ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃးၶႃႇ ၼမ်သေ ၸုမ်းမိူင်းလႃး တုၵ်းယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇဢႃးၶႃႇ။ တေတုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇၵႃႈဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇၸူး။ 

ၽူႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းလႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် တၢင်းၸုမ်းမိူင်းလႃး မီးၽႅၼ် ၵၢၼ်တႃႇတေယွၼ်းဢဝ် ၸၼ်ႉၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ။ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ တေႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇဢႃးၶႃႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး (NDAA) ၽွင်းငမ်းၼႆႉ ၼွၵ်ႈသေၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈပဵၼ်ၸၢဝ်းဢႃးၶႃႇ- ဝႃႈၼႆ။

တႆးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ (SPDC) ၵူႈပွၵ်ႈတမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတႆးမီးၸေႈမိူင်း၊ (ပေႃးတႆးယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်း ငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်)။ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူင်းတႆး မီးဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တႆးၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵႂႃႇယွၼ်းၼႃႈ လိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် ၵေႃႈ မၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶၢင်ၶႂ်ႈမႃးယွၼ်းဢဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ် ၶၢင်ၵေႃႈမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် တၢင်းမိူင်းလႃးၵေႃႈၸင်ႇ ဝႃႈ ႁဝ်းတေယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢႃးၶႃႇ- ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၸုမ်းမိူင်းလႃးၽွင်းငမ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ 1.ၸေႈဝဵင်းမိူင်းလႃး။ 2.ၸေႈဝဵင်းသိုဝ်လိုဝ်းလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ် ႁွပ်ႈႁွပ်ႈသိုဝ်လိုဝ်း။ သိုဝ်လိုဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်း 2008 မီးၼႂ်း ၸေႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း။ ၼမ်ႉပၢၼ်း (ၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႃး) ဢၼ်မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃးၶႃႇယူႇ သဝ်းၼမ်ၵေႃႈ ပေႃးဢဝ်ၵၢၼ် ၽွင်းငမ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ မီးၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း။

လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၶတ်းၵၼ်တင်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Convention) ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1993 တေႃႇထိုင် 2007 ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝႆႉပိူင် (ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008) ဝႃႈ- ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်း ၸုမ်းယႂ်ႇ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈဢေႇသုတ်းၼႂ်း 2 ၸေႈဝဵင်း၊ 2 ၸေႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ် ၸေႈဝဵင်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်- ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ယွၼ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းပိူင်ၼႆႉသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်လႆႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇမီးပဢူဝ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ 3 ၸေႈဝဵင်း တိတ်းၸပ်းၵၼ် ႁူဝ်ပူင်း၊ သီႇသႅင်ႇ၊ ပၢင်လွင်း။ ထၼုၵေႃႈ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ တင်းပင်းတရႃႉ၊ 2 ၸေႈဝဵင်းတိတ်းၵၼ်။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ (တဢၢင်း)ၵေႃႈ ၸေႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈတူင်ႈတင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ။ ၵူဝ်းၵၢင်ႉၵေႃႈ ၸေႈဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး တင်းၵုင်းၵျၢင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႉၵေႃႈ လႆႈ 2 ၸေႈတွၼ်ႈ၊ 6 ၸေႈဝဵင်း ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ မိူင်းမႂ်ႇ၊ ပၢင်ဝၢႆ၊ သၢင်သၢင်း၊ ၼႃးၽၢၼ်း၊ မၢၵ်ႇမၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢၼ်မိူင်းလႃးၶဝ်ၶႂ်ႈယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢႃးၶႃႇၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေလႅပ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းလၵ်းၸဵင် ဢၼ်မၢၼ်ႈတမ်း ဝႆႉႁိုဝ်၊ လွင်ႈၼႆႉမၼ်းမီးပၼ်ႁႃဝႆႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူင်းယၢင်း တင်းမိူင်းယွင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸေႈဝဵင်း ဢၼ်မၢၼ်ႈၽွင်းငမ်းဝႆႉၸေႈဝဵင်း တင်းသဵင်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပွတ်းမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃးၶႃႇ သမ်ႉမီးဢေႇ၊ မီးတႆးၵမ်ႈၼမ်။ ဢၼ်ၸၢဝ်းဢႃးၶႃႇၼမ်ၼႆႉ မိူင်းလႃးမွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈ လႄႈလုၵ်ႉမိူင်းလႃး ၵႂႃႇတၢင်းၼမ်ႉပၢၼ်းၵူၺ်း။ ၼမ်ႉပၢၼ်းသမ်ႉ ယူႇပႃႈတႂ်ႈၸေႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း၊ လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈလၵ်းၸဵင်မၼ်းၸိုင် တေမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ- ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်း သိုပ်ႇထတ်းသၢင် ၼင်ႇၼႆ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသၢၼ်းပိူဝ်ႇ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃးၶႃႇ) လၢတ်ႈဝႃႈ ၵႃႈဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇ ၸူး၊ ႁဝ်းတေတေႃႇသူႈ တုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇ- ဝႃႈၼႆ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးလိုၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး မီးၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 ၵေႃႉ 1.ၶုၼ်သၢင်ႇလူႇ၊ 2.ၸဝ်ႈသၢၼ်းပိူဝ်ႇ။