ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တႆး လၢႆမူႇၸုမ်း ၸတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼၢင်းယိင်းလႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈဝဵင်းလူင် တူၼ်ႈတီး။ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼၢင်းယိင်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇ။

ဝၼ်းတီႈ 18-19/05/2014 ၼႆႉ ၸုမ်းသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၸိုင်ႈတႆး၊ ၸုမ်းၼႄႇတိူဝ်ႇလႅၼ်ႇတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ BCN (Burma Campaign Nederland) တင်း ၸုမ်းသၢႆလႅင်းမႂ်ႇ 3 ၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ႇဢုပ်ႇၵုမ် (workshop) ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼၢင်းယိင်း လႄႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈထမ်ႇမႃႇရူင်ႇ သဵင်ႉၵျူဝ်းသႅတ်ႉ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။မီးၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇ တင်း ၸုမ်းၼၢင်းယိင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢိၵ်ႇၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်း မူတ်း 62 ၸုမ်း တင်းမူတ်း 140 ၵေႃႉ။

ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လွင်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းတီႈ လိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းတင်းလၢႆဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢဝ်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၸိုင်ႈ မိူင်းသေ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၶဝ်ၵေႃႈ မၼ်းတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈမႃးဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလုသုမ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် သင်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် သေ ႁႃလၢႆးၵႄႈမၼ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈတၢင်ဝႃႈၵႂၢမ်းၶွင်လုမ်းတြႃး  (Lawyer) ဢူးမိၼ်ႉတႂိၼ်ႇ မႃးသပ်းလႅင်းၼႄၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 မၢႆမီႈၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵႅတ်ႇ ၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။

ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ၵၼ် 6 ၶေႃႈ- 1.ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ တင်းၸိုင်ႈမိူင်း။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဝၢင်းၽႅၼ်တႅတ်ႈတေႃး။ 2. ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ်ႈပႃးၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ။ 3.ၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ တူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇလႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ ပၼ်ထိုင်တီႈထိုင်လႅၼ်။ 4.ၽဝၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ် လူလၢႆ ပဵၼ်ယိူဝ်ၵၢၼ်ၵႃႉ၊ လူလၢႆၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႂ်းယေးၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းထုၵ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမၢႆမီႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်။ 5.သုၼ်ႇလႆႈ ၼၢင်းယိင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (CEDAW) ဢၼ်လႆႈၸႂ် ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶပ်းၶိုင် ၼႄၼမ်ႉၼႄ တူဝ်ၵႂႃႇ။ 6. ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႆႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လိူင်ႇၼမ်လႄႈ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပိူင်မၢႆမီႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၽဵဝ်ႈလၢင်ႉ ပၼ်တူတ်ႈ (တၢမ်ႇ)။