ၵေႃၵပ်းသၢၼ် တူင်ႉၼိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇ မႄႈၼမ်ႉ မိူင်းတႆး ယိုၼ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆး ၼပ်ႉႁူဝ် မိုၼ်ႇၵေႃႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း သၢၼ်ၶတ်း ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်း ထိုင်တီႈ ၵိူဝ်းၵုမ် မိူင်းဢေႃႊ သတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ ၼႂ်းတႃႈၵုင်ႈ ။

ဝၼ်းတီႈ 25/08/2015 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) တူဝ်တႅၼ်း တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းတႆး ၊ ၵေႃၵပ်း သၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇ မႄႈၼမ်ႉ မိူင်းတႆး လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ တၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆး 23,717 ၵေႃႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း သၢၼ်ၶတ်း ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်း တီႈလုမ်းၶွမ်ႊပၼီႊ မိူင်းဢေႃႊ သတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ (Australian company Snowy Mountains Engineering Corporation-SMEC) တီႈၼႂ်းဝဵင်း လူင်တႃႈၵုင်ႈ ။


မိူဝ်ႈၵႂႃႇယိုၼ်ႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်းၾၢႆႇ ၽူႈယိုၼ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လႆႈမႃးႁဵတ်း EIA,SIA (လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ထတ်းသၢင် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း) ၊ ၵွပ်ႈသင် တေမႃးၵေႃႇသၢင်ႈ ၾၢႆ ။


ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ၶဝ်တွပ်ႇဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇ မေႃႁဵတ်း ၊ တၢင်းၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ၸင်ႇလႆႈမႃးလူင်း ပိုၼ်ႉတီႈႁဵတ်း ၊ ၵူဝ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈပိူင်မၼ်း ။  ႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၾၢႆ ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးႁဵတ်း EIA,SIA ၵူၺ်း ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တၢင်းၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ယင်းဢမ်ႇပၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တွင်ႈထၢမ် ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃႇလသီႇၶဝ် မီးဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၸုမ်းသိုဝ်ႇတွင်ႈထၢမ် - ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ ။


ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇမႄႈၼမ်ႉမိူင်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ - လၢႆးမိုဝ်း ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းၵဵပ်း ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၸမ် မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢၢၼ်းသၢင်ႈၾၢႆ တဵင်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းမႃး လၢႆၸူဝ်ႈလၢႆပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ တေဢဝ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ သူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆပၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း။


1 တင်ႈတႄႇ လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 2015 မႃး ၸုမ်း SMEC ၶဝ်လူင်းၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းသၽႃဝ / သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ (Environmental and Social impact assessments-EIA,SIA) တွၼ်ႈတႃႇၾၢႆမိူင်းတူၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၊ ပဵၼ်ၾၢႆဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆ 5 ဢၼ် ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ။ ၾၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ပေႃးၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉၸိုင် တေမီးတၢင်းသုင် 241 မဵတ်ႊ ၊ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသေ လုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈပိုၼ်ႉတီႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ 640 ထတ်းပၼ်ႇမူၼ်း - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၸုမ်း SMEC ၶဝ် မီးၶပ်ႉမၢႆ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်လူင်းၵဵပ်း ၶေႃႈမုလ်း EIA,SIA ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီၼႆႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸွမ်းႁႄႉႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ယွၼ်ႉမီးၵုၼ်ၼမ် ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉပၢင် ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်ႁဵင် ၊ ပေႃးပဵၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၾၢႆမိူင်းတူၼ်ၸိုင် ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၵေႃႈ တေထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ ။


ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ - တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၵဵပ်းလၢႆးမိုဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်း။ ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်မႃးၵဵပ်းၼႆႉ မၢင်တီႈၶဝ်ၵႂႃႇဢမ်ႇၽႅဝ်တီႈမၼ်းသေ ၶဝ်ဝႃၵူၼ်းမိူင်း ယွမ်းႁပ်ႉၶဝ် ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းတေၼႄၶိုၼ်းဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶဝ်၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းၵၢၼ် သၢင်ႈၾၢႆၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈလႆႈၵဵပ်းလၢႆးမိုဝ်းသေ တၢင်ႇထိုင်တီႈၶဝ် ။ ဢၼ်ၵဵပ်းလၢႆးမိုဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းပွတ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ ၊ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇယဝ်ႉ ၊ တေသိုပ်ႇၵဵပ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇလူင်းၵႂႃႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈၶဝ်တေပိတ်းဢိုတ်း ႁၢႆးငၢၼ်း (Report) ၶဝ် ဝၼ်းတီႈ 26 ၼႆလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈၼႅတ်ႈၵဵပ်းသေ လႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေယိုၼ်ႈတီႈ SMEC ဢွၼ်တၢင်း ၊ ပေႃးယိုၼ်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇၵဵပ်း ထႅင်ႈသေ ယိုၼ်ႈၵႂႃႇတီႈၶႄႇ တင်းထႆးထႅင်ႈ ။


မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းတေယိုၼ်ႈတီႈ SMEC ၼႆႉ ပေႃးၶဝ်တႅမ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း ၶွင်ၶဝ် ႁႂ်ႈၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶဝ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်တေသႂ်ႇပႃး ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈပႆႇႁူႉ ။ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢွၵ်ႇ ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ တေယိုၼ်ႈလိၵ်ႈတီႈၶဝ် ၊ ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 2 မိုၼ်ႇၵေႃႉပၢႆ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း သၢၼ်ၶတ်းၼႆႉ ၵဵပ်းဢဝ်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝူင်ႈၵူၺ်း ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃး 2 ႁဝ်းၵေႃႈတေသိုပ်ႇ လူင်းၵဵပ်းလၢႆးမိုဝ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၼပ်ႉသႅၼ် ၼပ်ႉလၢၼ်ႉ မၼ်း။ ႁဝ်းၵေႃႈတေယိုၼ်ႈတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊသၢမ်ၽႃ CTGC တင်းၶွမ်ႊပၼီႊထႆး EGAT ။ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇယိုၼ်ႈၵႂႃႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ - ဝႃႈၼႆ ။


ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ - လွင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ဢၼ်တေႁဵတ်းၾၢႆၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်းႁူဝ်သိူဝ်ၶဝ်မႃးၵဵပ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ ၊ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈသၢၼ်ၶတ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၶႂ်ႈသၢၼ်ၶတ်းလႄႈလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ။


လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉၵႆယူႇ ၊ ဢမ်ႇပႃးသေတႃႉၵေႃႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း ၊ ၽႂ်လႂ်တုၵ်ႉၶၵေႃႈဢမ်ႇလီၶႃႈလူး ၊ ၵူဝ်မၼ်းတုၵ်ႉၶၵၼ်တင်းမူတ်း ။


မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်း ၼမ်ၼမ်တႄႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇ လႅပ်ႈပဵၼ်ႁဵတ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်း ၼမ်ၼမ်တႄႉ ၵူဝ်ပိူၼ်ႈပဵၼ် ႁဵတ်းတႄႉ ။ တီႈႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းတင်းဝၢၼ်ႈ ။ ႁၼ်ယူႇၶႃႈလူး မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈၼမ်ႉထူမ်ႈ ၊ တုၵ်ႉၶၵၼ်ၼမ်တႄႉတႄႉ ၊ ပေႃးထိုင်မိူင်းႁဝ်းမႃးၵေႃႈ ၵူဝ်လႆႈတုၵ်ႉၶ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈၶႃႈ ။ ႁၼ်ပိူၼ်ႈတုၵ်ႉၶသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်း ဢၼ်ပႆႇႁူႉ ၵေႃႈႁူႉမႃး ၊ ၵူဝ်မႃး ၊ ဝဵင်းလႂ်ထူပ်း ၽေးၼမ်ႉ ဝဵင်းလႂ်တုၵ်ႉၶ ၵေႃႈဢမ်ႇလီ - ဝႃႈၼႆ ။


ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း လူင်းၵဵပ်းလၢႆးမိုဝ်း ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၊ ၸၢႆးမဵဝ်းဢွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ - မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လႆသေ ႁဝ်းဢဝ်မႃးႁဵတ်း ၼႃးလႆႈပိူင်လဵဝ် ၊ မၼ်းမီးပိုၼ်း ၊ မၼ်းပဵၼ် သၢႆၸႂ်ၶွင် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၊ ႁဝ်းပႃးၸႂ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၸွႆႈလႆႈသင်ၵေႃႈ ၸွႆႈလႄႈ ၸင်ႇလူင်းၵဵပ်း လၢႆးမိုဝ်းပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၾၢႆမႄႈၼမ်ႉၶူင်း ။ ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်လူင်းၵဵပ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းတူဝ်ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈ ႁွပ်ႈၼွၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းမီးပီႈၼွင်ႉတႆး ယူႇသဝ်းၼမ်။


ၵွပ်ႈသင် လႆႈၵဵပ်းပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်း ၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ 1. ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉ မိူင်းတႆးမႃး ၊ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ။ 2.ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈဢၢၼ်းတေပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်း၊ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇမိူဝ်းႁႃၵိၼ်တီႈမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်းယူႇ။ 3.ၶဝ်ယူႇမိူင်းၼႆႉသေတႃႉ လွင်ႈပိူင်ၵူၼ်း လွင်ႈၵိၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ


3 ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး တႄႉတႄႉ ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆးၽွင်ႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶဝ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႆႈ မီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈ ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးတူၵ်းယူႇၼႂ်း မိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်တေထူပ်းၺႃးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶဝ်ယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေတႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၊ ၶဝ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလီ မီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် သၢၼ်ၶတ်းၾၢႆ ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉယူႇ - ၸၢႆးမဵဝ်းဢွင်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ ။


ၶူင်းၵၢၼ် သၢင်ႈၾၢႆလူင် မိူင်းတူၼ်ၼႆႉ မီးၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ ၶွမ်ႊပၼီႊသၢမ်ၽႃ (Three Gorges group Corporation- CTGC) ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊထႆး ဢီႊၵဵတ်ႊ (Electricity Generating Authority of Thailand-EGAT) ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (International Group of Entrepreneurs Company-IGOEC) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ (Myanmar’s Ministry of Electric Power)  ၸိူဝ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်။


ပေႃးၵေႃႇသၢင်ႈ ၾၢႆယဝ်ႉ တူဝ်ႈၸိုင် ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ တင်းမူတ်း 7,000 မႄႊၵဝတ်ႊ ။ ၼႂ်း 100% ၼႆႉ တေသူင်ႇၶၢႆ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း 90%  (မိူင်းၶႄႇ 45%၊ မိူင်းထႆး 45%) ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်း 10% ဢဝ်ၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်း ၊ တေဢဝ်ၵႂႃႇ ၸႂ်ႉၼေႇပျီႇတေႃႇ ထႅင်ႈသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇလႆႈဢွၼ် ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း - ၼႆယဝ်ႉ။