ပၢင်ၵုမ်တီႈငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း (RCSS/SSA) သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး။ မီးၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈ - ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။

ဝၼ်းတီႈ 3-5/02/14 (ဢွၼ်ၼႃႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီၼႆႉ) မီးပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢင်ႇ ၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ လႄႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈဝတ်ႉလႅင်းႁၢၼ်တႆး ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။ ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ မီးသင်ၶ 132 ၊ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ 232 ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး 89 ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈဝဵင်း 109 ၊ ၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း 114 ၊ ၽူႈပႂ်ႉပႃးၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး 4 ၊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း 61 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 794 ၵေႃႉ။ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈတင်းမူတ်း 50 ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး- လႆႈႁူႉထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။

တီႈပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ (RCSS/SSA) ပိုတ်ႇလၢတ်ႈသပ်းၸႅင်ႈဝႃႈ- ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵူႈ သိုပ်ႇသိုပ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းပိူဝ်ႈတႃႇ တေဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းလႃးလႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈလၢတ်ႈၵွၼ်းၶေႃမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေဢဝ် လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း၊ ပိူၼ်ႈပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းမႃး ယဝ်ႉလႄႈ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းတေဝႃႈၵွၼ်းၶေႃယူႇတိၵ်းတိၵ်း ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈသုၼ်ႇလႆႈ တႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ၊ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈႁဝ်းထွႆလင်ပၼ်ယၢင်ႈၼိုင်ႈ၊ မႃးၶတ်းၸႂ်ဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း။ ဢဝ်လၢႆး ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ (Federalism) သေ မႃးၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႆၵေႃႈ ႁူႉၵႃႈတေလႆႈ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢဝ်ၶိုၼ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉၵူၺ်း- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လၵ်းၼမ်း 6 ၶေႃႈၶွင် RCSS/SSA ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယိပ်းၵမ်မႃး တင်ႈတႄႇပီ 1998 ၼၼ်ႉ 1.လွင်ႈၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈ။ 2.ၵွၼ်းၶေႃ။ 3.ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ။ 4.ပူၵ်းပွင်ၽဝႃႉၵူၼ်းမိူင်း။ 5.သၢၼ်ၶတ်းယႃႈ မဝ်းၵမ်။ 6.လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေၵိုတ်းယိုဝ်း ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တင်းတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ တင်ႈတႄႇပီ 2011 မႃး၊ ထိုင်မႃး ၽွင်းႁူဝ်ပီ 2013 ၼၼ်ႉ RCSS/SSA လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈ ပီသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈလၵ်းၼမ်းၶေႃႈတီႈ 2 ၵွၼ်းၶေႃ မႃးပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ။

ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃးၼႆႉ ၶႂ်ႈယူႇတီႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပဵၼ်လၵ်း (State base) သေဢုပ်ႇ။ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ၵိုတ်းယိုဝ်းႁင်းၸုမ်းၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼႆတႄႉ ၶႂ်ႈယူႇတီႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပဵၼ်လၵ်းသေဢုပ်ႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉႁူမ်ႈတုမ် ၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ NDF (ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ)။ UNFC (ၶွင်ႊသီႊႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း)။ ENC (ၶွင်သီႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈယူႇ တီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းပဵၼ်လၵ်း သေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးဝႃႈတေဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၼႆ ဢၼ်ပေႉတူဝ်ဢမ်ႇမီးသေၸုမ်း၊ RCSS ၵေႃႈဢမ်ႇပေႉတူဝ်၊ ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉတူဝ်၊ ပႆႇမီးၸုမ်းလႂ်ဢၼ်ပေႉတူဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးႁဝ်းႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ တၢင်ႇလၢတ်ႈၸွမ်းၵၼ် မၼ်းၸင်ႇၵွႆႈပေႉတူဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇၵွႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မိူင်းတႆးၸွမ်းၵၼ်။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းတေႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ပႆႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ပႆႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တပ်ႉလဵဝ်၊ သွင်ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပႃႊတီႊလဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉတုၵ်းယွၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၵေႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈမီးတီႈလၢတ်ႈ တေႃႇၵၼ် တီႈၶွၼ်ႈတုမ်တီႈလဵဝ်ၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေငၢႆႈလူမ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈမႃးတင်ႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး၊ ၽႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်လၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လၢတ်ႈသေ မႃးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင် ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉတီႈႁဝ်းၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တေဢဝ်တၢင်ႇၼႄ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ပေႃးဝႃႈႁၼ်လီယဝ်ႉ ပေႃးဢဝ်တၢင်ႇၼႄမၢၼ်ႈ၊ မၢၼ်ႈထၢမ်မႃး ဝႃႈ သူၶႂ်ႈလႆႈသင်ၼႆ၊ ႁဝ်းၵေႃႈၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵႂႃႇတၢင်ႇပဵၼ် ၸုမ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ၵႂႃႇတၢင်ႇၵေႃႉလဵဝ်ၵေႃႈလႆႈ- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း သပ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Committee for Shan State Unity-CSSU) ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 15/10/2013 ။ မီးလုၵ်ႈၸုမ်းမိူၼ်ၼင်ႇ 1.ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ။ 2.ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSJAC) ။ 3.ၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊပႃႊတီႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း (CSOs) ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၼႂ်း SSJAC ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 3 ၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ 1.ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်း ၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ။ 2.ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ။ 3.ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉသႅင်ၵႅဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းၵူႈပႃႊတီႊ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူႈၸုမ်း လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးသေ ပဵၼ်မႃးပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး (Shan State Base) - ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ႁၼ်လီ လႆႈၸႂ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း မီး 3 ၶေႃႈ- 1.မိူင်းတႆးၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ႁင်းၶေႃ။ ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်မႃးလႆႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၸႄႈမိူင်း ၽႂ်မၼ်း။ 2.တေလႆႈ မီးလုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း ၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း။ 3.တေလႆႈမီး ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ တီႈဢေႇသုတ်း 2 ၸၼ်ႉ (ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်းၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း)။ 4.ဢႃႇၼႃႇၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်ၼႆႉ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈၸႄႈမိူင်းတင်းလၢႆမႃး။ 5.လွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၸႄႈမိူင်း တင်းလၢႆ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလုၵ်ႉတၢင်း ၼိူဝ်ၵႂႃႇၸူးတၢင်း တႂ်ႈလၢႆလၢႆ၊ တေလႆႈမီးပႃး တၢင်းၶၢင်ႈ ၵႂႃႇၸူးၵၼ် (မၢင်ၸိူဝ်ႉမၢင်ပိူင် ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းသေ ၸိသင်ႇ တီႈ ၸေႈမိူင်းဢမ်ႇလႆႈ၊ တေလႆႈၼင်ႈသေဢုပ်ႇၵၼ် ၸင်ႇလႆႈ)။ 6.မီးၶူဝ်းၶွင် ငိုၼ်းၶမ်းမႃးၵေႃႈ တေလႆႈ ၸႅၵ်ႇၽႄမႅင်ႇၵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း (မိူၼ်ၼင်ႇၾၢႆႇၼိုင်ႈမီးၵူၼ်း 100 ၵေႃႉ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈမီးၵူၼ်း 50 ၵေႃႉၵေႃႈ ၾၢႆႇမီးၵူၼ်း 100 ၼၼ်ႉ လႆႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇ။ ၾၢႆႇဢၼ်မီးၵူၼ်း 50 ၵေႃႈလႆႈႁႃႈသိပ်း)။

ဢိင်ၼိူဝ် ပၢင်ၵုမ်မီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၼင်ႇၼႆသေ ၸင်ႇမႃးၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ လၵ်းၼမ်းၶွင်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆး ထႅင်ႈ 2 ၶေႃႈ- 1.မိူင်းတႆး ထုၵ်ႇလႆႈမီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းႁုင်းၶေႃ။ 2.ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး တေလႆႈမီးလၵ်းၼမ်း 12 ၶေႃႈ။

လၵ်းၼမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇမီး 10 ၶေႃႈ- 1.မိူင်းတႆးၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆး ငဝ်ႈငုၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇ တၢင်းပၢႆ။ (လုၵ်ႉၸၼ်ႉၼိူဝ်လူင်းၸူးၸၼ်ႉတႂ်ႈ)။ 2.ဢႃႇၼႃႇၸိၵ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈၵူၼ်း မိူင်းတႆးမႃး။ 3.တေၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ (ပေႃးပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးတေၶဝ်ႈပႃး)။ 4.ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ တေမီးလွင်ႈ ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်သုၼ်ႇလႆႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ 5.ယုၵ်ႉယွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈယိင်းၸၢႆးၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ 6.တေၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ လူၺ်ႈလၢႆးထၢင်ႇႁၢင်ႈ တင်ႈပႃႊတီႊ။ 7.ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ် သႃသၼႃပဵၼ်လၵ်း။ 8.တေလႆႈမီးတပ်ႉ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸေႈမိူင်း။ 9.တေလႆႈမီးလုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးၸေႈမိူင်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း။ 10.သုၼ်ႇလႆႈ တႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈငိုၼ်းတွင်း။

ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇၼႄထႅင်ႈဝႃႈ- 1.ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ တေၵိၼ်သုၵ်းၵိၼ် လိပ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇ ၽၢတ်ႇဢမ်ႇယၢႆႈၵၼ်သေ တေယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း/ ထႃဝရ။ 2.ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၶွင်ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ၊ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃဝၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ်၊ ၼႂ်းၼမ်ႉၼိူဝ်ၼမ်ႉ၊ လႄႈလူမ်း/ ၵၢင်ႁၢဝ် တင်းသဵင်ႈ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး- ၼႆယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တၢင်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆၶေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉ 1.ၸၼ်ႉၼႃႈလိၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵၼ်၊ တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵၼ်ၼႆ ႁႂ်ႈလႆႈမီးလွင်ႈထတ်း သၢင်ၶိုၼ်း။ 2.လွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ်သႃသၼႃပဵၼ်လၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈလီယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထႃႇၼၶွင်ပုတ်ႉ ထသႃသၼႃၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉလီငၢမ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇပၼ်လူမ်ႉၸူမ်ႁၢႆ။ 3.ပေႃးမီးလွင်ႈ သပ်းလႅင်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၼႄၵူၼ်းမိူင်းမိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈမီးပပ်ႉၶေႃႈသပ်းလႅင်းမႃးၸွမ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇပႃးမၼ်း ၶဝ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတီႈ 3 ၼႆႉသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်း/ၼိူဝ်ႉလိူင်ႈ ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၽိုၼ်ယုၵ်းယၢင်ႇ ဢမ်ႇလႆႈ တႅပ်းတတ်းသင်။ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇဢၼ်ၵူႈၾၢႆႇ ၾၢႆႇၼႄႉၼမ်းမႃးၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၶဝ်ႈပႃးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၽိုၼ် ယုၵ်းယၢင်ႇထႅင်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၼွၵ်ႈသေၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈမီး ဝႆႉၸုမ်း ၵေႃၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး (SSCDC) ။ မူႇၸုမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉလုၵ်ႈၸုမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် တႆးလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး ၼင်ႇၵၼ်၊ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 2000 ။ တင်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉ ၼႂ်းလၵ်းၼမ်း ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ် မီးၶေႃႈၼိုင်ႈ၊ SSCDC ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ဝႆႉဝႃႈ ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ယူင်ႉၶၢပ်ႈၾႅတ်ႊ ၻရႄႊလ်။ SCCU သမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတႆးၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ် SSCDC ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ် SCCU ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၵၼ်သင်၊ မၼ်းပဵၼ်တၢင်း လိူၵ်ႈဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။  မၢင်ၽဝ်ႇ သင်ဝႃႈဢဝ်ပိူင် CSSU ဢုပ်ႇၵၼ်တင်း မၢၼ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမႃးၸႂ်ႉပိူင် SSCDC ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇထုၵ်ႇလႆႈ ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ- ဝႃႈၼႆ။