ၶူးၶိုၼ်းသႂ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသူင်ႇသင်ႇၾၢင်ႉၵႅမ်းထိုင် လုၵ်ႈႁဵၼ်း SSSNY ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ပွႆးလူင်းႁူင်း ႁဵၼ်း ဝႃႈယဝ်ႉၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈပဵင်း ဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉၵႂႃႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း။

ပၢင်လူင်းႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSSNY) ဝၼ်းထိ 16/12/12 ၸုပ်ႈထိ 12 တီႈလႅၼ်လိၼ်ၵဵင်းမႆႇ တီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးၽူႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း မိူၼ်ၼင်ႇၽူႈပွင်ၵၢၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း။ တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ႁူင်းႁဵၼ်း (SSSNY) လၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶူးၶိုၼ်းသႂ်၊ ဢႃးၸၢၼ် ၽိပ်ႉၽႃး၊ ၵျၽႅတ်ႉ၊ ၶုၼ်ဢူၵ်ႉၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶူးၶိုၼ်းသႂ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႃႈ- သူၸဝ်ႈလႆႈႁဵၼ်းႁူႉဢီႈသင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလမ်ႇ လွင်ႈ၊ ဢၼ်လမ်ႇ လွင်ႈပဵၼ်သူၸဝ်ႈလႆႈႁဵၼ်းႁူႉသင် လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽဝႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၽဝႃႉ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇၽွၼ်းလီတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းသဵင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း လၢတ်ႈၶွပ်ႈၵုၼ်းမုၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ၶူးသွၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁူင်း ႁဵၼ်း၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼၸိူဝ်း ၸွႆႈထႅမ်ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းဝေယႃဝၸ်ၸၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ လၢတ်ႈပႃး လွင်ႈတႄႇပိုတ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းမႃးလႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းတွင်း ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇႁူင်းႁဵၼ်း၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႃႇ ၼငိုၼ်းတွင်းၶဝ်သိုပ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ထႅင်ႈၶၢဝ်းၼႃႈ-ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢႃးၸၢၼ်းၽိပ်ႉၽႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ ဝၢႆးယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်တေမေႃဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁဵၼ်းမႃးမိူဝ်း ၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်း၊ မေႃပၼ်တၢင်းႁူႉၵဵဝ်ႇၵပ်းၽေးလွင်ႈတေႃႉၵႅတ်ႉသ်/တေႃႈၼမ်ႉ မၼ်း လႄႈ မေႃသၢၼ်ၶတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဢူၵ်ႉၵႃႇ လၢတ်ႈလွင်ႈ ငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸၼ်ႉၸႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ တင်ႈတႄႇၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၾၢႆႇလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ မိူဝ်ႈတူင်ႉတၵ်ႉ ၼႄႉၼမ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈတေဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈႁဵၼ်းမႃးတင်းသဵင်ႈ မိူဝ်းပူၵ်းပွင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၽႂ်မၼ်း- ၼႆၵၼ်ယူႇ။

ႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSSNY-School for Shan State Nationalities Youth) ၼႆႉ ပူၵ်းတင်ႈ မႃးမိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း 2001 ၊ ပိုတ်ႇႁပ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း (တႆး၊ ဝႃႉ၊ ပဢူဝ်း၊ ပလွင်ႈ၊ လႃးႁူႇ၊ ၶၢင်)။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈသေလႆႈၶဝ်ႈႁူင်း ႁဵၼ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်တင်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၸွပ်ႇထတ်းၼမ်ႉၵတ်ႉသေလိူၵ်ႈ သၢင်။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈတၵ်းလႆႈပူၼ်ႉၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ (Examination) လႄႈၶေႃႈတွင်ႈ ထၢမ် (Interview) ။ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ၵၼ်ၽႃသႃဢင်းၵိတ်ႉ (ၵူႈပၢႆးပၢႆး)လႄႈ ၶွမ်ႊၽိဝ်ႊတိူဝ်ႊ။

ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်း တဵင်ပေႉၵိၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ပၢႆႈၶဝ်ႈသေႃႉႁူမ်ႈမိူင်းထႆး ၼႂ်းပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ပေႃးမီး တိုဝ်ႉတၢင်းႁဵၼ်းႁူႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ႇသွၼ် ႁဵၼ်းပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸုပ်ႈသႅၼ်းလင် ဢိၵ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉ ယိုၼ်းၶိုတ်းပွင်ပဵၼ်ႁႃတၢင်းၵမ်ႉ ထႅမ်လႆႈ တင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ်မႃး။