ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၶိုၼ်းႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၶွင်ႊသီႊ ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ပၢၼ်တီႈ 4 ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽူႈတၢင်ႇယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈ 5 ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလႆႈ လူၺ်ႈလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်း လၢႆၶေႃႈ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ဢၼ်ၸတ်းတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း ဝၼ်းတီႈ 13/02/2014 (မိူဝ်ႈဝႃး)ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင် ၸိူဝ်းတၢင်ႇ ယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉ 5 ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ။ တင်းၼမ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းလိူၵ်ႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS ပၢၼ်တီႈ 4 - ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈဢၼ် RCSS/SSA တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS ၼႆႉၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီလိူၵ်ႈတင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်တင်းၼမ်ယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉ မီး 5 ၸဝ်ႈ- 1.ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ၸၢႆးယီႈ၊ 2.ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၶိူဝ်းငိုၼ်း၊ 3.ၸဝ်ႈသိုၵ်းသီရိ၊ 4.ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၵွၼ်းၸိုၼ်ႈ၊ 5.ၸဝ်ႈသိုၵ်းပွင်ၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽူႈမီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်း ပွၵ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 199 ၵေႃႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈမႃးတႄႇပၢင်ၵုမ် (ဝၼ်းတီႈ 13/02/14) ပိူဝ်ႈတႃႇလိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈတင်း 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းတၢင်ႇယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆလိူၵ်ႈၶဝ်၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတင်းမူတ်း။ ၶဝ်ၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄၶေႃႈၼွင်ႇ (ငိူၼ်ႈၶႆ)ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈၼွင်ႇၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လၢတ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းသေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ႁၢၼ်ၸၢႆးယီႈ။

ၸဝ်ႈၸၢႆးယီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- 1.ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ။ 2.ၵၢၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၸွမ်း။ လွင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်ယၢင်ႇလီ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵိုတ်းသိုၵ်းမႃးၵူႈပွၵ်ႈၵေႃႈ လွင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်း။ ပေႃးဝႃႈႁပ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS  လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈဝႆႉတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶေးတေၸၢင်ႈလူႉ။ 3.လွင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇမေႃ၊ ပေႃးတေႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းႁူဝ်ပဝ်ႈၼႆ မၼ်းတေယၢပ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်း 3 ပိူင်ၼႆႉသေ ဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း- ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် ယွၼ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၶိုၼ်းၼႆႉ မီးယူႇ 3 ၶေႃႈလွင်ႈ။ 1.မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 07/01/1996 ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) ဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႅၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵႂႃႇပဵၼ်ပီႇတုၸိတ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈႁိူဝ်ႇၶႆးသေႁူၺ်းသူၼ်းၶွၼ်ႈတုမ် တပ်ႉဢၼ်တႅၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း လၢႆႁူးလၢႆတၢင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁၢင်ႈၾၢင်တပ်ႉသိုၵ်းမႃးၶိုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း၊ လွင်ႈၼႆႉၶႃႈႁဝ်းယွင်ႈယေႃး တႄႉတႄႉ။ 2.ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈလီ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ ၶိုပ်ႈၼႃႈၶိုၼ်ႈသင်ႉမႃး။ 3.ၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လီ၊ မၼ်းၸဝ်ႈမေႃၶဝ်ႈမေႃဢွၵ်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ် 3 ပိူင်ၼႆႉသေ ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်း တၢင်ႇယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS ၶိုၼ်း- ၸဝ်ႈၸၢႆးယီႈလၢတ်ႈ ၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးဝႃႈၽူႈလူင်းၸိုဝ်ႈ/ တၢင်ႇယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉတင်း 5 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁပ်ႉယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵိုတ်းၸဝ်ႈ ယွတ်ႈသိုၵ်းၵူၺ်း။ ထိုင်မႃးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ တင်းမူတ်း 199 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်။ ပေႃးဝႃႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ ၶိုၼ်းမႃးထတ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းမီး 147 ၶႅပ်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်မီး 51 ၶႅပ်း၊ လုၵွႆ 1 ၶႅပ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးပိူင်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊသေ ပေႃးဝႃႈလႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 147 ၶႅပ်း၊ လႆႈၶိုၼ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ယူႇတီႈၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၶိုၼ်းတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၵႂၢမ်း 3 ၶေႃႈ။ 1.ပေႃးဝႃႈ သူၸဝ်ႈလိူၵ်ႈၵဝ်ၶႃႈၼႆ ၸွင်ႇတေႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်မူႇၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉ။ လွင်ႈၼႆႉ တင်းသဵင်ႈဢွၼ်ၵၼ်တွပ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းဢေႃႈ။ 2.ပေႃးၵဝ်ၶႃႈမီးၵႂၢမ်းသင်ႇ၊ ၸိသင်ႇပူင်ၵႂၢမ်း သင်ဢမ်ႇဝႃႈ ၸွင်ႇတေႁဵတ်းၸွမ်း။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၶႃႈဢေႃႈ။ 3.သူၸဝ်ႈဢမ်ႇၵူဝ်ၵဝ်ၶႃႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သူၸဝ်ႈၵႂႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ်မၢၼ်ႈၶႃႈႁႃႉ။ ၵူၼ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ယဵၼ်သီႇလူင်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၵူဝ်ၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းတင်းၼမ် တွပ်ႇပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇလိုၼ်းသုတ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၵူဝ်ၶႃႈၼႆၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်မႃးႁူဝ်ပဝ်ႈပၢၼ်တီႈ 4 ယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇသၸ်ႉၸႃႇ၊ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ 3  ၶေႃႈဝႃႈ - 1.ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းႁူဝ်ပဝ်ႈဝႆႉယူႇၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇယႃႉသၸ်ႉၸႃႇ ၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ 2.ၵဝ်ၶႃႈတေဢမ်ႇၸုၵ်းၼိူဝ်ဝႃႇတ၊ တေၸုၵ်းၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ 3.ၵဝ်ၶႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇ ႁၵ်းလင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း/ မူႇၸုမ်း။ တင်ႈတႄႇ ဢဝ်ဝၼ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၵဝ်ၶႃႈတေႁပ်ႉႁဵတ်းႁူဝ်ပဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 4 ပီၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ၊ ၾိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇမီးႁူဝ်ပဝ်ႈ ပုတ်ႈတႅၼ်းတီႈယူႇၵဝ်ၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA မႃးထပ်းၵၼ်  3 ၸူဝ်ႈပၢၼ်သေ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ (2014)ၼၼ်ႉဝႃႈ- ယႃႇပေတၢင်ႇ ယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၼႂ်းဢၼ်တေလိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ (RCSS) မႂ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈၸၢႆးယီႈၼႆႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၵၢၼ်ယွတ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) လုသဵင်ႈမုၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းပီ 2004 ယဝ်ႉ ထိုင်မႃးပီ 2005 ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈမႃးၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈဝႆႉ မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ႁိုဝ် ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။