ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်း ၸုမ်းဝႃႉ (UWSA) တေႃႉၶၢႆႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း တၢင်းပွတ်းလူင်ထင်၊ ဢၼ်မီး ပွတ်းတွၼ်ႈၾၢႆႇၼိူဝ်ပၢင်သၢင်း၊ ၶၢႆႉမႃးယူႇပွတ်းတွၼ်ႈတၢင်းၸၢၼ်း တီႈတူင်ႈတီႈပဵင်း။ ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈ တီႈလိၼ်ပၼ်။

လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ဢၼ်တၢင်းၸုမ်းဝႃႉၸတ်းႁဵတ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႃ

တင်ႈတႄႇႁၢင်ပီ 2014 မႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) တေႃႉၶၢႆႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တွၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၾၢႆႇၼိူဝ်ပၢင်သၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပွတ်းတွၼ်ႈလူင်ထင်၊ ပၢင်ဝၢႆ၊ မိူင်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လူင်းမႃးယူႇၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ (ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႉ UWSA ၵုမ်းၵမ်)။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈလူင်းမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းတူၼ်းႁၢဝ်းသၼ်လွႆ၊ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႃးႁူႇ ၵေႃႈမီးၽွင်ႈ။

ၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈလူင်းမႃးယူႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇပွတ်းမိူင်းၽႅၼ်၊ ႁူဝ်တဝ်း၊ မိူင်းပွၵ်ႉ၊ မိူင်းၵႃၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်မႃးယူႇတီႈမိူင်းၵႃ မီးလင်ႁိူၼ်း 500 ၊ မႃးယူႇတီႈမိူင်းပွၵ်ႉ လင်ႁိူၼ်း 200 ၊ ႁူဝ်တဝ်း 300 ၊ မိူင်းၽႅၼ် 300 ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁိူၼ်းၼိုင်ႈ မီးပေႃႈမႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်း 2-3 ၵေႃႉ၊ လုၵ်ႈလၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ တေလႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇႁိူၼ်းထႅင်ႈႁင်းၵူၺ်း၊ ဢၼ်ႁဵတ်းလဵင်ႉ/ လူလွမ်လုမ်းလႃးပေႃႈမႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၼၼ်ႉ တေဝႆႉလုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႉလဵဝ် (ၽူဝ်မေးၼိုင်ႈၵူႈ) ၵူၺ်း။ ႁိူၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇယူႇသဝ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႉၶဝ်ႁဵတ်းပၼ်။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ တုၵ်ႉၵေႃႈ တုၵ်ႉမႃးၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ လႆႈမူၼ်ႈၵျေႃႇၸွမ်း ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်မႃး။ ၵွပ်ႈမိူဝ်ႈတုၵ်ႉၵေႃႈႁဝ်းတုၵ်ႉၸွမ်းၵၼ်၊ ထိုင်ၶၢဝ်းၵျေႃႇၵေႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈ သိူဝ်းၸွမ်းၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၸွမ်းတူၼ်းႁၢဝ်းႁူတ်ႈသၼ်လွႆၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉလိၵ်ႈလၢႆး၊ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်ပေႃးတေၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် မေႃလိၵ်ႈမေႃလၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်လူင်းမႃးယူႇၼႂ်းတူင်ႈၼႂ်းပဵင်း။ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီၼၼ်ႉ တၢင်းၸုမ်းဝႃႉ တေလဵင်ႉလူတူၺ်းထိုင် တင်းမူတ်း၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇၶဝ်ပေႃးပေႉတူဝ်ပေႉၶိင်း- ဝႃႈၼႆ။


ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းပွၵ်ႉ ၸိုဝ်ႈဢၢႆႈသႆႇၼပ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- တူဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႉႁဵတ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ်လီ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈ တိုၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈ၊ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈလီမီး၊ ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်လွႆၵေႃႈမၼ်းထုၵ်ႇမီး။ ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်လွႆ ၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇၼႂ်းဝဵင်း၊ တဵၵ်းၶိၼ် (ဢထမ်ႇမ) ၸႂ်ႉၵၼ်ၶၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ်လီ။ ဢၼ်တုမ်ႉ တိူဝ်ႉႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၸႅၵ်ႇပၼ်ႁႆႈ/ၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်းယူႇၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ ႁႆႈၼႃးႁဝ်း တီႈလိၼ်ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈလၢႆဢေႊၵၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတတ်းၸႅၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈၽုၵ်ႇၵိၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်။ လၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် မဝ်ၸိူဝ်တူင်း၊ သမ်ႉမႃးၸႂ်ႉပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇ၊ ၶႃႈႁၼ်ထိုင် ၼင်ႇၼႆ- ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းဢၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႉၶၢႆႉၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းႁၢဝ်းႁူတ်ႈသၼ်လွႆ လူင်းမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ထုင်ႉတၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇမႃးယူႇၼမ်၊ ၵွပ်ႈၶႄႇမႃးယူႇၼမ်သေ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉၶဝ် ယူႇၸွမ်းတူၼ်းတၢပ်ႈႁၢဝ်းႁူတ်ႈတေးသၼ်လွႆၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ဢဝ်ႁဵတ်းသူၼ်ယၢင်တင် (Rubber) ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးတီႈႁဵတ်းၵိၼ်လႄႈ ၶဝ်ဢၢင်ႈဢိင်လွင်ႈၼႆႉသေ တဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈလူင်းမႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၶၢႆႉမႃးယူႇ ပွတ်းတွၼ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်လႆႈၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈပၼ်ၼႃႈလိၼ်/ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးၵမ်ႈၼမ်- ဝႃႈၼႆ။

ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉၵုမ်းၵမ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၸုမ်းဝႃႉ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၢင်ႈယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းပီ 2009 ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉႁိူၼ်းပဝ်ႇ ႁိူၼ်းႁၢမ်း သေ သွင်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆး။ ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ သၢႆငၢႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ထႅင်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆးၵေႃႈမီး- ဝႃႈၼႆ။

ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၾၢႆႇၼိူဝ်ပၢင်သၢင်း လူင်းမႃးယူႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမိူင်းပွၵ်ႉ မိူင်းၽႅၼ်၊ ႁူဝ်တဝ်း၊ မိူင်းၵႃ 4 တီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႃႉတမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းပွၵ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈ၊ မိူင်းၽႅၼ် ႁူဝ်တဝ်း ပဵၼ်ၸၼ်ႉဝဵင်း ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းပွၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉသမ်ႉ မိူင်းပွၵ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉဢိူင်ႇ ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မိူင်းၽႅၼ် ႁူဝ်တဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈဢိူင်ႇမိူင်းပွၵ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယၢင်း။