လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇသွၵ်ႈလုမ်း RCSS/SSA (လွႆတႆးလႅင်း) တီႈၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇလႆႈၵႄႈလိတ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇၵႄႈ လိတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ပေႃႇလသီႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၢင်ႈလူႉလႅဝ်၊ ထိုင်တီႈလႆႈတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈၵူတ်ႇသွၵ်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS/SSA တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်းတႂ်ႈ ႁၼ်ၽိတ်း ႁၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ။ မၼ်းဝူၼ်ႉလႆႈ ထတ်းသၢင်လႆႈ 2-3 လၢႆး။ 1. ၵူၼ်းတၢင်းတႂ်ႈၶဝ် ထၢင်ႇၽိတ်းတီႈလုမ်း ၵဵင်းတုင်ႁဝ်း တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းၵႃႉယႃႈ ၼႆၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ 2.ၶဝ်ၵူဝ်ႁဝ်းၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း၊ၵူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈမႃးၸူး လုမ်းႁဝ်းၼမ်ၼမ်၊ ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶႂၢင်တၢင်း။ 3.ပဵၼ်ပေႃႇလသီႇတၢင်းၼိူဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ လွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေလႆႈၵႄႈလိတ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈ မၼ်းပဵၼ်ပေႃႇလသီႇ၊ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းၵၼ်။ ပေႃးပဵၼ်ပေႃႇလသီႇၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်တီႈၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ တၢင်ႇတီႈၵေႃႈ တေသိုပ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇလႆႈယဝ်ႉ။

ၶဝ်ထၢင်ႇၽိတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ၊ ပေႃးဝႃႈထၢင်ႇၽိတ်းလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵူၺ်းတႄႉ ၶဝ်ထုၵ်ႇလႆႈႁွင်ႉထၢမ်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ် တင်ႈမႃးပိူဝ်ႈတႃႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်ႁဝ်းတင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ်တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵပ်းသၢၼ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ ပေႃႇလသီႇယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈပေႃးယွၼ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၵုမ်ႇထၢင်ႇ ထိူမ်ႁဝ်းတိုၵ်ႉၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ယူႇ တေႁဵတ်းႁိုဝ်သၢင်ႈလွင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈပူၼ်ႉယၢၼ်ယႃႈ မဝ်းၵမ်၊ လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ႁူႉမူတ်း၊ လွင်ႈၼႆႉၶဝ် လႅၼ်ဢမ်ႇလႆႈ။

မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ပေႃးဝိူဝ်မိူင်းၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁူႉမူတ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢမႄႇရိၵၼ်ႇႁဵတ်းၶၢႆ၊ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁဵတ်းၶၢႆၶိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉမၢၼ်ႈၵေႃႈႁူႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈႁူႉ၊ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၽဵဝ်ႈ၊ ၶဝ်သမ်ႉပၼ်ႁႅင်း။ ၸိူဝ်းၼႆႉပေႃးၶဵင်ႇၼႄးၵၼ် မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ၼႄးၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈမႄး။ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်မႄးၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းသၢင်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႆႈ၊ ႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ် လႆႈၵေႃႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ။ လွင်ႈတီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ၊ လုၵ်ႉတီႈပၼ်ႁႃတီႈၼႆႈသေ မၼ်းၸၢင်ႈလၢမ်းယႂ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈဢၼ်တၢင်းလွႆတႆးလႅင်း RCSS/SSA တႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ၊ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈ ၵူတ်ႇသွၵ်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် တီႈၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇတွပ်ႇသင်မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။ ပေႃးၶဝ်မီးၼႃႈၵၢၼ်တီႈႁဝ်းတႄႉ လိၵ်ႈၵမ်းၵမ်းမႃး။ လိၵ်ႈမၼ်းလၢႆးမႃးလၢႆးမႃးၵမ်းလဵဝ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ဝႃႈ ႁဝ်းတီႉ ၵူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢူးဢွင်ႇတူႇ ၵႆႉၵႆႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မႃးတီႈႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းလိၵ်ႈၵႂႃႇၸူးၶဝ် သမ်ႉယဵၼ်သႅပ်း။ ပေႃးၸိူင်ႉၼႆ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တိုၵ်ႉႁၼ်ၵၼ်တႅမ်ႇပူၼ်ႉတီႈ၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ႁဝ်းႁဵတ်းလႆႈ၊ သူၶႂ်ႈႁဵတ်း သင် သူဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ RCSS/SSA ၼႂ်းဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 56 ပီ၊ လိူၼ်မေႇ 21 ဝၼ်း ဢၼ်ၸတ်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဢဝ်လၢႆးငမ်းယဵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵေႃႈ ႁူႉၵႃႈလႆႈဢဝ်လၢႆး ၵၢၼ်သိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးတေႃႇ သူႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းလၢတ်ႈဢၼ်မႅၼ်ႈမၼ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလၢတ်ႈပိၼ်ႈၵႂႃႇပိၼ်ႈမႃး။ ပေႃးဢဝ်လၢႆးငမ်းယဵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵႃႈလႆႈဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇသေတိုၵ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ 1.ႁဝ်းပႂ်ႉတူၺ်းၶဝ် တေၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ဢမ်ႇၵႄႈ။ ပေႃးၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၶဝ်တေၵႄႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 2.ပႂ်ႉတူၺ်းဝႃႈ လွင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းသိုၵ်း (လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း) ၼႆႉ တေပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်၊ တေႁဵတ်းႁႃႉဢမ်ႇႁဵတ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆႉ ငၢႆႈငၢႆႈၵူၺ်း၊ လွင်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းယၢပ်ႇၵူၺ်း။ ဢၼ်ၶဝ်ၼႄးၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း NCCT (ၶွမ်ႇမတီႇ ၵပ်းသၢၼ်ၵၢၼ်ၵိုတ်း ယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းယူႇတီႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ႁဝ်းပေႃးၵိုတ်းသိုၵ်းဝႆႉၸၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉလူး၊ ႁဝ်းမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ဢုပ်ႇၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေ သိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၵႂႃႇၵေႃႈလႆႈ။ မၢၼ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ယၢပ်ႇၵူၺ်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ပေႃးဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းသိုၵ်းလႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင်၊ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈ (ၵိုတ်း) မူတ်းသေ  တိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ၊ တိုၵ်းၵေႃႈ ဢဝ်ႁႂ်ႈမၼ်းတဵမ်တီႈ၊ သူၵေႃႈၽဵဝ်ႈႁဝ်းႁႂ်ႈလႆႈလႄႈ၊ ႁဝ်းၵေႃႈတေၽဵဝ်ႈသူႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈ။ ႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸုမ်းၵူႈၸုမ်းၵေႃႈ မၼ်းတေမိူၼ်ၼႆၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈမႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵၼ်သေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ လူင်ႉလႅင်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း သႅၼ်ပဵၼ်သႅၼ်ၺႃးယူႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်မူတ်း- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။