ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 1947 ပဵၼ်ဝၼ်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁဵတ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ  “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” သေ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႆး ႁူမ်ႈဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး မီးၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵၼ်ဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ။

ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 1947 ပဵၼ်ဝၼ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁဵတ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ  “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” သေ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႆး ႁူမ်ႈဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး မီးၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵၼ်ဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ ပေႃးဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼႆသေတႃႉ တိုဝ်ႉတၢင်းငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၼ်မႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးႁွင်ႈႁွႆး တၢင်းဢွၵ်ႇႁူးဝွင်ႇၶွပ်ႇတူင်ႇၶူပ်ႈငမ်းသေ လၢၵ်ႈယၢဝ်းပူၼ်ႉ 10 ပီ ၼင်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ် တေႃႇပေႃး ၶဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းသီႇပီ မိူဝ်ႈ 1962 ၵေႃႈ ထုၵ်ႇၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) ပႅတ်ႈသေ တိၺွပ်းၶႃႈႁႅမ်ၽူႈၼမ်းတႆး ႁုပ်ႈဢဝ်ၸို်င်ႈတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈလဵဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပႅတ်ႈလုမ်းလုမ်း။

ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၶွပ်ႈသိပ်းပီ (1958) ၼၼ်ႉ ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လၢႆးမၼ်းယဝ်ႉၼႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸင်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ၵေႃႇၵုမ်ႇၶွၼ်ႈတုမ် ၵေႃႇတင်ႈ “ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၸိုင်ႈတႆးၵွၼ်းၶေႃ” ဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉ(သေႃးယၼ်ႇတ)တႄႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၵမ်လၢပ်ႇယိပ်း လႅဝ်း ယိပ်းၵွင်ႈ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉမႃးထိုင်ပၢၼ်ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် 68 ပီ ၼႂ်း 2015 ၼႆႉယဝ်ႉ ၽူႈႁၵ်ႉ ၸၢတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇသိုပ်ႇတၢမ်းလၢမ်းပႆပႃႈၼွင်ႈပႃႈလင် ၸုပ်ႈလိုၼ်းယၢမ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈမႃးသိုပ်ႇတႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ် ၶိုၼ်းမႂ်ႇၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 12 ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 2015 ၼႆႉထႅင်ႈတီႈၼေႇပီတေႃႇ။

ၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 (မိူဝ်ႈ 1947 ၼၼ်ႉ တေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ဝႃႈ “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” ႁိုဝ် “ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်” ႁိုဝ် “ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်”)။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉပိၼ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် ၸိုဝ်ႈဢၼ်တေလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼေႇပီႇတေႃႇ” ႁိုဝ် “ၼမ်ႉၸႂ်ၼေႇပီႇတေႃႇ” ၼႆႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉ ၵွပ်ႈၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈလႆႈၸႂ်လႆႈၸႂ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆၵူၺ်း။ ၼႆႉယူဝ်ၶႄး ပိူၼ်ႈဝၢင်းၽႅၼ်လူပ်းယႃႉထူမ် ၵူမ်ပႅတ်ႈၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် 1947 သေ ဢဝ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼေႇပီႇတေႃႇ 2015 ၼႆႉမႃးတၢင်တႅၼ်းႁူမ်ႇငမ်းၵုမ်းသုမ်ႇတဵင်ၼိူဝ်မၼ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ တဵၵ်းမူမ်ႇၼဵပ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ၶဝ်ႈလိၼ် ပႅတ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ပၢင်လူင်ဢၼ်ၾင်ယူႇဝႆႉၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၸၢင်ႈတိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈၾိုၼ်ႉမႃးလႆႈႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉ။

လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 1947 ၼၼ်ႉသေ ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၵွၼ်းၶေႃ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 68 လႄႈႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးယူႇတေႃႇဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၽွင်းငမ်း ပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈသင်။ လိူဝ်သေ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ယင်းထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ၼၢင်းယိင်းထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ဢဝ်တၢႆ မၢပ်ႇၼဵၵ်းတဵၵ်းၽၢမ်းပွင်ႁၢႆႉ ၸႂ်ႉၶၢႆႉလိုပ်ႈပၢႆႈ ၽဝ်ဝၢၼ်ႈၽဝ်ၶူင်ႇ ၶိၼ်ၸႂ်ႁုပ်ႈယိုတ်းသူၼ်ႁႆႈတူင်ႈၼႃး တဵၵ်းၸႂ်ႉ ႁၢပ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်းၶဝ် သူင်ႇတႃႈသူင်ႇတၢင်းပၼ် ပေႃႉထုပ်ႉၸီႉၼႄး ၵွင်တၢင်းၽိတ်းတၢင်ႇႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမႃး မိူၼ်ၶႃႈလိပ်း(ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶႃႈ) တင်းပိုၵ်း ပၢင်တိုၵ်းၵိူတ်ႇပဵၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉႁၢမ်း ဢိူင်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၾႆးၽဝ် လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉႁႃသိပ်းပီလိူဝ်လိူဝ်။ ၼႆႉႁိုဝ်ႉမိူင်းတႆး ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းတႆးလႄႈမီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း၊ ၼႆႉႁိုဝ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁူမ်ႈၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း။

ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 2015 ၼႆႉၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 68 ပီတဵမ် တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁႃ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈမႃးပၼ်ၵတိသတ်ႉၸႃႇၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵၼ်ဝႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။ ၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီး 4 ၸုမ်းၵူၺ်း။ ပွင်ႇဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းၼမ် ၸိူဝ်းပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼၼ်ႉပွင်ႇဝႃႈပႆႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်း ယဵၼ်ၼႆလႄႈတိုၵ်ႉၵိုတ်းယူႇထႅင်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႃးလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီး ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၵိူတ်ႇၶို်ၼ်ႈယူႇ ၵူႈယွမ်ႇယႃႈတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး။ ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ တေလူင်း လၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ် တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႇႁၢၼ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇတူဝ် သင်၊ တႃႇတေဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႆၵေႃႈ တိုၼ်ႇၵၼ်လိုဝ်းၵၼ်မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။

ပေႃးတေလၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇယုမ်ႇၽႂ်၊ ပေႃးႁဵတ်းၸွမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် တိုဝ်းၵမ်ၼမ်ႉၸႂ် ပၢင်လူင်ၸိုင် ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မၼ်းတိုၼ်းၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းမၼ်းၵူၺ်းၸဵမ်လႂ်ယဝ်ႉ။ တေဢုပ်ႇၵၼ်ၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ် ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 68 ပီ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ။ တိုၵ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵၼ်ပၼ်ၵတိသတ်ႉၸႃႇတေႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်ၼႆၵူၺ်း။

ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်းပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် မိူဝ်ႈ 1947 ၼၼ်ႉ ပုတ်းတိုၼ်ႈတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။ ယႃႇဝႃႈၵၢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႃႈ လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵၢၼ်မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႂ် တေႃႈၼင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၶဵတ်ႇ ႁိုဝ် ဢီႇႁူၵ်ႈ ယင်းပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈႁၼ်ၾၢင်။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၽူႈၼမ်းတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းပႆမႃးတၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈတေသိုပ်ႇပႆႁႂ်ႈထိုင် တီႈသုတ်း ၵၢၼ်သဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈတေႃႇၵႃႈတေႃႇၶၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈပႃႈ ၼမ်တိုၵ်ႉၵႂင်ၸႂ်မႆႈၸႂ်ၸွမ်းယူႇ။ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းမီးၽႅၼ် လပ်ႉၼဵပ်ႉထႅမ်ငႃး ၾိၵ်းၾွၼ်ႉ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်တိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ လၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းယူႇသေတႃႉ မိူဝ်ႈၽူႈၼမ်း ၸၼ်ႉၸိၵ်းၸွမ်တႆး ၶဝ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈလၢႆၾၢႆႇ ၸူမ်းႁပ်ႉၸူမ်းတွၼ်ႈၵေႃႈ လၢႆၾၢႆႇမႆႈၸႂ် ၵူဝ်လူမ်ႇလုမ်တူၵ်းလုၵ်း ၼွင်လုတ်ႇၼၼ်ႉယူႇဢမ်ႇဢေႇ။ ၵွပ်ႈႁၼ်မႃး လၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်။

ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်သဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ် လုၵ်ႉတီႈ သိၼ်ၵႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” မိူဝ်ႈ 1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် သိၼ်ၵႃႉ “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼေႇပီႇတေႃႇ” ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 2015 ၼႆႉတေၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ပၢႆၶဵမ်ဢဵၼ်းဢၢၼ်းယင်းယိူင်းသိုဝ်ႈပၵ်းၼႅၼ်ႈမႅၼ်ႈပဝ်ႉမၢႆယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဝိတ်းဝၢႆႇပၢႆႈၶၢႆႉလိမ်ႇၽၢႆႉ ပိူင်ႈတၢင်းၵႂႃႇယဝ်ႉႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈလႆႈယိၼ်းၽူႈၼမ်းမၢင်ၸဝ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇၵႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ တေလႆႈ ၼင်ႇၵႃႈၸႂ်ႁဝ်းယွၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။

ၽိူဝ်တွင်ႁႅင်ႈ