ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလၵ်းၵၢၼ် 6 ၶေႃႈ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15/12/12 ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ ၵေးသီး၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းယႆ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တီႈဝၢၼ်ႈႁႆး (ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA) ႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပူၵ်းတင်ႈမူႇၸုမ်း ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၵေႃၵပ်းသၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆး” (Shan State Youth Network Committee-SSYNC) ၊ တင်းမူတ်း မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈၸုမ်း 177 ၵေႃႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း တႄႉ ပိူဝ်ႈတႃႇပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်- ၵေႃႉႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၢႆးၽူင်းႁၢၼ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၵေႃၵပ်းသၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ယိူင်းဢၢၼ်းၵေႃၵပ်းသၢၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆး ၼႆႉ တေၵပ်းသၢၼ်ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၵူၺ်း၊ တေၵပ်းသၢၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼင်ႇၵၼ်။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်တင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇပွတ်း ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။

“လၵ်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၽႂ်တေႁဵတ်းသင်၊ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးလိူၼ်တေမႃး ဝၼ်းထိ 6 ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေတႅပ်းတတ်းထႅင်ႈ။ SSYNC ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်း၊ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇပႃႇတီႇၶႃႈ”- ၸၢႆးၽူင်း ႁၢၼ်သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 19/11/2012 ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းတႆး (Shan CBO)သေ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်းၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တႆး”၊ မီးလၵ်းၵၢၼ် 6 ၶေႃႈ- (1)ၸုၵ်းမၼ်ႈၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်လၵ်း။ (2)ပဵၼ်သုၼ် ၵၢင်လွင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး လႄႈ ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း။ (3)မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင်သ ၽႃဝလႄႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆး။ (4)တိုဝ်းၵမ်လွၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊ သီႊ။ (5)တုင်းႁပ်ႉသုၼ်ႇလႆႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ။ (6) ၵမ်ႉထႅမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈလွင်ႈ ပူၵ်းပွင်တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်း။

ၶၢဝ်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ (2011) ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင်ႈတႆး 38 ၸႄႈဝဵင်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တီႈၵဵင်းမႆႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်းသေ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ/ပွတ်းၸၢၼ်း ပဵၼ်မူႇ ၼိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်။