တီႈပၢင်ပွႆး ဝူင်ႈဝၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၊ ဢၼ်မီးပႃးပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း တႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တီႈၵၢတ်ႇတူၼ်ႈၽယွမ်း 2 သဵၼ်ႈတၢင်းဝဵင်းၽိင်း ၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး လႆႈရၢင်းဝလ်း (သူး) တင်းၼမ်ၵူၺ်းပႆႇပေႃး လႆႈပႃးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ထႅင်ႈတင်းၼမ် ။

ဝၼ်းတီႈ 20-21/02/2016 တၢင်းႁူင်းပွႆႇသဵင် ၶဵတ်ႇ 3 မိူင်းၵဵင်းမႆႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၸတ်းပၢင်ပွႆး ဝူင်ႈဝၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တီႈၵၢတ်ႇတူၼ်ႈၽယွမ်း 2 ၊ (ႁိမ်းႁူင်းယႃမႄႈလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းဝဵင်းၽိင်း ၊ ဢိူင်ႇၸၢင်ႉၵၢၼ်း မိူင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။ မီးပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမိူင်းတႆး ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် ။ သႃမၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၵေႃႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႄတၢင်းၵႃႈ ၼႂ်းပၢင်ပွႆး ။


ဝၼ်းသဝ်တီႈ 20/02/2016 ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လင်ၼႂ်းတႆး မီး ၸၢႆးလွမ်ႉဝုၼ်းလႄႈ ၸၢႆးၽွမ်ႉသႅင်မိူင်း ။ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉတီႈ 21/02/2016 ၼၢင်းမွၵ်ႇမူၺ်လႅင်း ၊ ၸၢႆးလၢဝ်သႅင် ၊ ၼၢင်းၶဵမ်ၶမ်း ဢိၵ်ႇၸၢႆးလွမ်ႉဝုၼ်း ၊ ၼၢင်းၼွင်ႉၼူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ဝူင်းတွႆႇတိုင်ႈၶိူင်ႈသဵင် ပဵၼ်ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း ။


ၼႂ်းပၢင်ပွႆး မီးၵၢၼ်လဵၼ်ႈၵဵမ်ႊသ် ။ ပၢင်လဵၼ်ႈၵဵမ်ႊသ်ၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၾၢႆႇမၢႆမီႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၊ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢဝ်တၢင်းႁူႉလွင်ႈမၢႆမီႈ ဝတ်းဝႂ် ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ။ လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပၼ်တၢင်းႁူႉ ၊ မႃးတွင်ႈထၢမ်သေ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင်ဢမ်ႇဝႃႈ ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၸၢဝ်းတႆး - ထႆး ႁိုဝ်တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုၵ်ႉမိုဝ်း တွပ်ႇၵႄႈပၼ်လႆႈ ။ ပေႃးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈ မီးရၢင်းဝလ်း (သူး) ၼမ်ႉၸႂ်ပၼ် မိူၼ်ၼင်ႇမေႃႈႁုင်ၶဝ်ႈ ၊ တဝ်လိတ်ႉ ၊ ၽတ်ႉလူမ်း ၊ ယၢမ်းမူင်းႁွႆႈၽႃ ၊ ၶွင်ၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၊ ၶိူင်ႈသဵင်ဢွမ်လူမ်း တႃႇႁပ်ႉထွမ်ႇႁူင်းပွႆႇသဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈလၢႆလၢႆ (ၾရီႊ) ဢမ်ႇၵဵပ်းငိုၼ်း။ တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ယင်းၸႅၵ်ႇပၼ်ဝႂ်ၸုၵ်ႈလၢပ်ႈထႅင်ႈ ။ တီႈဝႂ်ၶဝ်ႈပွႆးၼၼ်ႉ တွၵ်ႇၸပ်းဝႆႉမၢႆဝႂ်သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸူၵ်းဢွၵ်ႇၼိူဝ်ၶူင်ႇဝေးထီး / ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ။ မၢႆဝႂ်ဢၼ်ၸူၵ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၺႃးမၢႆဝႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈႁပ်ႉရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ် လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ။


လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈၵႅဝ်ပၢင်ပၢင်ပွႆးၶဝ် ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - တူင်ႇမွၵ်ႇ / ၶူဝ်ႉမွၵ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇပၼ်ႁႅင်းႁွႆႈပၼ်မေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တူင်ႇလႂ် 10 ဝၢတ်ႇ ။ သင်ဝႃႈၽူႈလႂ်ၸွႆႈပၼ်ႁႅင်းၸိုင် ပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်တႃႇၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵူၺ်းပႆႇပေႃး ၊ ယင်းလႆႈႁူမ်ႈတိုၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီၼႃးမုၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈသၢင်ႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်းတႃး (ၶုၼ်သိၵ်းၵျႃး) ပဝ်ႇပီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈမၢႆႁူင်းပွႆႇသဵင်ပႃးလူးၵွၼ်ႇ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၾၢႆႇၵူတ်ႇၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း မႃးပၼ်တၢင်းႁူႉ ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မႃးယူႇမိူင်းထႆးၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈႁဵတ်းဝႂ် ယူႇမိူင်းထႆးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ ၊ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၽိတ်းမၢႆမီႈ ။ ႁဵတ်းဝႂ်သေယူႇမိူင်းထႆးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉ လီတီႈသုတ်း ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဝႂ်ယူႇသဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ ။ ၵၢၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ် မီး 3 လၢႆး ။ 1. ၵႂႃႇႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း ။ 2. ႁႂ်ႈၼၢႆးၸၢင်ႈ (ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ) ၵႂႃႇႁၢႆးငၢၼ်းပၼ် ။ 3. သူင်ႇတၢင်းႁဵင်းလိၵ်ႈ (Post office) - ၼႆယဝ်ႉ ။


မီးၵၢၼ်လဵၼ်ႈၵဵမ်ႊသ် ပၼ်တၢင်းႁူႉဝႃႈ - ပေႃးတေႃႇဝီႊသႃႊ (ဝႂ်ၶဝ်ႈမိူင်း) ယဝ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇယွၼ်းဝႂ်ဢၼုၺၢတ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးၼႂ်း 15 ဝၼ်း ။ ပေႃးၶႂ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း တေလႆႈသဵင်ႈၶွၼ်ႇ (ထမ်းၼဵမ်း) ၵႃႈႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ် ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း 1,000 ဝၢတ်ႇ ။ ၵၢၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ် 90 ဝၼ်းသမ်ႉ ႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ်လူင်ႈၼႃႈလႆႈ 15 ဝၼ်း ။ ပေႃးဝႂ်မူတ်းဢႃယုသေတူၵ်းလိုၼ်းၵႂႃႇသမ်ႉ ၽိူဝ်ႇပၼ် 7 ဝၼ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


မီးဝႂ်သီၶွင်ႇ (ဢၼ်ၶေႃးသေႃၶျေႃး) ဢွၵ်ႇပၼ်ဝႆႉသေ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းယဵမ်ႈၸႂ်းတၢင်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇတိတ်းတေႃႇတီႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဢွၵ်ႇမိူင်းၼိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈ ။


လွင်ႈၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ထၢမ်တွပ်ႇ / လဵၼ်ႈၵဵမ်ႊသ် ပၼ်ရၢင်းဝလ်း (သူး) ၼမ်ႉၸႂ် ။ လွင်ႈတၢင်းႁူႉ ဢၼ်ထၢမ်တွပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉမီးဝႃႈ ၶႆႈၼၢဝ်လိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႆႉတူဝ်သတ်းဢၼ်ၼမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း မႃးၸူးၵူၼ်း ပဵၼ်ယုင်းလၢႆး (တူဝ်မႄႈ) ပေႃးၶူပ်းၵူၼ်းသမ်ႉ ၵႆႉၶူပ်းၽွင်းၵၢၼ်ဝၼ်း ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၶႆႈၼၢဝ်သေ မီးလူမ်းမႆႈသုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ယႃႈယႃ ဢႅတ်ႊသ်ၾႆႊလိၼ်ႊ ။ ယုင်းလၢႆး (တူဝ်မႄႈ) ၸုပ်ႇၵိၼ်လိူတ်ႈၵူၼ်း ၊ ယုင်းလၢႆး (တူဝ်ပေႃႈ) ၵိၼ်ၼမ်ႉဝၢၼ်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


လွၵ်းလၢႆးပိူဝ်ႈတႃႇတေ ႁႄႉၵင်ႈယုင်းလၢႆးၼႆႉ 1. ထွၵ်ႇပႅတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းဢၢင်ႇ / ပုင်း / ဢုမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႃႁူမ်ႇဝႆႉ ၵူႈၼႂ်း 7 ဝၼ်း ။ 2. ၼမ်ႉဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းဢၢင်ႇ / ပုင်း / ဢုမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈမီးၽႃႁူမ်ႇႁႄႉဝႆႉ ။ 2. ပွႆႇပႃ ဢမ်ႇၼၼ် လဵင်ႉပႃဝႆႉၼႂ်းဢုမ်ၼႂ်းဢၢင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵိၼ်လုၵ်ႈၼမ်ႉယုင်းလၢႆး ။  4. ဢဝ်ၵိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ၼမ်ႉသူမ်ႈသၢႆၶျူး (ၼမ်ႉသူမ်ႈယၢင်ႇၼိုင်ႈ) ထွၵ်ႇသႂ်ႇလူင်းၼႂ်းဢုမ်ဢၢင်ႇၼၼ်ႉ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ပေႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၸိုင် ယႃႈယႃဢၼ်ႁၢမ်ႈၵိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃဢႅတ်ႊသ်ၾႆႊလိၼ်ႊ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပေႃးၵိၼ်ယႃႈယႃဢႅတ်ႊသ်ၾႆႊလိၼ်ႊၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ။ ၵမ်ႈၼမ် တေယူတ်းယႃၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇပဵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ။ ႁႂ်ႈၵိၼ်ပၼ်ယႃႈယႃထမ်းမၻႃး မိူၼ်ၼင်ႇယႃႈၽႃႊရႃႊၸီႊတမေႃႊလ် - ၼႆယဝ်ႉ ။


ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈ / တွင်ႉၵႂႃႇ ၊ တွင်ႉလူႉ ။ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈၸိုင် ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၽၢႆႈလူင် ဢမ်ႇယွမ်းၼိုင်ႈဝၼ်းသၢမ်ပွၵ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၽၢႆႈလူင်ဢွၵ်ႇမုၵ်ႈ ဢွၵ်ႇလိူတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈတွင်ႉႁႄႈယဝ်ႉ ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ - တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢႁႃရ်ဢမ်ႇသုၵ်းဢမ်ႇလိပ်း ၊ ႁုင်ဢမ်ႇသုၵ်း ၊ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၽၵ်းဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉၶၢင်ႉၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ် ၊ တေလႆႈၾၢင်ႉသတိၸိူဝ်းၼႆႉ ။


ပေႃးပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈၸိုင် ယႃႈယႃဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ် / ႁၢမ်ႈၵိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃၵိုတ်းယိုတ်းတွင်ႉႁႄႈ ဢမ်ႇၼၼ်ယႃႈယႃၵႄႈတွင်ႉႁႄႈ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉႁႄႈၵိုတ်းၵမ်းလဵဝ်သေ ၵွင်ႉယၢင်ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် တေၵိုတ်းၶၢင်ႉဝႆႉၼႂ်းတွင်ႉၼႂ်းသႆႈ ၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ၸွမ်းမႃး ။ ဢၼ်လီသုတ်း မိူဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၵိူဝ်ႁႄႈၼမ်ၼမ် ၊ တွင်ႉႁႄႈတေၵိုတ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆး - ဝႃႈၼႆ ။


ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈ ။ တၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်ထူၺ်ႈၸႂ် ၊ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတူဝ်ၼႆႉ မီးယူႇၼႂ်းလူမ်းၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ် ၊ မိူဝ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၶႅင်ႁႅင်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်သင် ။ မိူဝ်ႈႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ်ႁဝ်းလူတ်းယွမ်းလူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈၼႆႉ ။ ၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း ပဵၼ်ဢႆ၊ ဢႆႁၢဝ်ႈႁႅင်း 2-3 ဝူင်ႈ ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢႆ မီးၼမ်ႉမုၵ်ႈလႄႈ လိူတ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းမႃးၸွမ်း ၊ မိူဝ်ႈဢႆၵေႃႈၸဵပ်းၸွမ်း ၼႃႈဢူၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵူၼ်းၵေႃႉပဵၼ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်ၶႂ်ႈယႅမ်ႉ ၊ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လူတ်းလူင်း ၊ ႁိူဝ်ႉမွႆႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈၼႆႉ ဢၼ်လီသုတ်း ၵႂႃႇႁႃမေႃယႃ - ၼႆယဝ်ႉ ။