ၶၢဝ်းဢဝ်ယႃႈဢဝ်ယႃႈၶုတ်ႇယႃႈပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၾူၼ် တူၵ်းႁႅင်းသေ ယႃႈၾိၼ်ႇပွတ်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၵ်ႇဢေႇ။ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈၽဵဝ်ႈပွတ်းလွႆၶႄႇ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇပၢင်လူင်။

သူၼ်ယႃႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တီႈၼိုင်ႈ

ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ/ ႁဵတ်းသူၼ်ယႃႈၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ လွႆၽလင်ႇ တင်းလွႆၶႄႇ ဢၼ်ယူႇၾၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းပၢင်လူင်။ လွႆသၼဵၼ်း ၾၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပူၼ်ႉမႃးၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2014)ၼႆႉ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉပဢူဝ်း တင်းၾၢႆႇပလိၵ်ႈ ၾၢႆႇသိုၵ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတီႇၽဵဝ်ႈယႃႈ တီႈလွႆၶႄႇ။ မၢင်သူၼ်ၵေႃႈ ၵႂႃႇတီႇၽဵဝ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းၶိတ်ႇသေ ၶုတ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ မၢင်သူၼ်ၵေႃႈ ၵႂႃႇတီႈၽဵဝ်ႈသူၼ်ဢၼ်ပႆႇလႆႈဢဝ်ယႃႈ ပႆႇလႆႈၶိတ်ႇ ပႆႇလႆႈၶုတ်ႇၼၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းပၢင်လူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇၽဵဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇလွႆၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈသိပ်းၵေႃႉ၊ ၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈတႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တေယွမ်းယႃႉသူၼ်မၼ်း၊ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶဝ်တီႇၽဵဝ်ႈယႃႈ ယႃႉယႃႈ။ သမ်ႉႁႂ်ႈၸဝ်ႈသူၼ်ၵဝ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် ၵႃႈသူၼ်ယႃႈမၼ်းၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၼႃႈၸမ်တေဢဝ်ယႃႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၼႅၼ်ႇ၊ ယွၼ်ႉၾူၼ်မႃးယႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယႃႈဢမ်ႇလီ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈၶဝ် ၸိူဝ်းဢဝ်ယႃႈယဝ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်ႉတိုၵ်ႉဢဝ်ယူႇၵေႃႈမီး။ ၵႃႈၵိၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ယႃႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈဝၼ်းၵႃႈႁႅင်း 7,000- 10,000 ပျႃး၊ ၵႃႈၶၼ်ယႃႈလမ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼိုင်ႈၸွႆႉမွၵ်ႈ 6 သႅၼ်ႁႃႈ၊ မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼိုင်ႈၸွႆႉ ယူႇဝူင်ႈၵၢင် ၸဵတ်းသႅၼ်ႁႃႈထိုင်ပႅတ်ႇသႅၼ် (750,00-800,000)  ၵူၼ်းပွတ်းပၢင်လူင် သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈပီၵၢႆ (2013) ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းပွတ်းမိူင်းယႆၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းၵွၵ်ႇ လၢတ်ႈၼႄတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႃႈ- ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းဝဵင်း ၵႂႃႇၵိၼ်ၸၢင်ႈၶုတ်းသူၼ်ၶုတ်းႁိူၵ်ႈ ပိူၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၵႃႈႁႅင်းမွၵ်ႈၸဵတ်းႁဵင်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းသူၼ်ယႃႈပိူၼ်ႈၼႆႉ ပိူၼ်ႈလဵင်ႉၶဝ်ႈဝၼ်းသၢမ်တႃႇသေ သမ်ႉပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈ ငိုၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် တင်းမူတ်းမီး 8 ဢိူင်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် မီးတႆး၊ ပဢူဝ်း၊ ယၢင်းလမ်၊ ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။