ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်း တူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း (ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ 16 ၸုမ်း) ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် တွပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈၾၢႆ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမၢၼ်ႈ ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ။

(တွၼ်ႈ 4 သိုပ်ႇမႃးတွၼ်ႈ 3)

ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (ၵမ်ႇၽႃႇ) ႁူႉဝႃႈ မိူင်း ဢေႃႊသတြေႊလီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ မႃးလႅၼ် မိူင်းႁဝ်း မႃးလႅၼ် တႆးႁဝ်း ၊ ဢၼ်ၼႆႉ ႁၼ်ၸႅင်ႈလီဝႃႈ တႆးႁဝ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉ တေႁဵတ်းယူႇ ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉ တင်းလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ သူထုၵ်ႇလီ ဢွၵ်ႇမိူင်းႁဝ်း ၵႂႃႇယဝ်ႉ ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူႉလွင်ႈၼႆႉသေ တႅမ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၊ ဢဝ်ဢွၵ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ၊ မၼ်းၵေႃႈ တေၵႂႃႇတူဝ်ႈထိုင် တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃႊသတြေႊလီႊယိူဝ်ႊၶဝ် ၵေႃႈ တေႁူႉသေ ၶဝ်တေမီး လွင်ႈႁူၼ်ထွႆၵႂႃႇ ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေႁူၼ် ထွႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်လၢႆးဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈလီ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ။


ထၢမ် - ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ မီးၽႂ်လၢႆလၢႆ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၊ မီးလၢႆၸုမ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၊ မီး တၢင်းႁၼ်ထိုင်သင်သေ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႆႉၶႃႈ ?။


တွပ်ႇ - ပဵၼ်ၸုမ်း တူင်ႇဝူင်းတႆး ပႃးၸဵမ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ယူႇၸွမ်း ႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉၶူင်း ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ပၢႆးႁူႉ လွင်ႈၾၢႆ ၊ လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ တင်းၸုမ်း တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းတႆး ႁဝ်းတၢင်းၼႆႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈယူႇ တိၵ်းတိၵ်း ၊ ဢၼ်ၼႆႉႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၼႃႇယဝ်ႉ ၊ ၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈ ႁႂ်ႈၵၢၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ။


ၵွပ်ႈသင်ၼႆ ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ဢေႃႊသတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ ၼႆႉ တႃႇတေႁဵတ်း EIA / AIS ၼႆႉ ၶဝ်လႆႈႁပ်ႉ ငိုၼ်းယဝ်ႉ ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶဝ်ၸၢင်ႈလႆႈ ၵူၼ်းၵႃႈယႂ်ႇယႂ်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁပ်ႉငိုၼ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ၼႆႉ ၵၢၼ်သၢင်ႈ ဢမ်ႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶဝ် ၊ ၶဝ်လူဝ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ ၶၵ်ႉတီႈ 2 ၵၢၼ်ၶဝ် ၵေႃႈယဝ်ႉ ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶဝ်ၵေႃႈ ၶိၼ်သေႁဵတ်း ။ တေႃႈၼမ်ႉ ထူမ်ႈယူႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၵိုတ်း ၊ ၶဝ်တေၵႂႃႇ ႁဵတ်းပႃးတီႈ မိူင်းယၢင်း လႅင်ထႅင်ႈ ၊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇ ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ငိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၊ ၶဝ်တေႁဵတ်း ႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၵ်ႉ တွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ႁဝ်းၵေႃႈ ထၢမ်ၶဝ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉလူး သူႁဵတ်းႁဵတ်းသင် ။ ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်းႁဵတ်း ႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ် ပၼ်ဝႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ႁႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ။ ႁဝ်းဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း ။ ၶဝ်ၵေႃႈႁူႉၵႂႃႇ လွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်း ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ မီးၶေႃႈတိုၵ်းၵၼ် ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျူႊလႆႊ ဝၼ်းတီႈ 19 တီႈၵုင်းထဵပ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈႁပ်ႉ ၵမ်းလဵဝ် ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၵေႃႈ တွပ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ် ။ ႁဝ်းၵေႃႈ တႅမ်ႈတွပ်ႇ ၵႂႃႇၶိုၼ်း ၊ ၶဝ်ဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈ ၸႅၵ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်း ထူင် ၊ ဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်ဢီႈသင် တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၊ ၶဝ်သပ်းလႅင်း ၼႄပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လီလီ ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၊ တူၵ်းလူင်းဢဝ်ၸွမ်း ။ ၶဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈ ၸိူင်ႉၼႆမႃး ။


ႁဝ်းၵေႃႈ ႁႃလၵ်းထၢၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ။ ႁဝ်းၸင်ႇ ႁႃၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူႈတီႈတီႈသေ ဢၼ်ပၼ်ထူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇမႃးႁဵတ်းသေ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ၵမ်းၼႆႉမႃး ၶဝ်ယဵၼ်ၵႂႃႇ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပႃးတင်းၶႅပ်း ႁၢင်ႈမၼ်း ။ ၶဝ်ယဵၼ်ၵႂႃႇသေ ၶဝ်ၶၢႆႉၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼင်ႈထွမ်ႇဢဝ် လီလီ ။ ၶဝ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၶဝ်လူင်းၵႂႃႇ ထူပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လီလီ ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁပ်ႉတွၼ်ႈၶဝ်ယူႇ ၊ ၶဝ်ယိုၼ်ယၼ် လွင်ႈၼၼ်ႉ ။


ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ထႅင်ႈဝႃႈ - ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ သူၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပႆႇလႆႈႁပ်ႉ ၶေႃႈမုလ်း ၊ သူဢမ်ႇ သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ မၼ်းတေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ။ သိပ်းဝၢၼ်ႈပၢႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ႁူႉမႃး မူတ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈ ၊ လွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉ / ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ႁူႉဝႃႈ ၶဝ်လႅၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ယူႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းတင်း ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉႁူႉ သေပၼ်ႁႅင်း တဵၵ်းၶဝ် ၊ ၶဝ်သိုပ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ မၼ်းယၢပ်ႇ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၊ တွၼ်ႈတႃႇ တေပၼ် ၶေႃႈယိုၼ်ယၼ် တႃႇသၢင်ႈၾၢႆၼႆၵေႃႈ ႁႅင်းမၼ်းဢေႇၵႂႃႇ ။ ယိင်ႈႁဝ်းဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႁဵတ်း ယိင်ႈၶႅၼ်းလီ ။


ထၢမ် - ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ၶူင်းၵၢၼ်ယႂ်ႇ လူင်ၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်း သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉတႆးသေ မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ တေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ ?။


တွပ်ႇ - ၵၢၼ်ႁၵ်ႉ သႃမႄႈၼမ်ႉ လၢႆလၢႆမႄႈၼမ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႄႈ ၵၢၼ်တႃႇတေ ႁႄႈၵင်ႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ် သၢင်ႈၾၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းယူႇတီႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈ ၊ ယူႇတီႈ မုၵ်ႉၸုမ်း သိင်ႇဝႅတ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၊ တေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၵူႈၾၢႆႇ ၵူႈတၢင်း ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉ လဵဝ်ၵေႃႈပႃး ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း တူင်ႉၼိုင်ယူႇ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၵေႃႈပႃး ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းၼႃး ၸဝ်ႈႁႆႈ ၸဝ်ႈၼႃး ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းသူၼ် ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ  ၵူၼ်းဝဵင်း ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း တီႈၼမ်ႉ တေထူမ်ႈလႄႈသင် ၊ တီႈၼမ်ႉ ဢမ်ႇထူမ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းတေလႆႈၺႃးၽေး ။ ၵွပ်ႈၼႆ တင်းသဵင်ႈ တင်းမူတ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီ ႁူမ်ႈၵၼ် ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေၵဵပ်းၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၸႂ်ယူႇႁႃႉ ၊ လႆႈၸႂ်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ် ၊ ၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်း မၼ်းတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ ၼႆတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ သၢၼ်ၶတ်း  ဢမ်ႇလႆႈ ။


သင်ၸိူဝ်ႉ ဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၾၢႆ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဢိၵ်ႇပႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉမၼ်း သၢၼ်ၶတ်းၼႆတႄႉ ၾၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းတေ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ် ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမ်းၼၢၸ်ႈ တႃႇတေႁၢမ်ႈ တႃႇ တေႁႂ်ႈၵိုတ်း ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ မၼ်းယူႇၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၊ ၵူၼ်းယူႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ မၼ်းတေလႆႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၊ တေလႆႈတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈသင် ၊ လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးႁူမ်ႈ မိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇတႄႉ မၼ်းတိုၼ်းတေႁဵတ်းလႆႈ ။


ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႆတႄႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ တေဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇ လၢတ်ႈသင်လူင် ၊ မိူၼ်ၶဝ် တူၵ်းလူင်း ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်တႄႉ လၢတ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတၵ်း သဵင်သင် ၊ ပေႃးဢမ်ႇတၵ်း သဵင်သင်ၼႆၵေႃႈ မိူၼ်တင်းဝႃႈ လႆႈၸႂ်ယူႇ ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တေလႆႈၸႂ်ႁႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႁႃႉ မိူဝ်ႈႁဝ်း ၵိုင်ႇၵၢင်ၵၼ်ယူႇၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ဢၢၼ်ႇ လၢၼ်ႉမၼ်းတႄႉ ၾၢႆဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းၵိုတ်းၵမ်းလဵဝ် ။


(ပႂ်ႉသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇထႅင်ႈ တွၼ်ႈ 5)