ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၽူႈၼမ်း ABSDF လႄႈ ALP ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃး လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင်၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ပွၵ်ႈၼႃႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈမီး ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တွင်ႈထၢမ်သေ ၽူႈၵွၼ်းလုမ်း PI ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်း  တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။


ထၢမ်-မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA သေ လႆႈၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈသင်ၽွင်ႈၶႃႈ?။


တွပ်ႇ-မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23 ၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇၸုမ်းဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ 8 ၸုမ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈလိူၵ်ႈၽူႈတႅၼ်း 5 ၵေႃႉသေ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးဝၼ်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း (ၸွမ်သိုၵ်းလူင်) မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လၢႆႁူဝ်ၶေႃႈ။ ႁူဝ်ၶေႃႈ 1 လွင်ႈၵူၼ်းလူင်ၸုမ်း ABSDF လႄႈၵူၼ်းလူင်ရၶႅင်ႇ ALP  ၶဝ်ထုၵ်ႇတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႉၺွပ်းဝႆႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းလူင် သွင်ၸုမ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလႆႈလွတ်ႈၽေးလွတ်ႈၶဵၼ်သေ ၸဵဝ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်း တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူဝ်းၼႃႈထႃႇပၢႆမႃး လိူင်ႈၸိူင်ႉၼႆပေႃးတေဢမ်ႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၵေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ (2017) ပႆႇသဵင်ႈၼႆႉ တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင် ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ မီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၽွၼ်းပၢင်ႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသမ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လွင်ႈၼႆႉႁဝ်းလႆႈဢုပ်ႇထႅင်ႈ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်းတေႃးၵၼ်ယူႇ တီႈတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ တၢင်းမိူင်းၶၢင်၊ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈၽေးယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵိုတ်းလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။


ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၸဵဝ်းၵိုတ်းၵေႃႈ 1.ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈတေလႆႈသိူဝ်းသႃႇ။ 2.တႃႇႁဝ်းတေသိုပ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ မၼ်းတေငၢႆႈ/ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸူဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးပၺ်ၺႃ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေၶိုင်ပွင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းဝႆႉယူႇၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉၶဝ်ၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈၵိၼ် လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း လူဝ်ႇလႆႈႁႃ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၶဝ် တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃး တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီလႆႈႁွင်ႉမွၵ်ႇၶဝ် မႃးၸွႆႈၵၢၼ်ႁဝ်းၶိုၼ်း၊ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် လွင်ႈယၢပ်ႇၵေႃႈတေၸၢင်ႈငၢႆႈ၊ လွင်ႈငၢႆႈၵေႃႈတေၸၢင်ႈၸဵဝ်းယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၼၢၼ်းၵေႃႈတေၸၢင်ႈၸဵဝ်း ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။ လွင်ႈႁဝ်းဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆႉ မီးယူႇလၢႆႁူဝ်ၶေႃႈ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းတႄႉဢမ်ႇပဵင်းပေႃး၊ ၵူၺ်းႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵမ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼွၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ်၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ (Informal) ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တီႈႁဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်လီလူၺ်ႈၵၼ်ၵေႃႈမီး၊ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းပႆႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈသေ တေသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈမီး၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင်ၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ (Workshop) ပဵၼ် 2 ပွၵ်ႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13-15/12/2016 ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 10-11/01/2017 ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးႁဝ်းတေႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေတႄႇတင်ႈပူၵ်းပွင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁႂ်ႈၸၢင်ႈလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်။ လႆႈႁူႉဝႃႈၶဝ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉ မီးယူႇ 12 ၶေႃႈ၊ ၼႂ်း 12 ၶေႃႈၼႆႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းတၢင်ႇၼႄၼႂ်းပၢင်ၵုမ်၊ မၢင်ၽဝ်ႇတေမႃးဢွၼ်တၢင်းပၢင်ၵုမ်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၼႂ်း 12 ၶေႃႈၼႆႉ 8 ၶေႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ၼၼ်ႉမႃးၵမ်းလဵဝ်။


ၼႂ်း NCA ၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းၵၼ် 1 ပႃးလွင်ႈလၵ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် (ဢၶျေႇၶၢၼ်ႇမူႇ) ။ ပေႃးဝႃႈဢဝ်ၼႂ်း NCA ၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ၊ တၢင်းၾၢႆႇၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်းၵေႃႈ ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈတူၺ်းၶိုၼ်း ၼႂ်းဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉ၊ ဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ မီးၼႂ်း NCA ၶဝ်၊ မီးၼႂ်းယူင်ႉၶၢပ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်။ လႆႈဝႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမီးတၢင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးၽွင်ႈ။


(ၶႅၼ်းတေႃႈပႂ်ႉသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ႁၼ်လီလူၺ်ႈၵၼ်သေ တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ မီးသင်ၽွင်ႈ)