တၢင်းၵၢၼ်ထႆး ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶၢႆႉလိူၼ်ႈဝၼ်းပိုတ်ႇလၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းလၵ်းတႅင်ႇ - ပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ မႂ်ႇသုင် ၵႂႃႇထႅင်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢတ်ႇၸွမ်းဝူင်ႈ ဝၼ်းၽတ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇမႃး တီႈလႅၼ်လိၼ် မိူဝ်ႈၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉတႄႉ သိုပ်ႇမီးၵႂႃႇမိူၼ်ပၵ်းၵဝ်ႇ ပိူင်ၵဝ်ႇ ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/09/2015 ဝႃႈတၢင်းၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၊ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသေ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉ ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶၢႆႉလိူၼ်ႈဝၼ်း ပိုတ်ႇလၢၼ်ႇ တီႈလၵ်းတႅင်ႇ ၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼႃႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ် တတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းဝႃႈ - ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်တေပိုတ်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လွတ်ႈၽေး ပိူဝ်ႈတႃႇၸီဝိတ်ႉ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈယၢမ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ပၢင်တိုၵ်းၵၼမႃးလႄႈ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၾင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ (မၢၵ်ႇမႅင်း) ဝႆႉတင်းၼမ် ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း ဢၼ်သွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉတေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈတေၵဵပ်းၵူႈပႅတ်ႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေပိုတ်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ယင်းပႆႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တတ်းမၵ်းဝႃႈ တေပိုတ်ႇမိူဝ်ႈလႂ် - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢတ်ႇၸွမ်းဝူင်ႈ (ၵၢတ်ႇၼတ်ႉ) ၵူႈဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်း ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေ မီးလွင်ႈၸုင်ၸၼ် လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇ ၸွမ်းဝၼ်း လႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵၢတ်ႇၸွမ်းဝူင်ႈ (ၵၢတ်ႇၼတ်ႉ) တီႈလၵ်းတႅင်ႇ (လႅၼ်လိၼ်တႆး- ထႆး တီႈဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ) ၼႆႉ ပိုတ်ႇမႃး ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းၽတ်းတီႈ 27/08/2015 ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂႃႇပိုတ်ႇပၼ် ။ ၸိုဝ်ႈၵၢတ်ႇဝႃႈ ၵၢတ်ႇၼတ်ႉထ ၼူၼ်ၶူၼ်းၻိူၼ်း 2 ၽႅၼ်ႇလိၼ် ထႆး - မၢၼ်ႈ ( မီးတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ ၵၢတ်ႇၸွမ်းဝူင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်းပႆ 2 ၽႅၼ်ႇလိၼ် ထႆး - မၢၼ်ႈ ။


ပိူဝ်ႈတႃႇပိုတ်ႇၵၢတ်ႇ လႅၼ်လိၼ်ၼႆႉ လႆႈမီးၵၢၼ်ပိုတ်ႇလၢၼ်ႇ လႅၼ်လိၼ် ( ထႆး - မၢၼ်ႈ ) ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ပိုတ်ႇၵၢတ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ပေႃးလႆႈၵႂႃႇမႃး ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ် - ၼႆယဝ်ႉ ။


ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းၽတ်း တီႈ 04/09/2015 ဝၢႆးလင် မီးၵၢတ်ႇၼတ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်မိူဝ်းလူႇတၢၼ်း တူၼ်ႈငိုၼ်း (တူၼ်ႈၽႃႉပႃႇ) တီႈဝတ်ႉ ၼႃးၵွင်းမူႇယူႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးဝၼ်းၽတ်း တီႈ 10/09/2015 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းတူၼ် ၼႃးၵွင်းမူးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းမွၵ်ႈ 200 ဢၢင်ႈမႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ ၸွမ်းဝူင်ႈ တီႈလၵ်းတႅင်ႇ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇမႃးၽႅဝ်တီႈ မိူင်းတေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ပိဝ်ႇႁႃႇမူးမိူင်းတေႃႉ ႁၢမ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်မႃး ။ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း တင်းမူတ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပိဝ်ႇႁႃႇမူး လၢတ်ႈဝႃႈ - ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိုတ်ႇလၢၼ်ႇ လႅၼ်လိၼ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၊ ယႃႇပေၽူမ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ၊ တၢင်းၼိူဝ်ပႆႇၸီႉသင်ႇမႃးဝႃႈ ႁႂ်ႈပိုတ်ႇတႄႉတႄႉ ။ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းယူႇ တိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇထႆးၶဝ် ႁဵတ်းတႃႇၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၵူၺ်း - ဝႃႈၼႆ ။


ဢိင်ၼိူဝ် လႆႈပိုတ်ႇၵၢတ်ႇၸွမ်းဝူင်ႈ တီႈလႅၼ်လိၼ် ဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇမႃးသေ တၢင်းၵၢၼ်ထႆး ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းၽတ်းတီႈ 10/09/2015 တေပိုတ်ႇယႂ်ႇယႂ်ႇ ၊ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႆႇ (ၽူႈဝႃႈၵဵင်းမႆႇ ) တေမႃးပိုတ်ႇပၼ် ။ လွင်ႈၼႆႉ တၢင်းၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင် မီးလိၵ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉ ။


“ လွင်ႈပိုတ်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ၾၢႆႇထႆးတႄႉ ၶႂ်ႈပိုတ်ႇတႄႉတႄႉ ၊ ပေႃးပိုတ်ႇလႆႈမႃး တၢင်းၼိူဝ် တေမီးငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ပၼ်ၶဝ် ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇပူၵ်းပွင် ၸွမ်းၼႃႈလၢၼ်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁူပ်ႉ ဢုပ်ႇမၢၼ်ႈမႃးတႄႉ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈပိုတ်ႇယူႇ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၼိူဝ်ပႆႇၸႂ်ႉပိုတ်ႇ ၊ ႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ”- ပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈၼႄ တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ ။


ဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ (ၾင်ႇမိူင်းထႆး) ၼႆႉ တေႃႇၼႃႈမိူင်းတႆး ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ ဢိူင်ႇမႂ်ႇသုင် ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း မိူင်းထႃး  ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ။ လၢၼ်ႇလၵ်းတႅင်ႇၼႆႉ ပိၵ်ႉဢိုတ်းမႃးတင်ႈတႄႇပီ 2002 ၽွင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ပွတ်းလႅၼ်လိၼ် ။