်၊ ႁႂ်ႈၶႂ်ႈၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးထတ်းသၢင် ပၼ်ဝႃႈ- ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယူႇၼႆႉ ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပၼ်ၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပႆႇသုၵ်းပႆႇလိပ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶူင်းၵၢၼ်ယႃႉလူႉလႅဝ်ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃႇဝၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တေႃႇထိုင်ပေႃးမီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၸင်ႇၵွႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၸွမ်း"- ၸၢႆးႁေႃသႅင် လၢတ်ႈ။


တီႈဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ် ဢိူင်ႇၼမ်ႉမႃႉၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပရႄး တႄႇႁႅၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႃး မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2014 သေ မီးၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းယႂ်ႇလူင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး။ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 2015  ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်း 5 ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ (ၸၢႆး 8 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 2 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈ 10 ၵေႃႉ) ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း တီႈႁူင်းယႃသီႇပေႃႉသေ ထူပ်းၺႃးတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ။ ၼႂ်းၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။


လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸိူဝ်းၶဝ် လႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်၊ လႆႈသုတ်ႇၺႃးၶီႈၾုၼ်ႇ/ ၾုၼ်ႇမုၵ်ႉ ဢၢႆၵႂၼ်းမီးၵွင်ႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းပီ 2017 ၼႆႉ ဢၢႆမဵၼ်ယိုင်ႈၶႅၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ဢွၼ်တၢင်းၵူႈပီ။ ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် "ဢႆ"-ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈသုတ်ႇ “ဢၢႆမဵၼ်လိပ်းမဵၼ်ၶဵဝ်” ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈၵွင်ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၵူႈၶိုၼ်းၵူႈဝၼ်း။ တွၼ်ႈတႃႇတေၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်လႆႈၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃၼိုင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ၵႂႃႇႁူင်းယႃၼိုင်ႈပွၵ်ႈ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 3-4 ဝၼ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ် ဢႃယုလႆႈ 70 ပီ၊ ၵေႃႉၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ- "ၶႃႈမီးသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလႄႈသူၼ် မွၵ်ႇၸီႇလီႇ (မႆႉၶီႈလဵၵ်း) တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 2 တိုင်ႇ ယၢၼ်ၵႆမေႃႇထၢၼ်ႇၼႃးၵုၼ် ၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 120 ဝႃး။ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈသူၼ်ၼၼ်ႈ ဢၢႆထၢၼ်ႇမဵၼ်လိူဝ်ႁႅင်း၊ မဵၼ်လိပ်းမဵၼ်ၶဵဝ် သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉလႆႈ။ တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၵူတ်ႇပၢႆးယူႇလီသေ ထူပ်းၺႃးတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2015 ။ ဝၢႆးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈထူပ်းၺႃး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလွင်ႈငိုၼ်းတွင်းတႄႉတႄႉ"- ၼႂ်းၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။


ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇပေႃးသူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ပၢႆးယူႇလီတီႈႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၵွင်ႈဝႃႈလႆႈၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ၊  ဢမ်ႇပေႃးမီးငိုၼ်း၊ ဢမ်ႇပေႃးႁူႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈတႃႇလၢတ်ႈတေႃႇ ၸွမ်းၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁူင်းယႃၶဝ်။


ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမႃႉၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႊပရႄး ဢၼ်တင်ႈႁူင်းၵၢၼ်ဝႆႉတီႈ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) တႄႇမႃးၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ပီ 2004။ မီးဢွင်ႈတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ယႂ်ႇလူင် 3 တီႈ။ တီႈၼိုင်ႈ တီႈပဵင်းသၢႆး လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 2015။ တႃႇသွင်တီႈ တီႈၼႃးၵုၼ် လႄႈပၢင်ငႃး တိုၵ်ႉၶုတ်းယူႇ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။


ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉဢိူင်ႇၼမ်ႉမႃႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1,500 ၊ တင်းမူတ်းမီးဝၢၼ်ႈၵူၼ်း 7 ဝၢၼ်ႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လူၺ်ႈၵၢၼ်ႁႆႈ သူၼ် ၼႃး။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်သေ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေထူပ်းၽေး လႆႈသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ယဝ်ႉ လႆႈလူႉသုမ်းတိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး၊ ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၶုၼ်ႇဢူၼ်၊ ၵႆႉမီးၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း ယွၼ်ႉၵႃးတေႃႉတၢင်ႇ ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃး ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ဢႄႊပရိူဝ်ႊ 2016 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 250 ပၢႆလႆႈႁူပ်ႉတင်းၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႇပရႄး ၶဝ်ၼႂ်းၼမ်ႉမႃႉသေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်ၶိုၼ်းမႄးထူမ်ပၼ်ၼမ်ႉၼွင်လူင် တီႈပဵင်းသၢႆး တီႈဢၼ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၼွင်လူင်လႄႈမီးၵွင်ႉပႃး ၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွင်လူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇၶိုၼ်းထူမ်ပၼ် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇၶုတ်းဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။


ၽႂ်ၽူႈလႂ်သူၼ်ၸႂ် ၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈတႅတ်ႈတေႃး တိတ်းတေႃႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62- 941-9600 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း) ၸၢႆးၵွၼ်းလႅဝ်း +66: (0) 65-026-6104 (မၢၼ်ႈ၊ ဢင်းၵိတ်း) ဢမ်ႇၼၼ် ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈၼိူဝ်ဝႅပ်ႊသၢႆႊ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး shanhumanrights.org ။

သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း RCSS/SSA ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၽွင်းၵၢင်လိူၼ် ၵျုၼ်ႊ ပီ 2017 ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သွၵ်ႈတဝ်၊ ဢဝ်ၶွင်လၢႆ၊ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆ SHRF ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။


ဝၼ်းတီႈ 07/07/2017 ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး Shan Human Rights Foundatio (SHRF) လႆႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ၸုမ်းသိုၵ်းပျီႇတုၸိတ်ႉ လႃးႁူႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵူတ်ႇထတ်း သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်လၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ဢမ်ႇၵႃး တီႉၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ ပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင်  ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး SHRF လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုင်၊ မိူင်းတႆး ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉ ၼၵ်း  ပၼ်ႁႃတင်းၸဵပ်းသႅပ်ႇၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈပၢႆႈ/ၼီ လႆႈထူပ်းတင်းယၢပ်ႇ ၵူႈတီႈၵူႈတင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလူင်းတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၸွႆႈၵႄႈၶႆပၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းပၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ယူႇၼႂ်း မိူင်းႁဝ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်တီႈၸုမ်းယိပ်းၵမ် ဢေႃးၸႃႇၼႃဢႃႇ ၼမ်လိူဝ် ပိူၼ်ႈ ၶဝ်ၸီႉသင်လႄႈသင် ႁႂ်ႈၵိုတ်းလႄႈသင် မၼ်းလဵပ်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ တုၵ်းသူၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈၸွႆႈ တူၺ်းထိုင်ပၼ်” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၽူႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵႂႃႇမႃး ဝၼ်းတီႈ 09/02/2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးလိူဝ်ႇ ပၢင်ႁႆး ၼႂ်းၵႄႈ ဢိူင်ႇမိူင်းမၢင်းလႄႈ ဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း။


ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝၢႆးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ 277 မိူင်းတူၼ် ႁူပ်ႉၺႃးၵူၼ်း မိူင်းပူးဢွၼ်ႇ သွင်ၵေႃႉ ၸႂ်ႉၶဝ်ၵိုတ်းသေ တိၺွပ်း ၵုမ်းၶင်ၶဝ်ဝႆႉ တီႈတပ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းၵၢတ်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းမၢင်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သွင်ၵေႃႉဢၼ် ထုၵ်ႇတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၼၼ်ႉ လုင်းၵွၼ်း ပႃႈၵိုတ်ႈ။ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ၸၢႆး ဝၼ်းၼ ဢႃယု 30 ပီ လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းမၢၼ်ႇ ပႃႈမၢၼ်ႇဢွင်ႇ ၶႃႈသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ တေႃႇ ႁူဝ်ပေႃးဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်ႈမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆငိုၼ်းတွင်း ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 20/03 /2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ 527 မိူင်းသၢတ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉ ႁူႇႁူမ်ႈ ဢွၵ်ႇသွၵ်ႈတဝ် ၸွမ်း သူၼ် ႁႆႈ ဝၢၼ်ႈၶၢမ်းပၢၵ်ႈသေ သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းႁေႃႁိူၼ်းထဵင်ႁႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇ သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်လႄႈငိုၼ်းတွင်းသမ်ႉ လုင်းဢိၼ်းသႅင် သုမ်းၾူၼ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ၊ ၾႃႉမိတ်ႉ၊ ၵႃႈၶၼ်  7500 ပျႃး၊ ငိုၼ်းထႅင်ႈ 3 သႅၼ်ပျႃး။ လုင်းမႁႃႇ သုမ်းၶဝ်ႈ 5 ထူင် ၵႃႈၶၼ် 60000 ပျႃး၊ ၶႅပ်းႁၢင်းသႅင်လႅတ်ႇ ၼိုင်ႈဢၼ် ၵႃႈၶၼ် 5 မိုၼ်ႇပျႃး၊ မေႃႈၾႆး Battery ၵႃႈၶၼ် 28000 ပျႃး။ ၾႃႉမိတ်ႈၼိုင်ႈမၢၵ်ႈ ၵႃႈၶၼ် 15000 လႄႈ ၵႆႇၼိုင်ႈတူဝ်ၵႃႈၶၼ် 7000 ပျႃး ဝႃႈၼႆ။


လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းတဢၢင်း ႁူၵ်းၵေႃႉၵေႃႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၾင်ၼႂ်းလုၵ်းလိၼ်ၼိုင်ႈၶိုင်ႈ။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ပူႇၵၢင်ႉလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈထုၵ်ႇမတ်ႉဝႆႉ ယွၼ်ႉထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၸွႆႈထႅမ်သိုၵ်းတႆး။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 22/04/2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉ 247 တဵၵ်းတဵင်ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 6 ၵေႃႉသေ တိမတ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉ ပႃးတင်းပူႇၵၢင်ႉ ၸၢဝ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉ ဢိူင်ႇသႅၼ်မွင်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉ ၺႃးတိမတ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပူႇၵၢင်ႉ လုင်းသၢမ်သူၺ်ႇ ဢႃယု 40 ပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸၢႆး ပေႃႈမိင်ႈလႄႈမႄႈမိင်ႈ ။ ၸၢႆးၸဵၼ်းသၢမ် ဢႃယု 30 ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၸဵၼ်းသၢၼ်လႄႈ ပႃႈၸဵၼ်းသၢမ် ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉ ဢိူင်ႇသႅၼ်မွင်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸီႉၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းတႆး ဝႃႈၼႆ။


ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်း ယိုဝ်း ပတ်း ပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း NCA သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 17/06/2017 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း တပ်ႉသိုၵ်းတႆး RCSS ႁိမ်းႁွမ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူးလူင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်ပဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ သွင်ၾၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵမ်းလိုၼ်း ၽွင်းၵၢင်ပီ ပီၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ပလိၵ်ႈၵုမ်းပႂ်ႉၶွၵ်ႈ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢမ်ႇပၼ်ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ(1) ၼၢင်းသၢၼ်းသၢၼ်း ဢေး ၶဝ်ႈႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ။


ဝၼ်းတီႈ 05/07/2017 လုမ်းၾၢႆႇၵုမ်းၶင် တွပ်ႇလိၵ်ႈၸူးၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၼၢင်းသၢၼ်းသၢၼ်းဢေး ဝႃႈ ဢမ်ႇၸင်ႈပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈၶဝ်ႈႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ယူႇႁူမ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆၼႃႈ ႁူဝ်ႁိူၼ်းဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်။ သင်ဝႃႈ မီးၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ ၶွင်ၵိၼ်တႄႉႁပ်ႉပၼ်လႆႈယူႇ။

ၼၢင်းသၢၼ်းသၢၼ်းဢေး ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း သီႇပေႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း သေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇယူႇလႄႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈမီးသုၼ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈထူပ်းၶဝ်။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၶႂ်ႈ ၶဝ်ႈႁူပ်ႉထူပ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတူၺ်းပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၸွင်ႇၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၸွင်ႇၶဝ် သမ်ႉလႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်းသင် ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းထူပ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း တၵ်းတေလႆႈထူပ်း။ ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉသေ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈထူပ်းၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းမိူၼ်ႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ထမ်းမၻႃးၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ(1) ၼၢင်းသၢၼ်းသၢၼ်းဢေး လႆႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈတင်ႇထိုင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၵုမ်းၶင် ယွၼ်းႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ၼႂ်းၶွၵ်ႈ သီႇပေႃႉၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇထိုင် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/06/2017 ဝႃႈၼႆ။


ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉၼႆႉ ၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇတၢင်းၼမ်ႉသၼ်ႇၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း TNLA ၵုမ်းၵမ်သေ ထုၵ်ႇတီႉၼႂ်းၵႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ-သီႇပေႃႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/06/2017 ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄး ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇတင်း ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ ၼႂ်းဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ။ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉၼႆႉ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇပၢင် ၽၢဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၢၼ်ႇသေယဝ်ႉ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းတူဝ် ဝႃႈၼႆ။


ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးဢေးၼၢႆႇလႄႈ ဢူးပျေႉၽူင်းၼၢႆႇ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ DVB ၊ ဢူးတဵင်းၵျေႃႇ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ် 3 ၵေႃႉၼႆႉ မီးၼႂ်းၶွၵ်ႈတီႈ လႂ်တႄႉတႄႉ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉ ဝႃႈၼႆ။


ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၼၵ်းၶၢဝ်ႇ 3 ၵေႃႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶွၵ်ႈသီႇပေႃႉသေ  ၶၢႆႉၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ၶဝ်ဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈ ၼမ်ႉသၼ်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်၊ ဢိူင်ႇသိပ်းၵဝ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵႂႃႇတုၵ်းယွၼ်း ၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉမျဵဝ်ႉမ ၼမ်ႉၶမ်း၊ ဢၼ်တေမႃးပၵ်းပႂ်ႉတီႈတႃႈႁိူဝ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်သေ တေတႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်တႃႈႁိူဝ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ် မွပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း။


"ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉမျဵဝ်ႉမၼႆႉ မႃးလူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေ မႃးႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း တီႈပၵ်းပႂ်ႉ မႃးႁႅၵ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/06/2017 ၼႆႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ် ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 50 ၵေႃႉ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉ။ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်တႃႈႁိူဝ်းမၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်ၼႆႉ မွပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိုၼ်း၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယိပ်းၵုမ်း ႁင်းၵူၺ်း"- ၸၢႆးၽွႆႇ ၵူၼ်းမၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်လၢတ်ႈ။

ၸၢႆးၽွႆႇသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ပီႇတူႉၸိတ်ႉမျဵဝ်ႉမၼႆႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသေ မႃးၶေႉၶႅင်ႇ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆတႃႈႁိူဝ်း မၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်။ ၽိူဝ်ႇၶဝ်ပေႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈၸုမ်းၶဝ် ပဵၼ်ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တင်းသွင်ၾၢႆႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ၶဝ်သွင်ၾၢႆႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း။ တႃႈႁိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ယိပ်းမႃးလႆႈ 70-80 ပီယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းတၢင်းသိူဝ်ႇတၢင်း တႃႇႁႂ်ႈၵႂႃႇမႃးငၢႆႈလူမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉၶဝ်သမ်ႉတေမႃးၵုမ်းတႃႈႁိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။


ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/04/2017 ၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈတႃႈႁိူဝ်းမၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉၶဝ် ဢၢင်ႈမႃးပၵ်းပႂ်ႉၵုမ်းယိပ်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ႁၢမ်ႈတပ်ႉဢမ်ႇပၼ်မႃးပၵ်းပႂ်ႉၵုမ်းယိပ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵိုတ်းၵႂႃႇသေ ၵမ်းၼႆႉၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေမႃးပၵ်းပႂ်ႉၵုမ်းယိပ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ထႅင်ႈ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးသၢမ် ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉမျဵဝ်ႉမ လၢတ်ႈဝႃႈ- "တႃႇတေမႃးၵုမ်းယိပ်းတႃႈႁိူဝ်း မၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶဝ်ႈၵၢၼ်ၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်သေ ဢွင်ႇပေႉမႃး ၸင်ႇမႃးယိပ်းၵုမ်းၵူၺ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တေမီးလွင်ႈငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်း။ ၾၢႆႇတၢင်းလိူမ်ႈလႆႇၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ ႁွင်ႉႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ယူႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈၼမ်ႉတွၼ်း 40% သႂ်ႇပၼ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ တႃႇငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဝၢၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉ"- ဝႃႈၼႆ။


"ထႅင်ႈတၢင်ႇလွၵ်းတၢင်ႇလၢႆး မိူၼ်ၼင်ႇႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ပေႃးလႆႈမႃးၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၵေႃႉၶိုင်ႈၶိုင်ႈသေ သႂ်ႇဝႆႉပၼ်ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်မႃး၊ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်။ တီႈတႄႉမၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ပူၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပူၼ်ႉမႃး 2-3 လိူၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇလႆႈတႄႇၵၢၼ်ငၢၼ်း။ ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသေမႃးၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူၼ်ႈၸႂ်ႈၽႂ်၊ ပဵၼ်ၼၢင်းသူၺ်ႇမုင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ပီႈၼၢင်းႁဝ်းၶႃႈၵူၺ်း"- ၸၢႆးသၢမ် လၢတ်ႈ။


တႃႈႁိူဝ်းမၢၼ်ႈၼွင်ၶူဝ်ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်သေ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုမ်းယိပ်းမႃး။ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၶၢမ်ႈၸူးၵၼ် မူႇၸေႈလႄႈမၢၼ်ႈႁဵဝ်း၊ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉ၊ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။


ၸၢႆးၼုမ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- "မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉႁဝ်းၶႃႈ တေၵႂႃႇတႂ်ႈမိူဝ်းၼိူဝ်၊ ၵႂႃႇၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတႃႈႁိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ်၊ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းတီႈတႃႈႁိူဝ်း 200 တေႃႇထိုင် 300 ပျႃး။ ပေႃးပဵၼ်လူတ်ႉၶိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈႁဵင်၊ လူတ်ႉၵႃးသမ်ႉႁႃႈႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တေႃႈလဵဝ် ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမႃးၵုမ်းၼႆ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း ၶဝ်တေယွၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈပႆႇႁူႉ။ လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈမႃး ၸွင်ႇတေငၢႆႈလူမ်မိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်လီဝူၼ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇလႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈဢဝ်မွပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။


ပိူဝ်ႈတႃႇၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆ တႃႈႁိူဝ်းၼွင်ၶူဝ်ၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလိူမ်ႈလႆႇၶဝ် ႁွင်ႉဢဝ်ၽူႈမီးငိုၼ်းတိုၼ်းၼမ် လႄႈ ၽူႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၶဝ် မႃးၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်။ ၾၢႆႇပီႇတူႉၸိတ်ႉမျဵဝ်ႉမၵေႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၼၢင်းသူၺ်ႇမုင်ႇသေ မႃးၶဝ်ႈၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသေ ဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇ။ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းတီႈၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ 95 သႅၼ်။ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီၵၢႆပီဢွၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼင်ႇၵၼ် ၶေႉၶႅင်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ်သုင်သုတ်းထိုင် 28 သႅၼ်ၵူၺ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်းတီႈလိၼ် သူၼ်ႁႆႈၼႃး တီႈတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ၵေးသီး 131 ၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉ ဢဝ်လိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃႈၵူၼ်းမိူင်း ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇလႄႈ လိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်း 200 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ပၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။


ဝၼ်းတီႈ 21/05/2017 ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေးသီး  ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်  တီႈၵျွင်းသုဝၼ်ႇၼ ႁူင်းၶမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တႃႇတေတုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း လိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း ၸိူဝ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ 131 ယိုတ်းလွမ်ႉႁူဝ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸၢင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း ၼႆသေ ၸင်ႇမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ300 ပၢႆ။

တပ်ႉသိုၵ်းၶလယ 131 ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2002  ယၢမ်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇထိုင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈတေ ယိုတ်းတီႈလိၼ် ၼႆယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉ။ ပီၼႆႉၶဝ်မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉ  ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇႁူႉမႃး။


ၸၢႆးသိူဝ်သိူဝ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ 131 ၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈဝႃႈ တႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆသေ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်လႄႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉၼၼ်ႉ ပႃးၵႂႃႇလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း၊ လိၼ်ပဝ်ႇဢၼ်မီးႁိမ်းၼွင်၊ ၵွင်းမူးၵိူင်းလႄႈၵွင်းမူးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးဢႃယု200 ပီပၢႆဢိၵ်ႇ ၼမ်ႉၸဵတ်းႁူးၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉဢမ်ႇလႆႈၸႂ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ”။


ဝၢႆးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ပႃးဝႆႉ 6 ၶေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇႁႂ်ႈတပ်ႉၶလယ 131 ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉ တီႈလိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်လိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိၼ်သႃသၼႃ၊ ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း လႄႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၵိုၵ်းပိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈလူလွမ်ၵႂႃႇ။ ႁႂ်ႈပၼ် ၶိုၼ်းလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးလႄႈ လိၼ်ပဝ်ႇလိၼ်ႁၢမ်း200 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်း ယိုတ်းဢဝ်ၵႂႃႇ-ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် ၸိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶိုၼ်းဢဝ်မႃး ၵဵပ်းႁွမ်  သေ သူင်ႇၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ တိူင်းသိုၵ်းယလၶ ၶူဝ်လမ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈၵေးသီး ၽွင်းတႅၼ်း ၵူႈၵေႃႉ၊ လုမ်းၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်လႄႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၸၢႆးသိူဝ်သိူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ-  ၼမ်ႉၼွင်၊ ၵွင်းမူးၵိူင်း၊ ၵွင်းမူးၸၢၵ်ႈ၊ ၶဵင်ႇၽီၸိူဝ်းၼႆႉ  မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ် ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတပ်ႉ131 ပႆႇမႃးတႄႇတပ်ႉလူးၵွၼ်ႇ၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်တီႈထွတ်ႈတီႈမျၢတ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၵူႈပီ၊ မိူၼ်ၼင်ႇႁဵတ်းပွႆးလူႇ သၢင်ႇၵၢၼ်း၊ လူႇၽီ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးယိုတ်းၵႂႃႇမီးၼႂ်းၼႃႈလိၼ်တပ်ႉသိုၵ်းယဝ်ႉၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသင်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်တပ်ႉသိုၵ်းၶိုၼ်းပၼ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁဝ်းၶႃႈၶိုၼ်းၼႆတႄႉပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းလီယိၼ်းၸူမ်းတႄႉၶႃႈ ဝႃႈၼႆ။


ၼမ်ႉၸဵတ်းႁူးၼႆႉ လႆလူင်းမႃးၸဵတ်းမႄႈသေ  မႃးပဵၼ် ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း/ ၼမ်ႉၸၢၵ်ႈတေႃႇ မီးတီႈပွၵ်ႉလူင်ပူႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၵေးသီး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ်သၢၼ်း မိူဝ်ႈပီ1889 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇ 15 ဢိူင်ႇသေၵေႃႇသၢင်ႈမႄးၵုမ်း လုမ်းလႃးၼွင်ၼမ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵိၼ်တေၸႂ်ႉလႆႈ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸႂ်ႉၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။

တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ လႆႈပၢႆးၽေးႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မီးႁိမ်းၸမ်ပၢၵ်ႇ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းလိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵႅတ်ႇၶႄဢဝ် ၶိုၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNLA) လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆဢၢင်ႇ ဢိူင်ႇၵုၼ်ၵေႃႇ ဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၾၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈႁိမ်းပၢၵ်ႇၵေႃႉ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ် မႃးယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈပွၵ်ႉ 8 ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်တႆးလႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတဢၢင်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ငႃးသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းထိူၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး

ၸၢႆးပႃႇ ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႃႈ- "ၼႂ်းဢိူင်ႇၵုၼ်ၵေႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈတေႃႉၽေႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢုမ်ဢုၺ်း။ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဢၢင်ႇသမ်ႉ ဝၢၼ်ႈၶုမ်ႇငိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်း 95 ၵေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသေ မႃးၽႅဝ်တီႈပွၵ်ႉ 8 ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းမီးႁိူၼ်း ယူႇၸမ်ႁိမ်းႁွမ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈသင်၊ ပီႈၽႂ်ၼွင်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ ၵႂႃႇတွၼ်ႈပၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိုၵ်ႉယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးသိုပ်ႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈၶၢဝ်းႁိုင် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမႃးထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ တေမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်"- ဝႃႈၼႆ။


လွင်ႈတၢင်းလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ- သိုၵ်းတႆးပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၶဝ်လႄႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇတၢင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လၢတ်ႈဝႃႈ- ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၶူင်းၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်သေ လႆႈၵႂႃႇႁိုၵ်ႉၽႃႇၺႃးၵၼ်သေ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢႆးငိုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ (RCSS/SSA) လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼမ်မႃး။ လွင်ႈၼႆႉယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ RCSS ၼႆႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၶူင်းၵၢၼ် NCA ၊ ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA မီးဝႆႉဝႃႈ တေၽဵဝ်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ RCSS/SSA ၵႂႃႇၽဵဝ်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်သေ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇၺႃးၵၼ်တင်းသိုၵ်းတဢၢင်းလႄႈ လႆႈယိုဝ်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၵေႃႈၼမ်မႃးႁႅင်းၼႅၼ်ႇယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ မႃးတုၵ်းယွၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မၢၵ်ႇမႅင်းၼႆႉ  ၵွပ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းတၢင်းၵႂႃႇသူၼ်ၵႂႃႇႁိူၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈ ၽဵဝ်ႈပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ ႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇၽဵဝ်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼႆႉ ႁိုင်ယဝ်ႉ၊ တေႃႇထိုင်မႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ယူႇယူႇၵႂႃႇႁိုၵ်ႉၺႃးၵၼ်သေ လႆႈယိုဝ်းၵၼ် ၸင်ႇဝႃႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ- ဝႃႈၼႆ။


တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ လိူဝ်သေတပ်ႉမတေႃႇ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈယဝ်ႉ မီးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၸိူဝ်းၼႆႉတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ သိုၵ်းတဢၢင်းလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းတႆးတင်း သိုၵ်းတဢၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇယူႇၵႆႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်ႉၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းပဵၼ်မိူဝ်ႈပဵၼ်ပွၵ်ႈ။ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေတႃႉၵေႃႈ လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃးတီႈၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇပေႃးမီးယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸူဝ်ႈၸႃႈၼႆႉ  ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၶိုၼ်းမႃးလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ လႆႈဝႃႈၼမ်မႃး- ၵူၼ်းပွတ်းၵျွၵ်ႉမႄး ၶဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇထွၼ်ဢွၵ်ႇ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်လႆႈတူၵ်းလူင်း ၵၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်တေထွၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းၵိုင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 1 လိူၼ်။


ဝၼ်းတီႈ 13/05/2017 ၶွပ်ႈထိုင်ၼိုင်ႈလိူၼ်ယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႊပၼီႊႁိူင်းမဵတ်ႉတႃႇ ဢၼ်မႃးၶုတ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၾၢႆႇၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈလွႆသဵဝ်ႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈယၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈ တွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယင်း ပႆႇထွၼ်ဢွၵ်ႇ။

“ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် ပႆႇထွၼ်ဢွၵ်ႇ ၶဝ်တိုၵ်ႉယူႇဝႆႉႁဵတ်းၼၼ်ယူႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ဢၵ်ႉၵသေၼ ဝတ်ႉလွႆလႅင် ပွၵ်ႉ 6 ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၼႂ်းၸုမ်းၽူႈၼမ်းၼႃႈၸႄႈဝဵင်း ၾၢႆႇပွင်ၵၢၼ် သႃသၼႃ လၢတ်ႈ ယင်းပၢႆႁွင်ႉသိုၵ်းတႆး RCSS မႃးဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ၊ ဢၼ်ႁဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ တင်းၾၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊ တေထွၼ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇထွၼ် ၶဝ်ဢမ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ မၼ်းမိူၼ်ဝႃႈ ဝူဝ်းယဵပ်ႇႁၢႆ ၵႂၢႆးယဵပ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။


မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈသင်ၶၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယူႇ တေထၢမ် တူၺ်း ၾၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉဝႃႈ ယူႇတီႈသိုၵ်းတႆးသမ်ႉ ၸုၵ်းတၢင်း ၾၢႆႇ လႂ်တႄႉတႄႉ။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊဢမ်ႇယွမ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇၸိုင် ႁဝ်းၸဝ်ႈၶဝ် တေဢၢၼ်း သၢၼ်မိုဝ်းတင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းသေ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈ ႁႅင်းႁႅင်းၵႂႃႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လုင်းၸၢႆးလူင် ဢၼ်ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းမိူင်းၵိုင် ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 2 လၢတ်ႈဝႃႈ “ မၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ်သင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းယူႇဝႃႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼ်ႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႉမႃးတီႈလွႆတႆးလႅင်း။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈပိုၼ်ႉ တီႈၵေႃႈတေဢုပ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ သင်ဝႃႈ လုၵ်ႉမႃးတီႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆၵေႃႈ တေၵႂႃႇဢုပ်ႇတီႈၼၼ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။


ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13/04/2017  မီးၵၢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ဝူင်ႈၵၢင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ တူဝ်တႅၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၶဝ် တီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၵၢင် ပွၵ်ႉ 4 ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်။ ဢၼ်မႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း တင်းသင်ၶၸဝ်ႈမီးမွၵ်ႈ 50 ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးၸဵမ်ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ၊ ၽူႈၵွၼ်း ဢိူင်ႇ လုင်းတေႇဝိင်ႇ၊ ၽူႈတႅၼ်းလုင်းၸၢႆးလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၾၢႆႇတူဝ်တႅၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊပျေႉဢွင်ႇႁိူင်း တင်းႁိူင်းမဵတ်ႉတႃႇၶဝ်သမ်ႉ မီးၼၢင်းႁၢၼ်ႇ၊ လုင်းထုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယူႇတီႈၾၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊဝႃႈ တေထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝႆႉပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း သိမ်းၶူဝ်းၶွင် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တႃႇၼိုင်ႈလိူၼ် ဝႃႈၼႆ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11/04/2017 သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၽူႈတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ၊ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇယိင်းၸၢႆး ဢဵၼ်ႁႅင်း ႁိမ်း 4000 ၵေႃႉ  ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်တီႈ ၸဝ်ႈမိူင်း ၾၢႆႇၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈ လွႆသဵဝ်ႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈယၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်။ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈ ၸတ်းပႃးပၢင် ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ယႃႉ လူႉလႅဝ်သၽႃႇဝ။ ၶေႃႈၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇၼၼ်ႉမီးဝႃႈ ၸုမ်းဢၼ် ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်း ႁႂ်ႈထူပ်း  ၽေးၶဵၼ်၊ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းလူႉလႅဝ်၊ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းတၢႆ၊ ႁႂ်ႈၵွတ်းၽၢၼ်သေၵမ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉမၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဢၼ်ပူဝ်ႇမူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ၵဵပ်းသိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၸိူဝ်းၵုမ်းယိပ်းတူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇပၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈသူၼ်။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ (2017)ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈလႄႈ ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းသိုၵ်းပီႇတုၸိတ်ႉ မၢၼ်ႈပၢင်ႇ၊ ဢၼ်ပူဝ်ႇမူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸီႉသင်ႇလူင်းတီႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸၼ်ႉပၢႆးမိူင်းၽႄ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ႁႂ်ႈၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပၢႆးမိူင်းၽႄၼိုင်ႈၽႄၼႆႉ ႁႂ်ႈၵဵပ်းၵူၼ်း 30-40 ၵေႃႉ၊ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ပဵၼ်ဝၼ်းတီႈ 10/05/2017 -ၼႆယဝ်ႉ။


ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- "လွင်ႈၵဵပ်းသိုၵ်းထႅင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁတ်းသၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်ၵႂႃႇသူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သၢၼ်ၶတ်းသေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းၽွင်းတႅၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၽွင်းတႅၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၽွင်းတႅၼ်းမိူင်းယႆၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇဝႆႉတီႈၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင် ၾၢႆႇသိုၵ်းၶဝ် ဢၼ်မႃးတီႈ သၽႃးယူႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉၶိုင်ပွင်ၸွႆႈဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်"။


ငဝ်းလၢႆးၵဵပ်းသိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵဵပ်းတႃႇၵူၼ်းၶဝ်၊ ၶဝ်ႁဵတ်းလိၵ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းမႃး ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ ႁိူၼ်းၼၼ်ႉႁိူၼ်းၼႆႉ။ မၢင်တီႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉ၊ ၵွပ်ႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ တေၵဵပ်းသေ သူင်ႇၵႂႃႇ ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၾၢႆႇပီႇတူႉၸိတ်ႉဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်း။ တီႈပွတ်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ပၢႆႈၵေႃႈမီး၊ တီႈၼမ်ႉမူႇၸႄႈ တိုၵ်ႉတေႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵိၼ်ၶႅၵ်ႇ ႁဵတ်းလိၵ်ႈမွၵ်ႇပၢင်ပွႆးဝႆႉယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းၸၢႆးသမ်ႉတေလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉ သေပၢႆႈပႅတ်ႈ။ ပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈ ၵိၼ်ၶႅၵ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်း- ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း လၢတ်ႈ။


ပိုၼ်ႉတီႈတွၼ်ႈလိၼ် ဢၼ်ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉမၢၼ်ႈပၢင်ႇ ၵုမ်းယိပ်းတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။


ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉမိူင်းယေႃ၊ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈပႅၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇလုၵ်းဝၢႆ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸေႈ၊ ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼႃး ၵုင်းသႃႇ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းပၢႆ၊ ဢိူင်ႇတွၼ်းၼေႇ၊ ဢိူင်ႇၼႃးၼၢင်း၊ ဢိူင်ႇၵုၼ်ႁဵဝ်း၊ ဢိူင်ႇၼႃးမူင်ႈ၊ (ဢိူင်ႇၸေႇပွင်ႈ)၊ ဢိူင်ႇၵုင်းမူင်ႈ၊ ဢိူင်ႇၶုမ်ႇၸူင်၊ ဢိူင်ႇၵုင်းမၢဝ်း၊ ဢိူင်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ဢိူင်ႇပဵင်းၺွင်ႇ၊ ဢိူင်ႇပၢင်ႁုင်း၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၵႅင်။ ဢိူင်ႇၼမ်ႉႁူးလွႆၵႃ၊ ပၢင်ၺွင်ႇ၊ မိူင်းၵႅင်၊ ပၢင်ၼွႆႉ/ၼႃးၼိဝ်ႉ။ ဢိူင်ႇၼမ်ႉမူႇၸႄႈ၊ ၼွင်လႅင်၊ ၼမ်ႉႁူးၼွင်လႅင်၊ ပၢင်လဝ်ႇ/ပႃႇၽၢင်၊ ၵွင်းသၢင်း။ ဢိူင်ႇမၢၼ်ႈၵၢတ်ႇ၊ မိူင်းတွမ်း၊ မိူင်းမႃး၊ လွႆဝေႃး(မၢၼ်ႈပၢင်ႇ)၊ မၢၼ်ႈပၢင်ႇၵွင်းမူး၊ လွႆပႅၵ်ႇ။ ဢိူင်ႇၵုင်းမူင်ႈ၊ မိူင်းပၢတ်ႇ၊ ႁူဝ်ပၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၶမ်း လွမ်ႉႁူဝ်ႉၼၢမ်ႁႄႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27/04/2017 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ 286 ဢၼ်ပၵ်းသဝ်း တၢင်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶမ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵွင်ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်ဢွင်ႇၵျေႃႇၸူဝ်း၊ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵွင် ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိၼ်ႇမဵဝ်းဢွင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁူဝ်ႉတပ်ႉ ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶမ်း မွၵ်ႈသၢဝ်းဝႃးသေ ႁႄႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၵႂႃႇမႃးၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။


ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- "သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လွမ်ႉႁူဝ်ႉၼၢမ်ဢိုတ်းႁႄႉ တၢင်းၵႂႃႇမႃးပႆၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၵႂႃႇမႃးၸူးၵၼ်ယူႇ တႃႇသေႇ။  ၶဝ်မႃးလွမ်ႉႁႄႉဢိုတ်းၸိူင်ႉၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်လွမ်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ႁႆႈဢမ်ႇယွမ်း 10 တိုင်ႇပၢႆ၊ ပေႃးၼပ်ႉဢေႊၵႃႊ တေမီးမွၵ်ႈ 30 ၊ ၼႃးၵူၼ်းမိူင်းတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလွမ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၼမ်"-ဝႃႈၼႆ။


သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈဢဝ်ၶဝ်လွမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်   ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇလႄႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈႁႃႈ (5)လၵ်း၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ႁႃႈလၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ ၶဝ်လွမ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးပႆၵူၼ်းမိူင်း။ လွင်ႈၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းသင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်းပၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်-ဝႃႈၼႆ။


ဝဵင်းၵဝ်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇမိူင်းၼွင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊ ယွၼ်ႉဝႃႈဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းတပ်ႉလွမ်ႉႁူဝ်ၼၢမ်ၼႆႉ မၼ်းပႃးႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းၼမ်လႄႈ ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၵႂႃႇမႃးလီလႄႈ  မီးလွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသေၵမ်း- ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶွတ်ႈယွတ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ထိုင်-ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ


ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈလႄႈ ၼႃႈတီႈၵုမ်ၵမ်ၸုမ်းသိုၵ်းပီႇတုၸိတ်ႉ မၢၼ်ႈပၢင်ႇ၊ ဢၼ်ပူဝ်ႇမူၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမၢၼ်ႈပၢင်ႇၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸီႉသင်ႇလူင်းမႃး တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸၼ်ႉပၢႆးမိူင်းၽႄၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ႁႂ်ႈၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပၢႆးမိူင်းၽႄၼိုင်ႈၽႄၼႆႉ တေၵဵပ်းၵူၼ်း 30-40 ၵေႃႉ။

ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈယိုၼ်းၶိုတ်းလႆႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇၼမ်ႉပွင်ႈ ဝၢၼ်ႈပဵင်းၺွင်ႇ၊ ဢိူင်ႇၼႃးၼၢင်း၊ ဢိူင်ႇမိူင်းပၢႆ၊ ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼႃး ၵုင်းသႃႇ၊ ဢိူင်ႇၼႃးၼၢင်း၊ ဢိူင်ႇပၢင်ႁုင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပႃးသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉၼုင်ႈၽႃႈလိူင် ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်သႃသၼႃ ဝႆႉၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵႂႃႇမီးၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ႁွင်ႉၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၼ်းၸၢႆးဢႃယုမီး 50-60 ၵေႃႈပႃး။


ၼႃႈတီႈပၢင်ႁုင်း ဢၼ်ပူဝ်ႇလူင်ဢၢႆႈလုင်း တပ်ႉပဵင်းၶၢၼ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ တေၵဵပ်းၵူၼ်းမႂ်ႇတႃႇ 30 ၵေႃႉ။ ၼႃႈတီႈမိူင်းပၢႆ တွၼ်ႈဢိူင်ႇၼႃးၼၢင်း၊ ႁူဝ်ၼႃး ၵုင်းသႃႇ၊ ပၢႆးမိူင်းၽႄ 3 ပူဝ်ႇလူင်ၺုၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈၼွင် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တေၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇတႃႇ 40 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်မေႊ 10 ဝၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း။


ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၵူဝ်ၶဝ်ၵဵပ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၵူႈပွၵ်ႈၵူႈၽဝ်ႇ ယွၼ်ႉၶဝ်ယၢမ်ႈၵဵပ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။


လၢႆလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ၶဝ်ၵဵပ်းငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးၵိၼ်းၼႅၼ်ႇယဝ်ႉ၊ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉဝႃႈၵဵပ်းၵူၼ်းမႂ်ႇထႅင်ႈ၊ ဢၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးမႃးသေပွၵ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းပီႇတုၸိတ်ႉ။


ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိူင်ႇမိူင်းပၢႆ ၵေႃႉႁၵ်ႉၵူၼ်းမိူင်း
ဝၼ်းတီႈ 7/5/2017

ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇတီႈဝတ်ႉၸေႇယသုၶ ဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၵႂႃႇဢဝ်မၢၵ်ႇပွမ်းၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းလိၼ်ၼၼ်ႉမႃးလဵၼ်ႈ လႄႈ တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 8 တူၼ် - လႆႈ သူင်ႇယူတ်းယႃ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ။

ဝၼ်းတီႈ 8/5/2017  ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10:00 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇ တီႈဝိႁၢရ်ၸေႇယသုၶ ထုင်ႉမိူင်း ယဵၼ်  ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၵဵပ်းဢဝ်မႃး မၢၵ်ႇပုမ်း ၼႂ်းသိုၵ်း မႃးလဵၼ်ႈ။ မၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶုတ်း ၵိူင်လိၼ် တပ်ႉႁၢမ်း တပ်ႉၵဝ်ႇ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းႁူင်းႁေႃ(ၵျွင်းၽြႃး) တီႈဝႆႉႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဢၼ်မီးႁိမ်းဝတ်ႉၼၼ်ႉသေႁၼ်မႅၼ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇၶဝ်သမ်ႉၵႂႃႇၵဵပ်းဢဝ်မႃး ဝိုတ်ႉလူင်းၵျႂင်း လဵၼ်ႈလႄႈ တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 8 တူၼ်။


ၼၢင်းၶမ်းၽူင်း ၽူႈၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လၢတ်ႈၼႄၸုမ်း ၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇ ႁွၵ်ႈဝႃႈ - ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢႃယုၼႂ်းၵႄႈ 11-15  ၊ တႃႇသွင်တူၼ်တႄႉ တိူဝ်ႉၺႃးတီႈ ၶႅၼ်တီႈၶႃ ဢမ်ႇပေႃး ၸဵပ်းႁႅင်း၊ တႃႇထႅင်ႈ 6 တူၼ်တႄႉတိူဝ်ႉမၢတ်ႇတီႈဢူၵ်းလႄႈ တီႈႁူဝ်  ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။  တင်း 8 တူၼ်ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်သူင်ႇတူဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ - ဝႃႈၼႆ။


ဝၢၼ်ႈမိူင်းယဵၼ် ဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ် ၼႆႉ မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ မွၵ်ႈ 20 လၵ်း။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ၼၢင်းၶမ်းၽူင်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ထုင်ႉမိူင်းယဵၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼမ်။ ပႃးၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပလိၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မၢၵ်ႇၾင်လိၼ်ၵေႃႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးလင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်းယွၼ်းလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃးၽဵဝ်ႈမႃးထွၼ် ပၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႅပ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇထႅင်ႈ။ ပဵၼ်ၽေးတေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်း သူၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ မႃးၽဵဝ်ႈပၼ်ႁႂ်ႈမူတ်း- ဝႃႈၼႆ။


ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ပွင်ႇၶၢဝ်ႇထိုင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႆႉသေတႃႉ ယင်းပႆႇမီးၽႂ်မႃးသူႇၸႂ်း ဝႃႈၼႆ။