မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2013 ပူၼ်ႉမႃး မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈဢႅဝ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လၢႆၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ၽွင်းယၢမ်းငမ်းယဵၼ် ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းၵႄႈၵတ်းယဵၼ်သေ မိူၼ်ႁၢင်ႈ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈ ဝၵ်ႉသၢဝ်းတၢဝ်းႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းၶတ်းႁႅင်း ဢႅဝ်ႇလႄႇလဵၼ်ႈ။

ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းၶီႇလူတ်ႉၵႃးလုၵ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ (ဝဵင်းသီႇပေႃႉ) ဝၢႆႇၼႃႈလူင်းပွတ်းၸၢၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းသီႇပေႃႉ- မိူင်းၵိုင် လၢႆးၶႃႈ၊ ၽွင်းၶီႇၼိူဝ်လူတ်ႉၵႃးမႃး ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈမိုတ်ႈတၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးၸွမ်းႁဵတ်းပဵၼ်ၵေႃႉ ဢွၼ်ဢႅဝ်ႇၼႄတၢင်းသေ တေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄလွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၸွမ်းသၢႆသဵၼ်ႈတၢင်း ထိုင်ဝၢၼ်ႈဝဵင်းလႂ် ၶႆႈၼႄလွင်ႈပိုၼ်း ဢိၵ်ႇလွင်ႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းတီႈၼၼ်ႈ။

မိူဝ်ႈလုၵ်ႉတၢင်းၽႄသီႇပေႃႉ- လႃႈသဵဝ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶၢဝ်းတၢင်းမွၵ်ႈ 6-7 လၵ်း ထိုင်တၢင်းၽႄဝၢၼ်ႈၶၢႆးသိမ်ႇ လႄႈ ၼွင်ၵေႃႈ၊ ၸၢႆးၽူႈၵေႃႉၼႄတၢင်းၶႆႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈ 10 ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သၢပ်ႇလိၼ်ထုင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတူင်ႉၼိုင်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းသိုၵ်းတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်- ဝႃႈၼႆ။ လႆႈငိၼ်းၸိူင်ႉၼၼ် ဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈၸပ်းၸႂ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၼႅၼ်ႇသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇထၢမ်လွင်ႈ ပိူင်ပဵၼ်တီႈလႂ် ပဵၼ်တီႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈပၵ်းတမ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်း SSNA ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထၢမ်ဢွင်ႈတီႈတင်ႈၶုမ်ၵုတ်း (ဢူးမၢင်ႇ) ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈပႃးထႅင်ႈ။

ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၵေႃႈ ၸၢႆးၽူႈၵေႃႉၼႄတၢင်း ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ဢဝ်မိုဝ်းၸိၵႂႃႇ ၼိူဝ်ၵုင်း ၵွင်းဢၼ်မုင်ႈႁၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆၼၼ်ႉသေလၢတ်ႈဝႃႈ- ၶုမ်ၵုတ်းၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ မီးတီႈၼၼ်ႈ။ ႁဝ်းၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇတူၺ်းလႆႈယူႇႁႃႉ ? ။ မၼ်းၸၢႆးတွပ်ႇ ၵႂႃႇလႆႈဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇႁူႉ၊ တၢင်းၶိုၼ်ႈၸူး မီးတၢင်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႉၵိုတ်းထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတီႈလၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႅဝ်ႇလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇတီႈၶုမ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ၊ လႆႈႁူႉဝႃႈတၢင်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇႁူၵ်ႉႁၢမ်းဝႆႉ၊ လူတ်ႉၵႃးဢမ်ႇပေႃးၵႂႃႇ၊ ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးပဵၼ်လေႃႉလႄႈထူဝ်ႈလၵျီႇ ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁႆႈၵႂႃႇသူၼ်။ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈတၢင်းၶႂ်ႈႁွတ်ႈၶႂ်ႈ ႁၼ်သေ ဢဝ်ၵႃးလတ်းယုမ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇဝႆႉလႅၼ်သူၼ်သေ သိုပ်ႇပႆၶိုၼ်ႈ။ ထိုင်ယဝ်ႉ ဝၢႆႇတူၺ်းသၢႆႉ/ၶႂႃ ႁၼ်ႁူၵ်ႉႁၢမ်း သဝ်ႈမွင် လၵ်ႉလွမ်ဢိုၵ်ႉၼိုၵ်ႉၼႂ်းၸႂ်…. ဝူၼ်ႉဝႃႈသင်ၸဝ်ႈယင်းတိုၵ်ႉမီး ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇတေသဝ်ႈဝဝ်းမွင် ႁူၵ်ႉႁၢမ်း ႁႅင်ႈႁိူတ်ႇၸိူင်ႉၼႆႁိုဝ် ? ။ ဢမ်ႇၵုမ်ႇမိုင်သေ ၶုပ်ႉၼင်ႈယုၵ်ႉမိုဝ်းဝႆႈဝၢၼ်း ၼပ်ႉယမ် တိူင်ႇၵၢဝ်ႇ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၸဝ်ႈထိုင်တီႈၵတ်းယဵၼ်၊ ယွၼ်းႁႂ်ႈၸွႆႈၵုမ်ႉတူၺ်းလွမ်ၸိုင်ႈတႆး ႁႂ်ႈလွတ်ႈၶဵၼ် ၵတ်းယဵၼ်ၽႂ်းၽႂ်းသေၵမ်း ၼႆသေ ထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈယဝ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ဝၢႆႇၼႃႈ ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇလူင်း မႃး။

ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ဝၢႆးဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၽိုၼ်ႉတႅၵ်ႇဝၢႆႇဢွၵ်ႇၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းတႆး (MTA) ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် မိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 1995 ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၶွင် MTA ဢၼ်ႁၼ်ဝႃႈ ၵွၼ်းၵိူင်း ဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းသေ ၶဝ်ႈဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) မီးငဝ်ႈငုၼ်းယူႇတီႈၶၢႆးသိမ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်ႉ သိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) မီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈယႂ်ႇလူင်သေ ၶုၼ်သႃႇၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶဝ်ႈၸူးမၢၼ်ႈမိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 1996 ။

လဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ…. ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၵၢၼ်းယွတ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉ ၸၢႆးႁၢၼ်ႇၸဵင်ႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵျွင်းႁိၼ်ႁႄႈ ဢိူင်ႇမိူင်းယၢႆး ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းၸၢင်းထုၼ်းဢွင်ႇ ပႃႈၸၢင်းၶွင်ႇ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်တီႈပၢင်လူင်၊ ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး၊ တႄႇၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1977 တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ပွတ်းႁွင်ႇ။

ပီ 1977 ၸွႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်း SSA ငဝ်ႈငုၼ်းၵိဝ်ႇႁူၵ်း- ၶႃးႁၢၼ် လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး မ ႁႃႈတူဝ် ပွတ်းႁူဝ်ပၢင်ႇ (ပၢင်ဢူလူင်) လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ သို်ပ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 1981 ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇသူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပီ 1982 ႁူမ်ႈၸဝ်ႈလုင်း ၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ပူၵ်းတင်ႈၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး (TNSO) ။

1983 ႁူမ်ႈၸုမ်းၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး မ ႁႃႈတူဝ် 47 ၵေႃႉ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈလွႆလႅမ်- တူၼ်ႈတီး ၽွင်းပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ပွတ်းသၼဵၼ်း။ ၼႂ်းပီ 1984 ထုၵ်ႇပွႆႇတူဝ်သေ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း တီႈပၢင်မႂ်ႇသုင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး (TRA) ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်။ ၼႂ်းပီ 1990 ၽွင်းယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) လႆႈႁပ်ႉၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်၊ ထိုင်ၼႂ်းပီ 1995 ဢိင်ၼိူဝ်မီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႂ်း MTA လႄႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်တႆး-ၶႄႇ ၼႆသေ လႆႈဢွၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA)  ။

   

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ ၸုမ်းတႆးၵမ်ႈၼမ်ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉမီးၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉထတ်းသၢင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇၼႆႉလုၵွႆ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၽူႈႁူႉႁၼ်ၶိုတ်းတၼ်းငဝ်းလၢႆးပၢၼ် MTA ၵမ်ႈၽွင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ ဢၼ် MTA လုၵွႆၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵူၺ်း၊ မၼ်းမီးပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶုၼ်သႃႇလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း MTA ထူပ်းလွင်ႈၵိၼ်းၵပ်ႉယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈလပ်းလုၵႂႃႇ ဢမ်ႇၵိုတ်းလိူဝ်ဝႆႉသင် လိူဝ်သေၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ၸဵမ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပဵၼ်မေႃသွၼ် မေႃတႅမ်ႈဝွၵ်း တႅမ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ဢိၵ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးသိုၵ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉၶုမ်ၵုတ်းၼိူဝ်ၵုင်းၵွင်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဝၢၼ်ႈၶၢႆးသိမ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၵေႃႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႆႉပဵၼ်တီႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၵူၺ်း။

လီႁိုဝ်ၸႃႉ လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈဢိၵ်ႇလွင်ႈသႄႉၼႄး ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃးမိူၼ်ႁၢင်ႇႁၢႆဝၢႆးဝွတ်ႈၵႂႃႇလွႆးလွႆး၊ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 5-6 ပီမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႆႉလႆႈငိၼ်းလွင်ႈဢုပ်ႇတူၵ်ႇလၢတ်ႈသင် လွင်ႈၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ။ ဢၼ်လီၶေႃးၶူမ်သေၼၼ်ႉ ၶုမ်ၵုတ်းၸဝ်ႈၵူၺ်း မိူၼ်ႁၢင်ႈဢမ်ႇလႅပ်ႈမီးၽႂ် ၵႆႉၵႂႃႇလူလွမ် လုမ်းလႃး သူႇၸႂ်း၊ ပဵၼ်လဝ်ႇႁူၵ်ႉႁၢမ်း၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ် (ပေးလမေႇ) ပၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉ ႁၼ်ႁွႆးထုၵ်ႇတွႆႇ ထုပ်ႉယႃႉလုၵွႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်းႁွပ်ႈၶုမ်ၼိူဝ်ၵွင်းၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ႁဵတ်းႁႆႈသူၼ်ပႅတ်ႈမူတ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈၸူး တီႈၶုမ်ၵုတ်းၵူၺ်းဢမ်ႇဝႆႉပၼ်သင်။ ထၢမ်တူၺ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၵေႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တီႈၶုမ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်မီးၽႂ်မႃးသူႇၸႂ်းတူၺ်း မႃးလုမ်းလႃးႁိုင်ယဝ်ႉ၊ တီႈလိၼ်ႁိမ်းႁွမ်းႁွပ်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းသူၼ်တႅင် - ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 14/03/2014 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ လပ်းလုၶွႆႈတဵမ် 10 ပီယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ သွၼ်ႇပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မီးၽႂ်ၼေႃ တိုၵ်ႉၵႆႉၵႆႉၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ၊ တေမီးႁိုဝ် မူႇၽုင်ဢူၺ်းၵေႃႉ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး ဢိၵ်ႇၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ၵေႃႉလႂ် ၸုမ်းလႂ် တေၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၸဝ်ႈလုၶွႆႈတဵမ် 10 ပီၼႆႉ ? ၊ ယွၼ်းႁႂ်ႈၶႂၼ်ငဝ်းၸဝ်ႈ ထိုင်တီႈသုၶၵတ်းယဵၼ် သေၵမ်း….။

ဢၢၼ်းတႆး ၶႆးၶၢၼ်ႇၾႃႉ
14/02/2014