သိုၵ်းထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ႁိၼ်ႉၼွၼ်းၵုမ်းၵမ်ၵၢၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း၊ ဢိင်ဢၢင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢူၼ်းမေႃးၼႂ်းမိူင်း။

ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်းတီႈ 20/05/2014 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) တင်ႈတႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 3 မူင်းမႃး ၸွမ်သိုၵ်းပရႃယုတ်ႉ ၸၼ်ဢူဝ်းၶျႃး ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်တပ်ႉၼႃႈလိၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈထႆး ႁူမ်ႈတင်း တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် တပ်ႉႁိူဝ်း ႄလႈ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်း ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉႁူင်းပွႆႇ ႁၢင်ႈသဵင် (TV) လႄႈႁူင်း ပွႆႇသဵင် (Radio) ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး၊ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ်ပွႆႇသဵင်/ ပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် လၢႆႁူင်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇလႆႈႁပ်ႉၵႂၢမ်းသင်ႇ ႁႂ်ႈပွႆႇဢွၵ်ႇၶိုၼ်း။

သိုဝ်ႇထႆး တူဝ်လိၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လႅၼ်ႈၼိူဝ်ၼႃႈႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် ၶျွင်ႉ 5 ၵွင်တပ်ႉထႆး လၢတ်ႈဝႃႈ- တၢင်းတပ်ႉသိုၵ်း ၼႃႈလိၼ်ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ်လွင်ႈ ၶတ်းယႅင်ႈၵၼ်လႄႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တေႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ တူၺ်းလွမ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ယွၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယႃႇ တူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇ၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်း လႆႈၸွမ်းပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ။ လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်းၽွင်းငမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) - ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၼႃႈလိၼ်ၸိုင်ႈထႆး လႆႈဢွၵ်ႇမႃးဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်မိူင်းထႆး သုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈမႃးႁိုင်ၼၢၼ်းႄလႈ ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်မေႃးသေ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈလူႉယႂ်ႇ သုမ်း လူင်။ လွင်ႈၽိတ်းထုၵ်ႇဢၼ်မီးမႃးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယူႇၵပ်းသၢၼ် (လုမ်းြတႃး) တတ်းသိၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈလီ ႁႂ်ႈယွမ်းႁပ်ႉ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၶွင်သၢၼ် (လုမ်းြတႃး) - ၼႆယဝ်ႉ။

မၢႆမီႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးမိူဝ်ႈပီ 1914 ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 100 ပီတဵမ်-ၼႂ်းသိုဝ်ႇထႆး လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။