ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈတီႈ 2 ၼပ်ႉဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိၼ်ၸႂ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈတဵၵ်း ငႅၼ်းႁႂ်ႈႁပ်ႉတုင်းၸႂ်ႉ တိုဝ်းမႃးမိူဝ်ႈ 2008 သေ တႄႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2010 ဢိၵ်ႇ တင်း လႅၼ်လွၵ်ႇဝွၵ်းပႅတ်ႉ ၵမ်တဵၵ်းၼဵၵ်းၶိၼ်ပေႉသေပႃႊတီႊ USDP (သၢင်ႇသီႈ) ဢၼ်ပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ ၸုပ်ႈၼိုင်ႈ ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ (မိူဝ်ႈ 1990) ဢၼ်ပႃႊတီႊ (ၵုပ်း) ၼၢင်းသုၵျီႇ ပေႉ လႆႈတီႈ 1 ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈႁူဝ်သိူဝ်ပေႉ ပဵၼ်တီႈ 1 ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၶႂမ်ႈပိၼ်ႈယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ တင်းပိုၵ်း ၊ ႁႃလိူင်ႈ ပၼ်တူတ်းတၢင်းၽိတ်း ပူဝ်ႉသႂ်ႇႁူဝ် ၽူႈၼမ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်လႄႈ ၽူႈၼမ်းတႆးလၢႆၵေႃႉသေ တိၺွပ်း ယဵတ်ႈၶွၵ်ႈပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိူင် ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 တူဝ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉ လၢႆၾၢႆႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးပႃႊတီႊတႆးၶဝ်ႈပႃးၶႄႉၶႅင်ႇ တေဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွႆႈလၢတ်ႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇတင်ႈ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၶိုၼ်ႈမႃးၶဝ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇ လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်း သၽႃးမိူင်းၵူၼ်းမိူင်း ၊ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ သၽႃးၸႄႈမ်ူင်း 57 တီႈၼင်ႈ ။ ဝၢႆးသေ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းသၽႃး မီးၽူႈတႅၼ်းယဝ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈသင် ႁဵတ်းသင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမႃး ၽိုၼ်ၸႂ် ယွမ်းၸႂ် ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ထုၵ်ႇၸႂ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် မီးသင်လၢႆလၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၵၼ်မႃးယူႇ ။


ထိုင်မႃးပီ 2012 ၽူႈၼမ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းထုၵ်ႇပွႆႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၶိုၼ်းလဝ်ႈ ယိုၼ်ႈယွၼ်းသိုပ်ႇၵေႃႇတင်ႈမႄး ၵုမ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၶိုၼ်းမီးၸိတ်းမီးၸႂ် တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း ။ ၵမ်းၼႆႉ မီးမႃးပႃႊတီႊယႂ်ႇၶွင်တႆး သွင်ပႃႊတီႊ ႁူဝ်သိူဝ်လႄႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းၼမ်တင်းလၢႆလီၸႂ် လႄႈမႆႈၸႂ် ။ မႆႈၸႂ် ၸွင်ႇသွင်ပႃႊတီႊႁဝ်း တေႁွမ်းၵၼ် ပေႃးဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ပေႃးထိုင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တေၵႂင် တေလႆႈလိူၵ်ႈၽႂ်ၼႆ သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းမိူင်း ယၢမ်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်းမႃး လၢႆပွၵ်ႈလၢႆလႂ် ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူၽႂ် လိုၼ်းသုတ်း ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဝၼ်းတီႈ 08/11/2015 တေမႃးထိုင် ။


ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈပႃႊတီႊပိူၼ်ႈၵူၺ်း တင်းပႃႊတီႊတႆးၵူၺ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်ဢဝ်တၢႆ ပိူဝ်ႈပႃႊတီႊၽႂ် မၼ်းတေပေႉလႄႈ ၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းသၽႃးၼမ်သုတ်း ။ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၽၢၵ်ႈ သွင်ၾၢႆႇ ယၢႆႈပဵၼ်လၢႆၵုမ်ႇလၢႆၸုမ်း ။ လၢႆၵေႃႉယိၼ်းမႆႈၸႂ် သဵင်တႆးႁဝ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ % တေတႅၵ်ႇပဵၼ်ၽၢၵ်ႇလႂ် 50 % - 50% ပုၼ်ႈ ၊ ဢမ်ႇၼၼ် 30% - 70% ၊ 40% - 60% ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းလႆႈသဵင် 40% 50% 60% 70% 80% ပုၼ်ႈ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉသမ်ႉ မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပေႃးတၢင်ႇပႃႊတီႊသမ်ႉ လႆႈသဵင်တီႈၼႂ်း ပိူၼ်ႈ / ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 50% - 60%  - 70% ပုၼ်ႈသေ မႃးလႆႈတီႈတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းတၢင်ႇပႃႊတီႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပႃႊတီႊ ၼူၵ်ႉယုင်း ၊ ပႃႊတီႊသၢင်ႇသီႈ ၊ ပႃႊတီႊႁူင်းၶဝ်ႈ လႄႈလၢႆလၢႆပႃႊတီႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ပုၼ်ႈသုၼ်ႇသဵင်ႁဝ်း တေဢမ်ႇယွမ်းဢေႇလူင်းၵႂႃႇႁိုဝ် ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈ တိုၼ်းႁူႉယူႇဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တၵ်းတေပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ ။ ၵမ်းၼႆႉပေႃးလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ပႃႊတီႊလႂ် လႆႈၼမ်လႆႈဢေႇ ပႃႊတီႊပေႉ / ၵၢၼ်ႉ သမ်ႉတေၼႄးၽႂ် ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2015 ၵမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸွင်ႇထုၵ်ႇလီ လိူၵ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶဝ်ႈသၽႃး ၊ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈ ပႃႊတီႊတႆး ႁိုဝ် လိူၵ်ႈပႃႊတီႊတၢင်ႇပႃႊတီႊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႊတီႊတႆး / ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းသၽႃးမိူင်းတႆးလူး တေပဵၼ်ႁိုဝ် ။ ၼႂ်းပႃႊတီႊတႆး ဢၼ်မီးယူႇ 3-4 ပႃႊတီႊတင်းလဵၵ်ႉ တင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈပႃႊတီႊလႂ် ဢၼ်မီးၸႂ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၶၢဝ်သႂ် ဢမ်ႇမီးလပ်ႉလူမ်းၶူမ်းၼႂ်းလႄႈ မီးၸေတၼႃးတႄႉ ၊ ယွမ်းပိုၼ်ႉပွႆႇသုၼ်ႇပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ၊ ပိူဝ်ႈၶိူဝ်း ၺႃႇတိပီႈၼွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ လႆႈလီလႆႈပဵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁိုဝ်လႂ်ၼႆၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႃႁူႉဢဝ်တူၺ်း ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ။ ပေႃးပဵၼ် တၢင်ႇၸၢတ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းလူး ပိူၼ်ႈသမ်ႉၸွင်ႇတေဝႆႉၶိုၵ်ႉၼိူဝ်ၵူၼ်းတႆး ၊ ၸွင်ႇပိူၼ်ႈသမ်ႉ တေဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၶူဝ်းၶွင်သၽႃဝမိူင်း တႆးလႄႈၸီးဝိတ်ႉသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸွင်ႇသမ်ႉတေၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၽေးၶဵၼ်လူင် ဢၼ်တေၵိူတ်ႇလူၺ်ႈၼမ်ႉမိုဝ်း ၽူႈၶဵၼ်လႄႈထမ်းမၸၢတ်ႈ ။ ၽွင်း 1947 ၼၼ်ႉ ၽူႈၼမ်းတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇၸႂ် ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၊ ဝႆႉၸႂ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသေဢဝ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃမႃး ၊ ၸွင်ႇသမ်ႉႁဝ်းလႆႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ။ တေဝႃႈဢွင်ႇသၢၼ်းတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉလူး ၼႆၵေႃႈ သင်မၼ်းဢမ်ႇတၢႆလူး ၽႂ်သမ်ႉႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ မၼ်းတေလႆႈၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ လႄႈႁဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉထတ်းၶိုၼ်း ထီႇထူၼ်ႈယူႇ ။


ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွႆႇၽႂ်မႃး ၶူပ်ႈငမ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ မႃးတဵၵ်းၶိၼ်ၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဝႆႉၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းၼိူဝ် ပုၵလ (ပုၵ်ႇၶူလ်း - ပူၵ်ႉၵူလ်) ဢၼ်ၵဵင်ၸႂ် (ဢႃးၼႃႇ) ႁူမ်ႈတင်းတီႈယူႇ ထိၼ်ႇထၢၼ် ပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်လၵ်း ၊ ႁဝ်းတၵ်းလၵ်းလႅမ်မေႃတူၺ်း ၽူႈဢၼ်ႁဝ်းၼပ်ႉထိုဝ် ၊ ၽူႈဢၼ်မီးမုၼ်ၵုၼ်း တေႃႇႁဝ်းလႄႈ ၽူႈၵတ်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်တႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈလႆႈ ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တၵ်းလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢၼ်မီးမုၼ်ၵုၼ်းတေႃႇႁဝ်း ၊ ၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉ ၊ ၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇၸႂ် လူၺ်ႈၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ။


ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶႅင်ႇတႃႉပိူၼ်ႈလႆႈ ၊ ၸွင်ႇမၼ်းႁတ်းႁဵတ်း ႁတ်းသၢင်ႈတႄႉလႄႈႁၼ် ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ၊ ၸွင်ႇမၼ်းယူႇၾၢႆႇႁဝ်းသေ ႁတ်းတွပ်ႇႁတ်းထဵင်ပိူၼ်ႈ ၊ ၸွင်ႇ မၼ်းမေႃတူၺ်း ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်လႄႈ မေႃၼပ်ႉသွၼ်ႇငဝ်းလၢႆးမႅၼ်ႈယမ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် ပၢႆးတိုၵ်းလၢႆးတိုၵ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈထုၵ်ႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၽႂ် လိူၵ်ႈၽႂ် ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ ။


ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵႂင် ပေႃးႁဝ်းမီး ယိူင်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ဢီႈသင် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉပွင်ႇၶဝ်ႈၸႂ် ၵႂၢမ်းတိုၵ်းသူၼ်း ပႃႊတီႊၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူၼ်ႇၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈၸႂ် ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီယုမ်ႇ ဢဝ်သဵင်ႈတင်းပိုၵ်း ၊ တႃႇသၢင်ႈဢၼႃးၶူတ်း (ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ) ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈ တတ်းသိၼ် ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈမၵ်းတမ်း ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁပ်ႉၽိတ်းထုၵ်ႇ ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈတွင်ႈႁႃ (တြႃးၶၢမ်ႇ) မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။