ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႆႇၸိုင်ႈထႆး လၢတ်ႈဝႃႈ - ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ပေႃးပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ။

ဢူးၸၢၼ်းယုၵျေႃႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇလၢတ်ႈဝႃႈ - တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၽၢတ်ႊသပွတ်ႊ ဢၼ်တႄႉ ၊ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉ တေမႃးတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းထႆးၼႆႉ တေပိုတ်ႇဝႆႉပၼ်ႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 2 ႁူင်း ။ တီႈၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ႁူင်းၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ ႁူင်းၼိုင်ႈ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေမႃးတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈမႃးယိုၼ်ႈဝႂ်ၾွမ်ႊ 15 သေ ၸင်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ။


ဢူးၸၢၼ်းယုၵျေႃႇ သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ - “ ၾွမ်ႊ 15 ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဝႂ်တႃႇတေယွၼ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ။ ၵူၼ်းယိပ်းဝႂ်ၽၢတ်ႊသပွတ်ႊ ဢၼ်တႄႉမၼ်း ၊ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈ
ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း မီးသုၼ်ႇမႃးတၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်းၾွမ်ႊ 15 ၼႆႉ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်မႃးယွၼ်းၾွမ်ႊ 15 ဝႆႉတီႈၵဵင်းမႆႇၼႆႉ မီး 142 ၵေႃႉ ၊ ႁဝ်းၶႃႈပိတ်းဢိုတ်းၾွမ်ႊမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/09/2015 ၼၼ်ႉၵႂႃႇလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝၼ်းသဝ်တီႈ 17/10/2015 ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေပိုတ်ႇပၼ် ႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်၊ ၵူၼ်းမႃးယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမႃးတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ(Consulate) တီႈၵဵင်းမႆႇၼႆႉ ။


ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၽၢတ်ႊသပွတ်ႊ ဢၼ်တႄႉမၼ်းသေ မႃးတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ မႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႃႇ 9 ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ - ဝႃႈၼႆ။တၢင်းမိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်း ( ပွတ်းတႂ်ႈ ) ၵေႃႈ တေတင်ႈႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းဝႆႉ ပၼ်တီႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ ၊ တေလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ဝၼ်းတီႈ 17/10/2015 ၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ။


ဢူးၸၢၼ်းယုၵျေႃႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - ႁဝ်းၶႃႈလုမ်းၽွင်းတၢင် 2 ဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈ ၽူႈမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းတၢင်းမိူင်းၵွၵ်ႇၼႆႉ မီးၵႃႈႁိုဝ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈတၢင်ႇယိုၼ်ႈၾွမ်ႊ 15 လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၽၢတ်ႊသပွတ်ႊၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယူႇ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၼႆႉတႄႉ မီးၼပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆမၼ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးဢမ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၊ ၽႂ်ၶႂ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၵူႈၵေႃႉ - ဝႃႈၼႆ ။


ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈႁူႉၵၼ်ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၼၼ်ႉ ၸဵမ်လႂ် ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈတိတ်းပၢႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ယူႇ ၊ တိတ်းပၢႆႉတီႈပွတ်ႊ တီႈလုမ်းႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉလႂ် ၊ သႂ်ႇၼႂ်းၾဵတ်ႊၿုၵ်ႊ
တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈမိူဝ်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်။ ပေႃးဝႃႈမီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ဝႆႉယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတိတ်းတေႃႇတီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်ႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလႆႈပၼ်ဝႂ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
(ၶူဝ်းသၼႃး) ၵႂႃႇတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇတိတ်းၸွမ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ် ၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉတူဝ်ႈထိုင်ၵၼ် ။


ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸွမ်းၸိူဝ်းဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းပွတ်းႁွင်ႇ (ၽၢၵ်ႈၼိူဝ်) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵႂႃႇတိတ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈႁူႉ ။ သမ်ႉၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းယူႇ
ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၶဝ် ၊ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁဵတ်းပၼ်ၵူႈလွၵ်းၵူႈလၢႆးယူႇ - ဢူးၸၢၼ်းယုၵျေႃႇ လၢတ်ႈ ။


လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၼႆႉ ပိုတ်ႇၶိုၼ်းမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 29/07/2015 ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2015 ၼႆႉလုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၽၢတ်ႊသပွတ်ႊ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၵ်ႇပၼ်သေ မႃးတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်း ယူႇၼႂ်း 9 ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၵဵင်းမႆႇ ၊ ၵဵင်းႁၢႆး ၊ ၽယဝ်း ၊ ၼၢၼ်ႉ ၊ ၽရႄႉ ၊ လမ်းပၢင်း ၊ လမ်းပုၼ်း ၊ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်လႄႈ ဢုတရၻိတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ။


ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းမႃးယူႇသဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးၼႆႉ မီးၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ ။ တႄႇမိူဝ်ႈပီ 1996-98 ၵူၺ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ လိုပ်ႈႁေႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း / ပွတ်းႁွင်ႇ လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇလွႆလႅမ် ၊ ပၢင်လူင် ၊ မိူင်းၵိုင် ၊ လၢႆးၶႃႈ ၊ ၵေးသီး ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၊ ၵုၼ်ႁဵင် ၊ မိူင်းၼၢႆး ၊ လၢင်းၶိူဝ်း ၊ မိူင်းပၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း 1,478 ဝၢၼ်ႈ ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းသၢမ်သႅၼ်ပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈတီႈယူႇ ႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈသူၼ်သေ ၶၢႆႉပၢႆႈ မႃးယူႇပိုင်ႈသဝ်းၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး - ထႆး ။ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇမႄႈသၢႆ ၊ ၵဵင်းႁၢႆး ၊ မႄႈၾႃႉလူင် ၊ ၵဵင်းလၢဝ် ၊ ၶျႆးပရႃၵၢၼ်း ၊ မိူင်းၾၢင် ၊ မႄႈဢၢႆႈ ၊ မိူင်းပၢႆး ၊ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် လႄႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတူၵ်းတႅမ်ႇ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး မီးယူႇၵူႈလိူၼ် ၵူႈပီ ။