မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/02/2014 မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ (Democracy and Multi-ethnic Society) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် သူင်ၶလႃ သီၼၶရိၼ်း ဝိတ်ႉထယႃးၶဵတ်ႇ ပတ်ႇတႃးၼီး၊ ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းၸၢၼ်း (ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈ) ။

ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼရေးသူၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/12/2014 (Photo: PI)

ပေႃးဝႃႈလႆႈႁပ်ႉထွမ်ႇငိၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ဢၼ်တင်းသူၸဝ်ႈတင်းႁဝ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ၾၢႆႇသူၸဝ်ႈၵျႃႉ/လီလိူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇလၢႆၶေႃႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇမီးသေ သူၸဝ်ႈမီးၼၼ်ႉ မီးလၢႆလၢႆပိူင်။ ႁဝ်းၼႆႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉတႄႇႁဵတ်းမႃးၵူၺ်း။

(1)သူၸဝ်ႈမီး ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်။ ပေႃးဝႃႈတေႃႇသူႈၵၼ်တင်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆ သူမီးတီႈယိပ်းတီႈၵမ်သေလၢတ်ႈ၊ ႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမီး။

(2)သူၸဝ်ႈမီးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ လုမ်ႈၾႃႉႁူႉၸၵ်းၼမ်၊ ပိူၼ်ႈၵမ်ႉထႅမ်၊ ႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်။

(3)မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈၶဝ်ႁႅတ်ႉၵၢၼ်ၵႃႉ (Sanction) ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈမီး benchmark (ၶေႃႈၼွင်ႇ) ။ သူၸဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးၵၢၼ်မိူင်း၊ မူၼ်ႉမႄးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈမီးၶေႃႈၼွင်ႇ benchmark (ပေႃးႁဵတ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵႃႈၼၼ်ႉၵႃႈၼႆႉ တေလူတ်းပွႆႇပၼ်ထိုင် ၸၼ်ႉၼၼ်ႉၸၼ်ႉၼႆႉ မိူၼ်သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ)။

(4)ပၼ်ႁႃၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶွင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ပၼ်ႁႃၶွင်လူၵ်ႈ။ တၢင်းႁဝ်း (မိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်း) ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶွင်တူင်ႇတၢင်ႇ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းထႆးၵူၺ်း။

(5)သူၸဝ်ႈမီး ၶွမ်ႊမတီႊငဝ်ႈငုၼ်း ၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPCC) တႃႇတေတတ်းမၵ်း/တႅပ်းတတ်း ပေႃႇလသီႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။  သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) တႃႇတေတိတ်းတေႃႇ/ၵပ်းသိုပ်ႇ တေႃႇၵႃႈတေႃႇၶၼ်ၵၼ်၊ မီးဝႆႉပိူင်မၼ်း။ တၢင်းႁဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးမႃး ပိူင်မၼ်းတႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ထႆး) ႁဵတ်းဝႆႉ 3 ၸၼ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ 3 ၸၼ်ႉၼႆႉ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပေႃႇလသီႇၶဝ်တမ်းမၵ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းပႆႇႁူႉလီလီ။

(6)သူၸဝ်ႈမီးဝႆႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၼႂ်းသၽႃးၶဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇလၢတ်ႈတၢင် ပဵၼ်သဵင်တႅၼ်းပၼ်သူၸဝ်ႈ။ တၢင်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈမီး။

(7)ဢၼ်သူၸဝ်ႈၵျႃႉ/ လီလိူဝ်ႁဝ်းလူင်လၢင်ၼႆႉ သူၸဝ်ႈမီးဝႆႉသိုဝ်ႇ (Media) ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းပၼ်သဵင် သူၸဝ်ႈသေလၢတ်ႈ။ ဢမ်ႇဝႃႈသိုဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ DVB, Irrawaddy ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပဵၼ်သဵင်ပၼ်သူၸဝ်ႈ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်းဢမ်ႇမီး။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈမီးယူႇၽွင်ႈ။
(1)မိူၼ်ၼင်ႇတီႈမိူင်းသူၸဝ်ႈ တႄႇမီးပၼ်ႁႃမႃးၼႆႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 1948 ။ ပေႃးဝႃႈတႄႇလႆႈၵွၼ်းၶေႃ တႄႇႁဵတ်းမိူင်းလဵဝ်-ၸၢတ်ႈလဵဝ် (Nation-state) ၵေႃႈမီးပၼ်ႁႃမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ တႄႇဢွၼ်တၢင်းၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1902 ၊ ၾၢႆႇၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ဝၢင်းပၼ်မၢႆမီႈဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းတင်းသဵင်ႈ၊ တႄႇ ႁဵတ်းမိူင်းလဵဝ်-ၸၢတ်ႈလဵဝ်မႃးၵေႃႈ တႄႇမီးပၼ်ႁႃမႃး။

(2)တီႈသူၸဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇသုၼ်ႇလႆႈၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်၊ တီႉမတ်ႉသႂ်ႇၶွၵ်ႈ၊ ထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၶႃႈႁႅမ်ဢဝ်တၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ တၢင်းႁဝ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇသုၼ်ႇလႆႈႁဝ်းသေ ႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ၊ ဢၼ်ၺႃးၵိၼ်ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ မီးလၢႆၵေႃႉယူႇ။

(3)ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသူၸဝ်ႈၼႆႉ မီးၸုမ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၼမ်။ ႁဝ်းၵေႃႈမီးၸုမ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမီးဢေႇ၊ ၼႃႈလိၼ်တီႈတူင်ႉၼိုင်ၵိတ်ႇၵႅပ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်လွင်ႈငၢႆႈလူမ်၊ ႁူၺ်ႈလွႆဢမ်ႇပေႃးၼမ်။

ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် တႄႇမႃးမိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 2013 ၊ ပၢၼ်ၼၢင်းယိင်ႈလၵ်း ၶျိၼ်းၼဝတ်း ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းထႆး။ ဝၢႆးမႃးၼႂ်းပီ 2014 လိူၼ်မေႊၵေႃႈ မိူင်းထႆးမီးလွင်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းမိူင်းထႆး (ၶေႃးသေႃၶျေႃး NCPO) ၵေႃႈဝႃႈတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇယူႇ။ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၸတ်းတင်ႈဝႆႉပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ 3 ၸၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ 3 ၸၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပေႃႇလသီႇမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ပႆႇလႆႈႁူႉ။

တၢင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ UPCC, UPWC သေ ပိူင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး 8 ၶေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈမိူင်းထႆးပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယင်းပႆႇႁၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။

ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၶျႆးဝတ်း သထႃဢၼၼ်း (ၶူးသွၼ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်းမသၢတ်ႇ) ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 15/02/2015 ။ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 1.8 လၢၼ်ႉ (1,800.000) ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼႆႉ မွၵ်ႈ 3 သႅၼ် (300,000) ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇ၊ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမလေး။

မိူဝ်ႈပီ 1909 ဢိင်းၵလဵတ်ႈတင်းထႆး တူၵ်းလူင်းၵၼ် လွင်ႈလႅၼ်လိၼ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပွတ်းတွၼ်ႈမိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸဝ်ႈၾႃႉ 7 တူၼ်။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တတ်းမၵ်းပၼ်  ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပႃးၵႂႃႇၼႂ်းမလေးသျိူဝ်း 6 တူၼ်၊ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမိူင်းထႆး 1 တူၼ်၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉပတ်ႉတႃးၼီးၼႆႉ။

မၼ်းၸဝ်ႈ (ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၶျႆးဝတ်း သထႃၼၼ်း) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ် မိတ်ႉသျၵႅၼ်ႇ (Michigan) ဝႃႈ- တႃႇတေႁႂ်ႈၵူၼ်းၽၢၵ်ႈတႂ်ႈ ပေႃးလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်တင်းပိူၼ်ႈ၊ ႁႂ်ႈပေႃး လႅၵ်ႈလၢႆႈငဝ်းလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး ထုၵ်ႇလႆႈမီးၵူၼ်းမိူင်းသႅၼ်းမႂ်ႇ (A new type of Citizen) ၶိုၼ်ႈမႃး။ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၽၢၵ်ႈတႂ်ႈ လႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈ တေလႆႈမီးပိူင်မၼ်း။ ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ၼႂ်းၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸုမ်းဢေႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၼႂ်းၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၵူၺ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸုမ်းယႂ်ႇ၊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၸုမ်းဢေႇ။ ပေႃးႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူၺ်းထိုင် လူလွမ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၸုမ်းဢေႇ။ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇမူတ်းမူတ်းၼႆသေ တဵၵ်းၶိၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်)။

တေလႆႈမီး မိူၼ်ၼင်ႇ 1.ၵူၼ်းၸုမ်းယႂ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တူၺ်းထိုင်လူလွမ်ၼိူဝ် ၵူၼ်းၸုမ်းဢေႇ။ 2.တေလႆႈမီးၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႇ၊ မီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ မီးသၽႃး။ 3.တေလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉ လွၵ်းပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း (ဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး) ။ ၵူၼ်းၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ၶဝ် ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ တၢင်းၾၢႆႇၵုင်းထဵပ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမီးၵူၼ်းသႅၼ်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၵူဝ်လွင်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းၶႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။ ဢမ်ႇမီးသိုၵ်းမီးသိူဝ်၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉႁုၼ်းႁႅင်းသင်ယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉၼႄႇ။ တူၺ်းဢဝ်ၼႂ်းၶွၵ်ႈၵမ်ႈၼမ်လူး၊ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၵေႃႈလႆႈၵိၼ်၊ ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈၵေႃႈလႆႈလဵၼ်ႈ၊        ဢမ်ႇပေႃးမီးလွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ၵၼ် လွင်ႈႁုၼ်းႁႅင်းသင်၊ မီးၵေႃႈမီးမၢင်ပွၵ်ႈမၢင်တီႈ မၢင်လႂ်ၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွင်ႇၽႂ်ၶႂ်ႈယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈႁိုဝ်- ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၶျႆးဝတ်း သထႃၼၼ်း လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် မီးၵၢၼ်ယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်သေ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းယႃႇပေပႂ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတူင်ႉၼိုင်၊ ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇႁဝ်းတေတူင်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁုၵ်ႉသေ ၾၢႆႇႁဝ်း တင်ႈႁပ်ႉ ၵူၺ်း၊ ႁဝ်းတေလႆႈပဵၼ်ၾၢႆႇႁုၵ်ႉတႃႇသေႇ။ ယႃႇတေပၼ်ၾၢႆႇပုၼ်ႉလိုဝ်ႈသဝ်း၊ ယႃႇပၼ်ၾၢႆႇပုၼ်ႉတင်ႈတူဝ်လႆႈ၊ ႁဝ်းတေလႆႈပဵၼ်ၾၢႆႇႁုၵ်ႉၶဝ်ႈၽိုတ်ႉၶဝ်ႈ တိၵ်းတိၵ်း၊ မိူၼ်တီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းထႆးၽၢၵ်ႇတႂ်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉ ယုင်ႈယၢင်ႈမႃးၶိုၼ်း တင်ႈတႄႇပီ 2004 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2004 တေႃႇထိုင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 2014 ၼႆႉ လႆႈၵိူတ်ႇပိူင်ပဵၼ်လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈၵၼ် 14,218 ပွၵ်ႈ၊ ၼႂ်းၼႆႉ ၵူၼ်းတၢႆဝၢတ်ႇ မီးယူႇ 17,005 ။ ဢၼ်တၢႆတႄႉတႄႉ မီး 6,000 ပၢႆ။ ၼႂ်းဢၼ်တၢႆၼႆႉမွၵ်ႈ 2,400 ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ၊ ပဵၼ်ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇမွၵ်ႈ 3,500 ပၢႆ - ၼႆယဝ်ႉ။