တၢင်းတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဝတ်ႉသႃလႄး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ တေၸတ်းပၢင်သၢင်းၵဵဝ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇတႃသႅင် တူၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉသႃလႄး ဢၼ်သဵင်ႈသုတ်းမုၼ်လွၼ်ႇၵႂႃႇ။

ၸဝ်ႈသြႃႇတႃသႅင်  သင်ၶၸဝ်ႈၽူႈႁေႃးထမ်း/တြႃး ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းသင်ၶတႆး၊ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ် လွၼ်ႇၵႂႃႇ ၵႂႃႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်၊ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/11/2014 တီႈဝတ်ႉသႃလႄး ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၽႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 72 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈလႆႈ 50 ၼၼ်ႉ တေမီးၵၢၼ်ၸတ်း ပၢင်ပွႆးသၢင်းၵဵဝ်ႇ (ပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ်) ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20/11/2014 ၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ဝတ်ႉသႃလႄး ဝၢၼ်ႈသႃလႄးၼႆႉ ယူႇၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးပူႇပွမ်ႈ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၽႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး။

ဢွၼ်ၼႃႈတေသဵင်ႈမုၼ်/လွၼ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇတႃသႅင် ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃၵဵင်းမႆႇရၢမ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ၊ ဝၢႆးသေယူတ်းယႃၶႅၼ်းယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ တေမိူဝ်းႁေႃးထမ်း/ တြႃး ဢၼိတ်ႉၸ တုၵ်ႉၶ ဢၼတ်ႉတႃး ပၼ်တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်၊ လႆႈမိူဝ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးႁေႃးထမ်း/တြႃးလၢႆပၢင်သေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 10/11/2014 ယၢမ်း 04:30 ၼၼ်ႉ တၢင်းတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းပူၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇယေႃးတူဝ်ၵႂႃႇ ယူတ်းယႃတူဝ်ထႅင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈပေႃးၶႅင်ယဝ်ႉ” (လွၼ်ႇသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)- ၸၢႆးၸၢႆး တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဝတ်ႉသႃလႄး လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မုၼ်ၸဝ်ႈတႃသႅင်ၼႆႉ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ပဵၼ်ပွတ်းမိူင်းၸၢင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈလၵ်းၼီႈပီတႆး 2036 ၼီႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1304 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်း။ မိူဝ်ႈဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇ ၸပ်းပႅၼ်းတၢင်းပဵၼ် “တူင်းတႃၶႆႇ” ယူတ်းယႃဢမ်ႇႁၢႆ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉဢၢၼ်ႇၵျၢမ်းယႃႈယႃ လိၵ်ႈတႆးပၢၼ်ၵဝ်ႇ ၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်၊ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႃႈ- ဢီႈယႃၼႆႉ ဢဝ် “ၼွၵ်းလေႃးၼမ်ႉၵိူၼ်ႇသေ ၶၢတ်ႈႁၢႆယဝ်ႉႁေႃႈ” ၼႆၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူၽိတ်းဝႃႈ “ၼွၵ်းလေႃးၼၢမ်ၵိုၼ်သေၶၢတ်ႈႁၢႆယဝ်ႉႁေႃး” ၼႆလႄႈ တႃသွင်ၶွၼ် ၸင်ႇပေႃးလႆႈလူႉမွတ်ႇၵႂႃႇၸဵမ်လဵၵ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

ထိုင်မႃးဢႃႇယု 5 ၶူပ်ႇ ပေႃႈမႄႈ လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းသေ ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းၸွမ်းပေႃႈၼႃႉ လုင်းဢၢဝ်မႃး။ ဝၢႆးမႃး ၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်းပဵၼ်သၢင်ႇ။ ထိုင်မႃးပီသႃသၼႃ 2508 ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1326 ၊ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 22 ပီ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈမိူင်းၸၢင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတႃဢမ်ႇႁၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵၼ်းသွၼ် မေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႆႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈထွမ်ႇငိၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵဵပ်းတွင်းႁႃႁူႉ ဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၵႃႈတီႈၽူႈႁူႉယႂ်ႇႁၼ်ၵႂၢင်ႈၶဝ်သေ ၾိုၵ်းႁေႃးထမ်း/တြႃး ပူင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းထမ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 16 ပီ။

မိူဝ်ႈပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈႁေႃးထမ်း/တြႃး ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မႃးတီႈပွတ်းတွၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၸၢင်၊ ၶုမ်ႇပၢင်၊ ၵဵင်းလိူၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁိမ်း 20 ပီပၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇပႃႈမီးၶႅပ်း ဢတ်းသဵင်ထမ်း/တြႃး ပိုၼ်ၽႄႈ။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1975 လႆႈဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇဝၢၼ်ႈလၢဝ်းမိူင်း ၶၢမ်ႈမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ ယူႇထင်ပွတ်းမိူင်းပူး မိူင်းပဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁေႃးတြႃးမႃး၊ မီးၶႅပ်းထမ်း/တြႃး ဢတ်းသဵင်ပိုၼ်ၽႄႈဢွၵ်ႇမႃး၊ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈႁူႉ/ ငိၼ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈမႃး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇၶဝ်ႈ မႃးတၢင်းမိူင်းထႆးသေ ႁေႃးထမ်းတြႃး ပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆးတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ပေႃးလွၼ်ႇသဵင်ႈၵမ် သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ။