ၵၼ်သိပ်း

ပၵ်းၸႂ်ႁႂ်ႈယူႇၵပ်းတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
   ဢမ်ႇပၼ်မၼ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ လႆႈယူႇၼႄႇ ?။
 ၵမ်ၵုမ်းလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ဝႆႉ
    ဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ မိူၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင် ၸွင်ႇတေလႆႈ?။
 ၸွင်ႇတေပတ်းပဝ်ႇ ငဝ်းမိုတ်းၼႂ်း တႃၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
     ဢမ်ႇပၼ်မၼ်းတိတ်းၾုၼ်ႇတိတ်းမုၼ်ႈ လႆႈယူႇႁႃႉ?။
 ဢမ်ႇၸႂ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းႁူႉသေ ၸွင်ႇတေႁၵ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈယူႇၼႄႇ?။
 ဢမ်ႇတိတ်းၸႂ်ဝႆႉ တီႈၼင်လိၼ်မိူင်းသေ ၸွင်ႇတေပိုတ်ႇပိၵ်ႉၽၵ်းတူၶူင်းၾႃႉၽီလႆႈ?။
 ဢမ်ႇတူင်ႉဢမ်ႇၼိုင်သေ ၸွင်ႇတေပိူင်းလႅင်းပၼ် သီႇၼႃႈတၢင်းလႆႈယူႇႁႃႉ?။
 ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်ယဝ်ႉလဵင်ႉလူပၼ်
    ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်မႃးပဵၼ်ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ
    ႁဵတ်းလီ ၵူၺ်းဢမ်ႇပိုင်ႈဢိင်
    ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၽွင်းငမ်းဝႆႉ
    ၼင်ႇၼႆ ပိူၼ်ႈႁဵၵ်ႈဝႃႈႁႅင်းဢၼ်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ။

ၵၼ်သိပ်းၼႆႉပိၼ်ႇယၢပ်ႇ။ ၵွပ်ႈမီးၶေႃႈတီႈပွင်ႇမၼ်းၼမ်။
ၽၵ်းတူၶူင်းၾႃႉၽီ    =    ၽၵ်းတူမိူင်းၽီ
            =    ၵႂၢမ်းၶႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ထႅၼ်းမိူၼ် (လွၵ်းဢွၼ်ႇၼႂ်းၵၢင်ၵွၵ်းႁူဝ်) ဢၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယုမ်ႇဝႃႈ ၵပ်းၵွင်ႉၵၼ်တင်းၶူင်းၾႃႉ ၶူင်းၵၢင် ၶူင်းတႂ်ႈ တင်းမူတ်း။ လႅပ်ႈပဵၼ်တီႈတင်ႈသမႃႇထိ။
 တႃၸႂ် (vision)    =     ႁၢင်ႈဢၼ်ႁၼ်ၼႂ်းၸႂ်။

ၵၼ်သိပ်းဢဵတ်း

 သိၵ်ႈလေႃႉသၢမ်သိပ်း ႁူမ်ႈတီႈၵႅၼ်လေႃႉလဵဝ်
    တီႈၸႂ်ႉလေႃႉ လုၵ်ႈတီႈဝွင်ႈပဝ်ႇမၼ်းမႃး။
 လိၼ်ၼဵဝ် ၽဝ်ပဵၼ်မေႃႈ
    တီႈၸႂ်ႉမေႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝွင်ႈပဝ်ႇမၼ်းမႃး။
 တတ်း ၼႃႈတၢင်ႇ ၽၵ်းတူ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁွင်ႈ
    တီႈၸႂ်ႉႁွင်ႈ လုၵ်ႉတီႈဝွင်ႇပဝ်ႇမၼ်းမႃး။
 ၸင်ႇဝႃႈ- မီးဢွၼ်ၵႂႃႇၸူးၼမ်ႉတွၼ်း
    ဢမ်ႇမီးဢွၼ်ၵႂႃႇၸူးတီႈၸႂ်ႉ။
ၼႃႈတၢင်ႇ    ထွႆႈၵႂၢမ်းပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
ပွင်ႇဝႃႈႁူးလႅင်း၊ ႁူးပတႅင်း။

ၵၼ်သိပ်းသွင်

 ႁႃႈသီ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတႃမိုတ်း
    ႁႃႈသဵင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူၼူၵ်ႇ
    ႁႃႈၸႅပ်း (ဢရသႃႇ) ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူမ်ႉပၢၵ်ႇ
    လိုပ်ႈတူဝ်ထိူၼ်ႇလႄႈ လႅၼ်ႈၶႄႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်မႃႈ
    ၶွင်ႁႃယၢပ်ႇ ယွၵ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇ။
 ၸင်ႇဝႃႈ    ၽူႈႁူႉၼႆႉ သႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈတွင်ႉ
            ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈတႃ
လိူၵ်ႈသိင်ႇၼိုင်ႈ ပႅတ်ႈသိင်ႇၼိုင်ႈ။

ၶေႃႈမၢႆတွင်း
“လိူၵ်ႈသိင်ႇၼိုင်ႈ ပႅတ်ႈသိင်ႇၼိုင်ႈ” ၼႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈပိၼ်ႇဝႃႈ
“လိူၵ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းတူဝ် ပႅတ်ႈဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈတူဝ်”

ၵၼ်သိပ်းသၢမ်

 လႆႈႁပ်ႉပိူၼ်ႈႁၵ်ႉႁိုဝ် ယဵပ်ႇယမ်ႈၼၼ်ႉ လီၵူဝ်
    လႆႈႁပ်ႉပိူၼ်ႈၼပ်ႉထိုဝ်ႁိုဝ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈလီၵူဝ်။
    ၼႆႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင် ?

 ပိူၼ်ႈႁၵ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇတူၵ်းတႅမ်ႇ
    မိူဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၵေႃႈလီၵူဝ်
    မိူဝ်ႈလုသုမ်းၵႂႃႇၵေႃႈလီၵူဝ်။

 တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းတၢင်းယၢပ်ႇၸႂ်
    ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇၸႂ်။

 ၼပ်ႉယမ် လူၵ်ႈ (လုမ်ႈၾႃႉ) မိူၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ
    လူၵ်ႈတေပဵၼ်တီႈယူႇသဝ်း
    ႁၵ်ႉလူၵ်ႈ မိူၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ
    လူၵ်ႈတေပဵၼ်တီႈၾၢၵ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇဝႆႉ။

   မၢႆတွင်း    ၵၼ်ၼႆႉ မီးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈပိၼ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈ-

 တွၼ်ႈႁပ်ႉ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယမ်ႈ မိူၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇၸႂ် ဢၼ်လီႁူမ်ၸူမ်း
    ဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼိူဝ် တၢင်းယၢပ်ႇၸႂ် မိူၼ်တူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

 ၵွပ်ႈသင်ႁဝ်းလီတွၼ်ႈႁပ်ႉ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယမ်ႈ မိူၼ်
    လွၵ်ႈပႅၵ်ႇၸႂ်ဢၼ်လီႁူမ်ၸူမ်း?။

    ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ယူႇတူၵ်းတႅမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွၼ်း (boon)
    မိူဝ်ႈလႆႈမၼ်းမႃးၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇၸႂ်ဢၼ်ႁူမ်ၸူမ်း။
    မိူဝ်ႈလူႉသုမ်းမၼ်းၵႂႃႇၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်။
    ၸင်ႇဝႃႈႁဝ်းလီတွၼ်ႈႁပ်ႉ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယမ်ႈ မိူၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇၸႂ် ဢၼ်လီႁူမ်ၸူမ်း။

 ယွၼ်ႉသင် ႁဝ်းလီဝႆႉၵႃႈၶၼ် တၢင်းယၢပ်ႇၸႂ် မိူၼ်တူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊
    ယွၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၶိင်းၼႆႉယဝ်ႉ ပဵၼ်မေႃႇၵိူတ်ႇတၢင်းယၢပ်ႇၸႂ်ႁဝ်း။
    ပေႃးဢမ်ႇမီးတူဝ်ၶိင်း တေႁဵတ်းႁိုဝ်မီးတၢင်းယၢပ်ႇၸႂ် ?။

 ၸင်ႇဝႃႈ မီးၵေႃႉဢၼ်ယွမ်းပွႆႇၽႃႈ တူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇပိူဝ်ႈလူၵ်ႈ
    ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ ၵိုင်ႇလီၾၢၵ်ႇလူၵ်ႈတီႈမၼ်းဝႆႉ။
    မီးၵေႃႉဢၼ်ယွမ်းပွႆႇၽႃႈတူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူၺ်ႈမဵတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း
    ၵိုင်ႇပဵၼ်ၽူႈပႂ်ႉလူလူၵ်ႈလူင်ၼႆႉ။

ၵၼ်သိပ်းသီႇ

 သွၵ်ႈဢမ်ႇႁၼ် ႁဵၵ်ႈဝႃႈမူဝ်း
    ထွမ်ႇဢမ်ႇငိၼ်း ႁဵၵ်ႈဝႃႈလွႆး
    ၵမ်းဢမ်ႇၺႃး ႁဵၵ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးတူဝ်
    တင်းသၢမ်သိင်ႇ ယူႇၼႂ်းတီႈလိုၵ်ႉလပ်ႉ
    ၸင်ႇဝႃႈႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၼိုင်ႈ။

 လုၵ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိူဝ်ႈ ၸူမ်ၵႂႃႇဢမ်ႇမိုတ်း
    မၼ်းၶၢႆႉၵူႈသမ်ႇ ပွၵ်ႈၸူးတီႈဢမ်ႇမီးသင်။

 ထူပ်းမၼ်းဢမ်ႇၺႃးၼႃႈ
    ၸွမ်းမၼ်းဢမ်ႇၺႃးလင်။

 ယူႇၼႂ်းတဝ် (ထမ်း) မိုၼ်ႉသိုၼ်း
    ၵမ်ၵုမ်းတီႈပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်
    ၶဝ်ႈၸႂ် (ပွင်ႇၸႂ်) ၼႂ်းမေႃႇၵိူတ်ႇၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်
    ႁဵၵ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ၵဝ်ႇ။

မၢႆတွင်း    ထမ်းၵဝ်ႇၼႆႉ သွၼ်ၵူၼ်းႁႂ်ႈသႂ်ႇၸႂ်ၼႂ်းပၸ်ၸုပၼ်ႇ (မိူဝ်ႈလဵဝ်)။
ပေႃးသႂ်ႇၸႂ်ၼႂ်းပၸ်ၸုပၼ်ႇၸိုင် တေပွင်ႇၸႂ်ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းလူၵ်ႈ။
မၼ်းၵႅၼ်ႇမိူၼ်ၵႂၢမ်းသွၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ၽူႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ။)

ၵၼ်သိပ်းႁႃႈ

 ၵူၼ်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်းတိတ်းတၢမ်တဝ်
    ၶဝ်ၼႆႉ လိုၵ်ႉလပ်ႉ ယိုတ်ႈယုၼ်ႈ လိုၵ်ႉလမ်ႇ လူင်ႉပွင်ႇ
    လိုၵ်ႉပူၼ်ႉ တႃႇႁူႉပွင်ႇၸွမ်း
    ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇႁူႉပွင်ႇၸွမ်းၶဝ်လႆႈ
    ၸင်ႇဝႃႈ ဝၢတ်ႈႁၢင်ႈၼႄလႆႈၵူၺ်း။

 သတိ မိူၼ်ၶၢမ်ႈၵႄးၶၢဝ်းၵတ်း
    ယိုတ်းယိုဝ်ႈ မိူၼ်ဢၢၼ်ၸႂ် တေႃႇပီႈၼွင်ႉႁိူၼ်းၸမ် (ဢၢၼ်ၸႂ် = ဢႃးၼႃႇ)
    ယဵၼ်ႇငႄႈမိူၼ်ၶႅၵ်ႇၼႂ်းႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ
    ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇမိူၼ်ၼမ်ႉၶႅင်တေၸိူမ်ႈ
    ပဝ်ႇ မိူၼ်မႆႉပႆႇလႆႈၶႅၵ်း
    ပိုတ်ႇ မိူၼ်ၶုမ်ႉႁူၺ်ႈ
    ၵဝ်ၼဝ်း မိူၼ်ၼမ်ႉၶုၼ်ႇ။

 ၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ၼိမ်ၵိုတ်း မၼ်းတေသႂ်မႃး
    ၶွၼ်းၶဝ်ႇ ဢၼ်ၼိမ်ၵိုတ်း
    မၼ်းတေပဵၼ်တူဝ်ပဵၼ်တိၼ်ႇမႃး။

 ၸိူဝ်းတိုဝ်းၵမ်တဝ်ၼၼ်ႉ
    ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ
    ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ
    ၶဝ်ၸၢင်ႈဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈ
    ဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈၵၼ်ႉၵူၵ်ႉသင်။

*မီးၵေႃႉဢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ လီသူၼ်ၸႂ်။
မၼ်းဝႃႈ “ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၶွင်ၵဝ်ႇၸၢင်ႈယဵၼ်းပဵၼ်ၶွင်မႂ်ႇ”