ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး Shan Human Rights Foundation ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်တဵၵ်းတဵင် ပေႃႉထုပ်ႉ တီႉၺွပ်း ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁၢႆလၢႆဝႆႉ၊ တုၵ်းယွၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ။


ဝၼ်းတီႈ 04/08/2017 ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လွင်ႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ 508၊ 423၊ 424၊ 508၊ 509၊ 421၊ 423၊ 425 ပႃႈတႂ်ႈတိူင်းသိုၵ်း သၢမ်ၸဵင်ႇ ၵဵင်းတုင် တပ်ႉၶလရ 225လႄႈ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တူၼ်ႈတီး 249 ႁႅင်းသိုၵ်း 400 ပၢႆ  ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၶွင်ႇသီႇ  ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ပေႃႉထုပ်ႉ၊ တီႉၺွပ်း ဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း၊ ဢိူင်ႇၼမ်ႉပႃၶီးလႄႈ ဢိူင်ႇၼႃးပုင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းႁူဝ်ပူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16/07/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်း 9 မူင်းၵၢင်ၼႂ် ၵူၼ်းမိူင်း 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉ ၸၢႆးဢုတ်ႉတလ ဢႃယု 39 ပီ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း ဢိူင်ႇမိူင်းပဵင်း၊  ၸၢႆးသု ဢႃယု 31 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလူင်၊ ၸၢႆးၶိူဝ်း  ဢႃယု 23 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵင်း ဢိူင်ႇမိူင်းပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


 မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/07/2017 သမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ 424 ဢဵၼ်ႁႅင်း မွၵ်ႈ 100 တီႉၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ၊ ၸၢႆးၸၢမ်ႇ ဢႃယႃ 29 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉလဝ်း ဢိူင်ႇပႃၶီး၊ ၸၢႆးပၼ်ႇတ ဢႃယု 30 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉလဝ်း ဢိူင်ႇပႃးၶီး၊ ၸၢႆးဝိၼ်း ဢႃယု 12 ပီ (လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူဝ်တွင်း ဢိူင်ႇပႃၶီး၊ ၸၢႆးလႃႉထုၼ်း ဢႃယု 24 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလ ဢိူင်ႇပႃၶီး ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ18/07/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12 မူင်းတဵင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ 508 လႄႈ 509 ပေႃႉထုပ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ လုင်းၸိင်ႇၵလႃး ဢႃယု 45 ပီ ၊ ဢၢႆႈၵလႃး ဢႃယု 33 ပီ၊ ၸၢႆးလိုၼ်း ဢႃယု 32 ပီ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးပုင်ႇ ဢိူင်ႇၼႃးပုင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ဝႃႈၼႆ။


“လွင်ႈယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းထမ်းမတႃး(ယူဝ်းယူဝ်း)တၢႆၼႆႉ မၼ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူင်သိုၵ်းပႃးလႄႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁပ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လွင်ႈလႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၼႆႉသေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၶိုၼ်းလွင်ႈလူႉသုမ်းၵူၼ်းမိူင်း” ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆးလၢတ်ႈ။


“ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ပီၵၢႆတင်းပီၼႆႉႁၢႆႉၸႃႉမိူၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈသင်ၵၼ်၊ ပီၼႆႉယင်းၶႂ်ႈၼႃႇလူးၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ ၵႂႃႇမႃး ႁႃၵိၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇသႃႇ မႃး၊ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်၊ ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလူတ်းလူင်း၊ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး တႄႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁတ်းသိုပ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်း မိူင်းတင်းၼမ် ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်း ၶၢဝ်းတၢင်း ၼၢင်းယၢင်ႊႁီႊလီႊ တူဝ်တႅၼ်း UN ၾၢႆႇတိတ်းတၢမ်း ငဝ်းလၢႆးသုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ (ၽွင်းဝၼ်းတီႈ09/07/2017 ထိုင် ဝၼ်းတီႈ 21/07/2017) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသႂ်ႇၸႂ် ၵႄႈၶႆမူၼ်ႉ မႄးပၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူႇယဵၼ်ယဵၼ် မိူၼ်ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇငိၼ်းသင်ၼၼ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 14/07/2017 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 16-30/07/2017 မႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈဢေႇသုတ်းဢမ်ႇယွမ်း 8 တပ်ႉၵွင် သွၵ်ႈတဝ်လတ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢမ်ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ တီႉမတ်ႉလႄႈ ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။


ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ တူဝ်ႈမိူင်း NCA ၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/10/2015 ။