ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်ႁူမ်ႈ ၸတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် သၶႁ (ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ) ။ ဝတ်ႉထုငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်လႆႈတီႈပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ယိူင်းၸူးထိုင် သၶႁ သေလူႇတၢၼ်းပၼ် တႃႇသၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/09/2015 ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 4 ပီတဵမ် ၊ ( ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် ဢိၵ်ႇ ပဵၼ်မေႃတႅမ်ႈၵႂၢမ်းလူင်လႄႈ ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ) သၶႁ ( ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ) သဵင်ႈမုၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶုၵ်းထူပ်း ၸတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် ။


ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း / ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ် သၶႁ တႅင်ႇတႅမ်ႈႁွင်ႉဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မီးၵၢၼ်ၶၢႆသိူဝ်ႈ ဢၼ်တွၵ်ႇႁၢင်ႈ သၶႁ ၊ ၶၢႆၶႅပ်းၽႅၼ်ႇဝီႊသီႊၻီႊ (VCD) ၽဵင်းၵႂၢမ်း သၶႁ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ လႆႈငိုၼ်းတင်းမူတ်း 10 သႅၼ်ပျႃးပၢႆ ၊ ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိူင်းၸူးၵေႃႉပဵၼ် သၶႁ သေ လႆႈၼမ်းဢဝ်လူႇတၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းလီငၢမ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း တီႈၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းဢၼ် သၶႁ တႅင်ႇတႅမ်ႈႁွင်ႉဢွၵ်ႇမႃးဝႆႉလၢႆႁူဝ် ။ ဢၼ်မီးၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ဢၼ် ႁွင်ႉမၢၵ်ႇသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2007 ၼၼ်ႉ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းတႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ - ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်း လႄႈ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ။


ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13/09/2014 ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တူဝ်ႈတၼ်းၵၼ်ၼမ်သေ  ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ  လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်း ၽႄၵုသူလ် ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶႂမ်ႈတဝ်ႈပၼ်  ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း မိူင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ၼင်ႇၵဝ်ႇ ။


ပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းၼႆႉ ပွတ်းၼႂ်ဢွၼ်ဝၼ်း တၢၼ်းလဵင်ႉပဵလ်း (ၵၢပ်ႈသွမ်း) ဝၼ်း သင်ၶၸဝ်ႈ ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶႂမ်ႈတဝ်ႈ ၸွမ်းၾိင်ႈသႃသၼႃ ။ လဵင်ႉလူ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ ။


ထိုင်မႃးယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၸတ်းပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈသပ်းလႅင်း ၼႄပိုၼ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈႁူႉၸၵ်း သၶႁ သေ ယၢမ်ႈႁူႉလွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမႃး ။ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းၶူၼ်ႉၶႆႈသပ်းလႅင်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ်ပွင်ၶိူဝ်း (RCSS/SSA) ၊ တီႈၵိူဝ်းၵုမ် ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၸဝ်ႈပိုၼ်ၶမ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး CSSU ၊ မႄႈၶူးႁၢၼ်ၼူၼ်း ၊ ပႃႈတၢၼ်းၵီႇ ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၸၢႆးသႅင်ယ ၊ ၸၢႆးႁၵ်ႉၶိူဝ်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၊ ၸၢႆးတဵင်းႁၢၼ်ႇ ၊ ၸၢႆးၽွၼ်းလီ - ၸိူဝ်းၼႆႉ ။