ပေႃးမႃးၼပ်ႉတူၺ်းႁူဝ်ၵူၼ်း ႁဵၼ်းလိၵ်ႈမိူင်းတႆး တိုၵ်ႉမီးဢေႇၼႃႇ ၵွပ်ႈဝႃႈၼမ်ႉၸႂ်တႆးဢၼ်ဝႃႈ "ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈဢမ်ႇဢိုပ်းၶဝ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းလမ်းမၢၵ်ႇဢူၵ်းႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းယူႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉတိုၼ်ႇၶွၼ်းဝႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းပိူၼ်ႈပိၼ်ႇပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးတင်းၼမ်၊ လွင်ႈတူင်ႉတိုၼ်ႇၶွၼ်းဝႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူင်းႁဝ်းၽွင်ႈယဝ်ႉလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လီဢွၼ်ၵၼ်တိုၼ်ႇလုၵ်ႉယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ပႆႇတိုၼ်ႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႉယူႇၸမ်မၼ်းလီပူၵ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူင်းႁဝ်းလုၵ်ႉယူႇ၊ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈပူၵ်ႇတိုၼ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းလုၵ်ႉမႃး မိုၼ်းႁူမိုၼ်းတႃမေႃႁႃတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈလႄႈ ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။


လွမ်တူၺ်းၶိုၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ

မိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ မိူဝ်ႈပီ1965 ပဵၼ်ဝၢႆးလိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉတႄႉ၊ ထိုင်မႃးပီ1997 ၼႆႉ မိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၶဝ်၊ ၽွင်းၼၼ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၶဝ် ယင်းလႆႈမႃး ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ ပူၵ်းပွင်မိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူဝ်ၶျွၵ်ႉတွင် (Goh Chok Tong) ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႉထူၼ်ႈသွင်မိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ "ဝူၼ်ႉပၼ်လွင်ႈႁူင်းသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ"ၼႆယူႇ၊ မၼ်းဝူၼ်ႉဝႆႉတႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။


ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၶိုၼ်ႈမႃး၊ ၼႂ်းၶေႃႈယိူင်းမၢႆလူင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈမီး "ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်" ၼႆယူႇ၊ ၵွပ်ႈမိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၶဝ်ဝႆႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပဵၼ်ယႂ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်မီး 27.8%၊ ၸၼ်ႉတီႇပလူဝ်ႇမႃႇ မီး14.0%၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မီး 13.9%၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်24.5% လႄႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈလူင်းတႂ်ႈမီး 19.7%ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵူၼ်းမေႃဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉမီးႁူဝ်ပၢၵ်ႈ94.1%၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်ႁူႉလိၵ်ႈလၢႆး မီး98.1%၊ ၼၢင်းယိင်းမီး94.4%ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူႉလိၵ်ႈလၢႆးၼႆယူႇ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႅၵ်ႇဝႆႉငိုၼ်းသုၼ်ႇၸွႆႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီး12.1 လၢၵ်ႈ (billion) ၻေႃႇလႃႇၸိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ-ၼႆယဝ်ႉ။


မိူင်းထႆးၵေႃႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ မိူင်းထႆးမီးငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ 460,075.2 ဝၢတ်ႇ၊ ၶဝ်ႈမီးၶေႃးလဵၵ်ႉ 424 လင် လႄႈၸၼ်ႉၸွမ်167လင်၊ ဢိၵ်ႇတင်းမီးဝႆႉႁူင်းႁဵၼ်းတင်းၼမ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေႁဵတ်းႁိမ်းဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းဝတ်ႉၼႆယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈမိူင်းထႆးပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉလႄႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်ၵေႃႈတေမီးသင်ႇၶၸဝ်ႈၶဝ်သွၼ်ၸွမ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထၸိူဝ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေလႆႈႁဵၼ်းဢဝ်သေတွပ်ႇပႃးယဝ်ႉ။


ပိူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ဢႃႇယူႉ ႓ - ႕ၶူပ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်တေဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ် (မူႇၵျူဝ်ႇ) ဢႃႇယူႉ႖ - ႑႑ၶူပ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ဢႃႇယူႉ႑႒ - ႑႔ၶူပ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်၊ ဢႃႇယူႉ႑႕ -႑႗ၶူပ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ဢႃႇယူႉ႑႘-႒႔ၶူပ်ႇ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ထိုင်ၸၼ်ႉၽီဢဵတ်ႉတီႇ (PhD)။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးယင်းပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်းလတ်း ပုၼ်ႈတႃႇၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။


ပေႃႈမႄႈပဵၼ်ၵေႃႉဢီးသူၼ်း


လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼွၼ်းလိုၵ်းႁိုဝ်တိုၼ်ႇလႃႈပေႃႈမႄႈပဵၼ်ၵေႃႉပူၵ်းတိုၼ်ႇဢီးသူၼ်းယဝ်ႉ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေပဵၼ် သီလမ်ႁိုဝ် သီၶၢဝ် ပေႃႈမႄႈပဵၼ်ၵေႃႉယွမ်ႉသီမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈပေႃႈမႄႈပဵၼ်ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈလူဝ်ႇလႆႈၵႅၼ်ႇၶႅင်တႃႇဢီးသူၼ်းပူၵ်းတိုၼ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းယူႇ၊ ၵူၼ်းလူင်ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်း တေဢမ်ႇမိူၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ပူၵ်းတိုၼ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းတႃႇသေႇ။


တီႈၼႆႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်လုၵ်ႉဝႆးဝႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၽႂ်လၢင်းမၼ်းပေႃႈမႄႈမီး ၸမ်ၶဝ်သေပိူၼ်ႈႁူႉလွင်ႈၶဝ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈလူဝ်ႇဢီးသူၼ်း ပၼ်ၶဝ်ပၼ်ႁႅင်းၶဝ်ႁႃႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇယူႇ၊ ၵွပ်ႈႁဝ်းပဵၼ်တႆးလႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူဝ်ႇမေႃယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉႁဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈလီမေႃၼႃႇ၊ ပိူဝ်ႈႁဝ်းယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉလႄႈ လိၵ်ႈဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈဢိင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လီလူင်ႉလႅၼ်ႇမႃးမိူၼ်ၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ "လိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈသွၼ်ႁူႉႁၼ်-လိၵ်ႈႁဝ်းၵႂၢမ်းႁဝ်းသွၼ်ယိပ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼႃႈ" ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


ၶူးသွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈယဝ်ႉ၊ ပေႃႈမႄႈတင်းသဵင်ႈလီပွင်ၸႂ်ၸိုင်ႉၼႆသေ ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၶဝ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ဢီးသူၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း မေႃၶဝ်ႈႁဵၼ်း ပႃးၸႂ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉပွႆႇၽႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇပၼ် မေႃသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းတင်းပိုၵ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ပေႃႈမႄႈတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း ယူႇတႃႇသေႇ။ သင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ၵုမ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းႁူင်းသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼႂ်းဝဵင်းတၢင်ႇမိူင်း တီႈၵႆပေႃႈမႄႈၼႃႇၸိုင်၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈထွမ်ႇၶေႃႈသွၼ်ၶူးတၢင်ႇမိူင်းၵူၺ်းသေ လိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းမႃး တေၸၢင်ႈမႃးထၢင်ႇလဵၵ်ႉပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈၵေႃႈတေမီး၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်းပိုၵ်း၊ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ မေႃပူၵ်းလုၵ်ႇဢွၼ်ႇတိုၼ်ႇမႃး တႃၼွၼ်းပႆႇၸၢႆႇလႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇ ဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇ တေလိုမ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵဝ်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈတူင်ႉၼိုင်မႃး လိုၼ်းသုတ်းဢဝ်ပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ပေႃႈမႄႈၵူႈၵေႃႉဢမ်ႇလီလူင်လိုမ်း ဢီးသူၼ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း၊ ဢမ်ႇလီလူင်လိုမ်းလွင်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။


လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်


လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇတႆးယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉၼွၼ်းလပ်းယူႇၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်တိုၼ်ႇလုၵ်ႉမႃးသေမိုင်မင်ၵႂင်တၢင်းဝႆႉၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမႃးႁၼ်ငုမ်းငမ်းၵေႃႈမီး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတိုၼ်ႇယဝ်ႉႁၼ်လႅင်းၵေႃႈမီးယူႇ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ တိုၵ်ႉၼွၼ်းယူႇႁိုဝ် တိုၼ်ႇလုၵ်ႉယဝ်ႉၼႄႇၼႆၼၼ်ႉ သင်ၶႂ်ႈႁူႉလီ"ၸိုင် တူၺ်းဢဝ်ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈႁူႉလီယူႇ၊ မၢင်ၸႄႈဝဵင်းပႃႇတီႇႁဝ်းသွင်ၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ် ယင်းပႆႇလႆႈႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်တၢၼ်ႇပိူၼ်ႈၸုမ်းလဵဝ်ၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉတေလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းတိုၵ်ႉၼွၼ်း ဢၼ်ပႆႇတိုၼ်ႇၼၼ်ႉမီးဝႆႉတင်းၼမ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ႁဝ်းလူဝ်ႇပူၵ်းၵၼ် ႁွင်ႉၵၼ် ၸူဝ်းၵၼ်တိုၼ်ႇလႆႈယဝ်ႉၼႆယူႇ။


မိူဝ်ႈဝႃးႁဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းတေပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်၊ ယွၼ်ႉမိူဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းသင်ဝႆႉမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸင်ႇပဵၼ်ၼႆ၊ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈပေႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇဢမ်ႇႁဵတ်းထႃႈ မိူဝ်းၼႃႈႁဝ်းတေပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်ယိုင်ႈၶႅၼ်းၼႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁဵၼ်းဝႆႉယူႇ၊ ၼွၼ်းပႂ်ႉဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈ၊ ယွၼ်းသူးပႂ်ႉထႃႈၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်၊ လူဝ်ႇလႆႈလုၵ်ႉတိုၼ်ႇႁဵတ်းဢဝ်ထူပ်းတိၼ်ထူပ်းမိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


သင်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢမ်ႇလုၵ်ႉဝႆး တေပဵၼ်ႁိုဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတႃႇတေယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ၊ ပေႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢွၼ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼမ် မီးတၢင်းႁူႉပၢႆးဝူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃမိူင်း ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။


ပေႃးႁဝ်းၵုမ်ႇၼွၼ်းလိုၵ်းလုၵ်ႉလႃႈ ၼၢၼ်းတိုၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈတေတူၵ်းတႅမ်ႇ၊ ပေႃးၼႃႈႁိူၼ်းတူၵ်းတႅမ်ႇ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵမ်ႉဝၢၼ်ႈၵမ်ႉမိူင်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ သင်ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၵမ်ႉမၼ်းၸိုင် တေတူၵ်းတႅမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလူင်ၵေႃႈ တေၵိုတ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်း။ တေႃႈၼင်ႇယၢမ်းလဵဝ် ၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးၸွတ်ႇၸေးၵူႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆးမိူင်းၶႄႇ မိူင်းၵလႃး လႄႈတၢင်ႇ မိူင်းၵေႃႈမီး၊ ပဵၼ်ဝႆႉသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယႂ်ႇယူႇသေတႃႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းပိူၼ်ႈမီးမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇလဵၵ်ႉႁဝ်း ဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ႁဝ်းမိူၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးသင်သေလႅပ်ႈယူႇသဝ်း ၸွမ်းထိူၼ်ႇၸွမ်းၶိူဝ်းၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ တေဝူၼ်ႉပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် တေၶိုင်သၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် တေလုၵ်ႉတိုၼ်ႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တေလႆႈမီးတၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇသေ ႁႃ ပူၵ်းပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။


လွင်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈမိူၼ်ႁိုဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁူႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇ၊ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈမိူၼ်ႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႆးႁဝ်းၶဝ်ႁူႉလီသေပိူၼ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တိုၼ်ႇလုၵ်ႉဝႆး လႆႈယဝ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈယႃႇ လီဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉတူဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ သူင်ၸႂ် ႁဵတ်းမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ သူင်ၸႂ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈ ဢွၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ သူင်ႇၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ လုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ သူင်ႇၸႂ်ၵၢၼ် ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈလုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ၊ ၸင်ႇဝႃႈလုၵ်ႉတိုၼ်ႇဝႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၶမ်းၶေႇ (မိူင်းပူး)