ပိုၼ်ၶမ်း ၽယၵ်ႉဝူင်း 21/05/2014

ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈတေလႆႈမီးတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်လဵဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈ? မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈမီးလႆႈတပ်ႉသိုၵ်းလၢႆလၢႆ35 ဢၼ် ၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇယုမ်ႇႁိုဝ် ?     ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးထတ်းတူၺ်းၵၼ်သေ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႂ်းလၵ်းပိူင် ၾႅတ်ႉတရႄႊလ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈမီးမႃးၼႂ်းပီ 2014-15 ၼႆႉ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈၵိူတ်ႇမီး တပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႉတရႄႊလ် ဢမ်ႇၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Federal  Army or Union Army) လႆႈႁိုဝ်ၼႆၵၼ်။

ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႊ(မီးၵႃႈၼႂ်းၸိုဝ်ႈ)မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇႁၼ်မီးၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႉတရႄႊလ်၊ မီးၵႃႈတပ်ႉသိုၵ်း တတ်ႉမတေႃႇ ႁိုဝ် မျၢၼ်ႇမႃႉတတ်ႉမတေႃႇၼႆၵွႆးသေ ပဵၼ်တပ်ႉ သိုၵ်းဢၼ်မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၵဝ်ႈသိပ်းႁႃႈ၊ ၸၼ်ႉၸိၵ်းၸွမ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈတင်းပိုၵ်း၊ ၸၼ်ႉတမ်ႇသုတ်းပႃႈတႂ်ႈ တေႃႉတႄႉမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၶၢင် ၶျၢင်း ယၢင်းဢိတ်းဢီႈၵႃႈၼႆႉၵွႆး တႆးၶႅၼ်းၵႆ။ တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ဝႆႉမၢၵ်ႇမိူဝ်ယူႇတူဝ်ႈမိူင်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၵႂၢမ်း၊ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၼႆႉၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇတဵင်ႈထမ်းၼႂ်းသုၼ်ႇပုၼ်ႈၶဝ်။

ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇဝႃႈၶၢင် ၶျၢင်း တႆး မွၼ်း ယၢင်း ယၢင်းလႅင်တင်းယၶႅင်ႇ ၶႂ်ႈဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႉတရႄႊလ် လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸႄႈမိူင်းၸိူင်ႉၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၸိုင်ႈမိူင်း ၾႅတ်ႉတရႄႊလ်၊ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်း ႁင်းၶေႃ၊ လၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႆသေ သႂ်ႇပႃးၵၢၼ်ဝႆႉတပ်ႉ သိုၵ်းၸႄႈမိူင်းၼႆၼၼ်ႉၵူႈၸႄႈမိူင်း။

ၼႂ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼႃႇ ၸွင်ႇမီးတပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႉတရႄႊလ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႇ လူမ်ႈၸႄႈမိူင်းႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းမႃးၶူၼ်ႉႁႃတူၺ်းလူး၊ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵၼ်လၢႆလၢႆ။

ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ (Federal Union) သေ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိူင်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈတင်းမိူင်း ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉတ်လႄႈမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊယဝ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းႁႄႉၵင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမီးၸုမ်းလဵဝ်လႄႈ ယူႇပႃႈတႂ်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵေႃႉလဵဝ်။ ယွၼ်ႉတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶေႃႈၼႆႉသေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ထူၵ်းဢဝ်ပၼ်ႁႃမႃး ထဵင်ၵၼ်တႄႉ တႄႉဝႃႈဝႃႈၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိူတ်းသိုၵ်း/ၽွင်းတေဢဝ်ငမ်းယဵၼ်ၵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ။

လွင်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ထူၵ်းမႃးပဵၼ်ပၼ်ႁႃသေ တႅမ်ႈ/လၢတ်ႈၵၼ် လႄႈၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ (ၸိူင်ႉၼင်ႇတွၵ်ႉတိူဝ်ႊသဵၵ်ႉၽႂႃး) ၵေႃႈ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်း ၼႅင်ႈၶၢႆႇ (ၼႅတ်ႉ) ဝႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလွင်ႈၼႆႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵူၼ်းယွင်ႇၵွႆးဢိူဝ်ႈ မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈလႄႈ ပၼ်မီးတပ်ႉသိုၵ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းၼႆႉၼႆ။ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဝႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁၢႆလႄႈ ဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵွႆးပႆႇယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးပႃး တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်းဢိူဝ်ႈၼႆသေ ၸင်ႈယိုၼ်ဝႆႉလွၵ်းၸုၵ်းၸုမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၽႂ်မၼ်း (ၸိူင်ႉၼင်ႇတပ်ႉ သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း- SSA-S လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႈ တုမ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇ- KNU) ။
ပၼ်ႁႃၵဵဝ်ႇတင်းလိူင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁႃလၢႆးဢွၵ်ႇမၼ်းလႆႈတိုၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်၊ တိုၼ်းဢမ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝရ လႆႈလႄႈပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃလၢႆးဢွၵ်ႇမၼ်းလႆႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸင်ႇတေၵၢတ်းယဵၼ် (သုၼ်ႇတူဝ်) ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။ ၽူႈတႅမ်ႈ ႁၼ်မႅၼ်ႈၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ (ဢၼ်ၼိုင်ႈ) လႄႈၶႂ်ႈဢဝ်မႃးသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းသူင်ၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ဢဝ်ဝႆႉၵမ်ႉ ၸွႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉပၢႆးၼိုၵ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶၢဝ်းၼႃႈ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈဢေႇ တေၸၢင်ႈ လႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈမၼ်းယူႇႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

တီႈၼႆႈၼႆႉၽူႈတႅမ်ႈတေၸူၵ်းၼႄသၵ်ႈသေႇ ဢၼ်ယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ ပဵၼ်လႆႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၶဝ် ထတ်းသၢင်ဢဝ်ၵွႆးၸိူင်ႉၼႆ။ တၢင်းမိူင်းၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉတ်- ၸိူင်ႉမိူင်းၶႄႇလႅင် ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇ ပဵၼ်တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉၼမ်ႉ တပ်ႉလူမ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈ၊ တင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၶဝ်ဝႆႉပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း (The People’s Army) ၼႆၸိုဝ်ႈလဵဝ်ၵွႆး၊ ၼၼ်ၵေႃႈယႃႇ ၸႅၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဝႆႉပဵၼ်သၢမ်သႅၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းငဝ်ႈ ၸိုင်ႈ (Central Army)၊ တပ်ႉသိုၵ်းဢွင်ႈတီႈ ( Local Army)၊ လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း (Militias) ၼႆသေ တင်းသၢမ်သႅၼ်းမီးၵၢၼ်ၵွၼ်းၵမ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸူးၵၼ်။ မိူဝ်ႈမီးသိုၵ်းမီးသိူဝ်မႃး ၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသမၵ်းၸႂ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း (Volunteer Army) သေ ယူႇၼႅဝ်းၼႃႈ (ၼႃႈသိုၵ်းတႃႇသေႇ) ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ တပ်ႉဢွင်ႈတီႈတင်းတပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႆႉပိူင်လူင်မၼ်း ဝႆႉပဵၼ်တပ်ႉႁူမ်ႈလူမ်ႈၸႄႈမိူင်းၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႉလႄႈ ဝႆႉၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသုင်သုတ်းၸွမ်းဢွင်ႈတီႈလႂ် ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉသေ ၵုမ်းၵမ်ၵၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ ပႃႈတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းလႂ်ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း တင်းမူတ်းၼႆႉ ဝႆႉၶွမ်ႊမိသ်ႉသျၼ်ႊငဝ်ႈငုၼ်းသိုၵ်းသေ ၵုမ်းၵမ်ဢဝ်ႁဵတ်းၼႆ။ (မိူင်းရသ်ႉသိယိူဝ်ႊလႄႈ မိူင်းၵႅဝ် (ဝႅတ်ႉၼၢမ်း) ၵေႃႈ တိုဝ်းၸွမ်းလၵ်းပိူင်ၼႆႉမိူၼ်ၼၼ်)။

တၢင်းမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ- ၸိူင်ႉမိူင်းဢမေႊရိၶိူဝ်းသမ်ႉ ဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်း 6 တပ်ႉၵမ်းလဵဝ်၊ လႄႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် တပ်ႉလိၼ်၊ တပ်ႉႁိူဝ်း၊ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်၊ တပ်ႉၶိုၼ်ႈၾင်ႇ၊ တပ်ႉပႂ်ႉၸၢႆးၼမ်ႉ၊ လႄႈတပ်ႉပႂ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းၸိူင်ႉၼႆ။ ပုၼ်ႈတႃႇ တပ်ႉလိၼ် ႁိူဝ်း တပ်ႉတပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် တင်းသၢမ် တပ်ႉဢမ်ႇၵုမ်းၵမ်ၵေႃႉလဵဝ်၊ တပ်ႉသႅၼ်းလႂ်သႅၼ်းၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇ ၵွၼ်းၵမ်တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ၊ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉႁိူဝ်း တပ်ႉၵၢင် ႁၢဝ်လႄႈတင်းတပ်ႉၶိုၼ်ႈၾင်ႇ မီးႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽႂ်မၼ်း ႁူမ်ႈယူႇပႃႈတႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် လူင်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီ 1947 တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉႁိူဝ်း တပ်ႉၵၢင်ႁဝ် မီးႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၽႂ်မၼ်း။ ဝၢႆးမႃးၸင်ႇ ဢဝ်မႃးဝႆႉပႃႈတႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄသေ တင်ႈ ၸဝ်ႈပွင်ၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉႁဵတ်းၼႆ။

တပ်ႉပႂ်ႉၸၢႆးၼမ်ႉ (Coast Guard) ၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ဢဝ်ဝႆႉပႃႈတႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇငိုၼ်းတွင်းသေ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇဢဝ်ၶၢႆႉ မႃးဝႆႉပႃႈတႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ပေႃးမီးသိုၵ်းမီးသိူဝ် မိူဝ်ႈလႂ် ဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉပႃႈတႂ်ႈတပ်ႉ ႁိူဝ်းသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵုမ်းၵမ်ငၢႆႈလႄႈဝႆးၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတင်း (6) တပ်ႉ တင်ႈဝႆႉၸုမ်းၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းသုင်သုတ်း သေၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ၸုမ်းၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းသုင်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႃႈတီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ (သမတ) ၵွႆးသေ ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းတင်းမူတ်းၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ (ၵွပ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း) လႄႈၽွင်းလူင်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇ ၶႄတင်းၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉတိူင်းတင်း (9) တိူင်းၶဝ်ၸိူင်ႉၼႆ။ တပ်ႉတိူင်း (9) တိူင်းၼၼ်ႉ တႃႇ (6) တိူင်းၼႆႉ ဝႆႉၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၸွမ်းပၢႆးသိုၵ်း (Strategy) သေ ၵိုတ်း (3) တိူင်း သမ်ႉဝႆႉပဵၼ်တပ်ႉတိူင်းတူင်ႉၼိုင်ၼႆယူႇ။

ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃးတပ်ႉသိုၵ်းပႂ်ႉမိူင်း (National Guard) ၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်း ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸႄႈမိူင်း (State Security Guard)၊ တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉပဵၼ်တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ၼႆသွင်တပ်ႉ။ ငိုၼ်းတွင်း တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ တပ်ႉလိၼ်လႄႈ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ်းတင်းမူတ်းၼႆယူႇ။ ယူင်ႉၶၢပ်ႈၸုမ်းပလိၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်ၸုမ်း ပလိၵ်ႈၸႄႈမိူင်း ဢၼ်မီးပႃႈတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းၵမ်းသိုဝ်ႈ လႄႈၸုမ်းပလိၵ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် (FBI) ယူႇပႃႈတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်တုမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။ ပုၼ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်းၼႂ်းမိူင်းလႄႈၵႅတ်ႇၶႄဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းပႂ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်း (Territorial Army) ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်ဝႆႉ။

မိူင်းဢၼ်ဝၢင်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉၼိူဝ်သႃသၼႃး- ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းဢီႊရၼ်ႊ (Iran) ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်း 2 ဢၼ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းလူင် (Regular Army) လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄလၢႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (Revolutionary Guard)၊ တင်းသွင်တပ်ႉသိုၵ်း ဢဝ်ဝႆႉပႃႈတႂ်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၶွင်ႊသီႊသႃသ ၼႃးဢိသ်ႉသလၢမ်းသေ တင်းသွင်တပ်ႉသိုၵ်း ၸႅၵ်ႇဝႆႉ တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉႁိူဝ်း တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၶေႃၶေႃ။ သမ်ႉမီးထႅင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၸိုင်ႈမိူင်း (Republican Army) ၼႆထႅင်ႈ တပ်ႉၼိုင်ႈႁဵတ်းၼႆ။

ပေႃးတူၺ်းလၵ်းထၢၼ် (သၵ်ႈသေႇ) ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်ၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ တၢင်းၶူဝ်ႈၾၢႆႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉတ်၊ ၶူဝ်ႈၾၢႆႇ ၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ႁူမ်ႈတင်းၶူဝ်ႈသႃသၼႃးၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈၼိုင်ႈမိူင်း (မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ) ၼႆႉ ဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းလၢႆဢၼ် လႆႈယူႇ။ ဝႆႉလၢႆတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇသုၵ်ႉယုင်ႈသင်။ မၼ်းယူႇတီႈလၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း မီး ဢမ်ႇမီး၊ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၵၼ်၊ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၵၼ်သုင် ဢမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၵွႆး။

ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈႁဝ်းလူး ၸွင်ႇတေႁဵတ်းလႆႈ၊ လွင်ႈႁႂ်ႈမီးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း၊ ပလိၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈပလိၵ်ႈၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးႁဵတ်းလႆႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေ သုၵ်ႉယုင်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းလႄႈ တေတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်းပိူၼ်ႈ။ ပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႄႇ ယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးႁႃၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းလႆႈၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယၢႆႉၶိုၼ်ႈၼႃႈ တႃႇၵႂႃႇၸူးတီႈၵတ်းယဵၼ်ထႃဝရ ၼၼ်ႉယူႇ-ၼႆ။