ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးသေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်း ပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ် ။

ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း 2017 ၼႆႉ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်ၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းတီႈပၢင်ႇ ဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ-ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ။ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းတီႈ 6-7/02/2017 (ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း 2 ၶိုၼ်း-ၼႆယဝ်ႉ ။


ႁူဝ်ပဝ်ႈပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၸၢႆးသုၼ်ယုတ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- "ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉမၢႆမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 7 ၶၢဝ်းယၢမ်း 9 မူင်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈ၊ တေမီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇႁူဝ်ပဝ်ႈပၢင်ပွႆး၊ ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ၊ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း။ တေမီးၵၢၼ်လၢတ်ႈလွင်ႈ ပိုၼ်းပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း 4 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း မီးပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ တီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး- ဝႃႈၼႆ ။


ၶပ်ႉမၢႆၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပၢင်ပွႆး မီးတၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ ၵႃႈတူဝ်း ၵႃႈယိူင်း ႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း၊ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ၵၢၼ်ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးၶေႉၶႅင်ႇၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ် လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး 8-9 ပီ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး သၢႆငၢႆမၼ်းပၼ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၼႂ်းပၢင်ႇ။ ဢၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပွၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ- ၸၢႆးသုၼ်ယုတ်ႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။


ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယင်းပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ သင်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးဝႃႈ- ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ မူႇလႂ်ၸုမ်းလႂ် ဝဵင်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ယႃႇပေလူင်လိုမ်းသေ ႁႂ်ႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ။ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈဝၼ်းမိူင်းတႆး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းလီဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းႁဝ်းလီလီ။ ဝၼ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းၶုၼ်မိူင်း ႁွင်ႉၸွမ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ၊ ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူႉပွင်ႇၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။


ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 (2017) ပီၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆး ၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ် လၢႆလၢႆတီႈ။ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၵေႃႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်း ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇယိင်ႈယႂ်ႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယင်းၸတ်းႁဵတ်းပႃး ပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 60 ပီ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း ၵိုၵ်းပႃးထႅင်ႈ။


ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် တႄႇမႃးတီႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ (1947)မႃး။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼႆႉ မီးၽူႈၼမ်းၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း၊ တူဝ်တႅၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ 7 ၵေႃႉ တင်း တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း 7 ၵေႃႉသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်သေ လႆႈပဵၼ်မႃး။


လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈလၢႆၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းမိူင်းတႆး၊ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Shan National Day)ၼႆႉ တႄႇတင်ႈမီးမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 07/02/1947 ။ လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 11 ဝၼ်း 1947 ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆး တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈၸ်ႂၵၼ်တႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 07/02/1947 ပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈ၊ တုင်းၸၢတ်ႈ လိူင်ၶဵဝ်လႅင် ၼႂ်းၵၢင်ဝူင်းလိူၼ်ၶၢဝ်၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸၢတ်ႈ “ၶိူဝ်းႁဝ်းၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇ” 3 ပိူင် လႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၼမ်ႉသၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ 3 ပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈပိူင်မဵတ်ႇမၢႆ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။


ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ယင်းပဵၼ်ၽၵ်းတူ သဵၼ်ႈတၢင်းယၢင်ႈၸူး ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ 12 ဝၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးဝၼ်းထိ 7 ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းတီႈ 12 ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်သေ ၵေႃႇတင်ႈမႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။