မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢၵ်ႇၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SCCU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်သပ်းလႅင်းၼႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။

တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 3-5/02/14 (ဢွၼ်ၼႃႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ) မီးပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢင်ႇ ၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SCCU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလႄႈ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈဝတ်ႉလႅင်းႁၢၼ်တႆး ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။ မီးတူဝ်တႅၼ်းပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး 55 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဢိၵ်ႇသင်ၶၸဝ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်းမွၵ်ႈ 300-400 ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း (ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA) လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး မီးႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇမၢႆမီႈ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းမၢႆမီႈ ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆးတႅမ်ႈဝႆႉမီးသင်လၢႆလၢႆ။ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ဢၼ်မၢၼ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမၢႆမီႈၶဝ်တေမႃးသပ်းလႅင်းၼႄ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းမႃး တႂ်ႈမၢႆမီႈသေတႃႉ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈမၢႆမီႈၸႅင်ႈလႅင်းတႅတ်ႈတေႃး။ မိူဝ်ႈပီ 1947 မီးမႃးမၢႆမီႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းတင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1962 တႅမ်ႈမၢႆမီႈထႅင်ႈၵေႃႈ ၼေႇဝိၼ်း ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်ႁူႉ။ ဝၢႆးမႃးၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈသိုၵ်း ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးထႅင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း လွင်ႈမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁူႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတင်းပိူၼ်ႈလွၵ်ႇ ငိုတ်ႈ တဵၵ်းတဵင်မႃး- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ RCSS ၸုမ်းလဵဝ်၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်လဵဝ် ဢမ်ႇတၢင်တူဝ်လႆႈတင်းသဵင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ/  ႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်းလႄႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃး။ ပေႃးဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မိူၼ်မိူဝ်ႈ 1947 ၊ တႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၾၢႆႇမၢၼ်ႈၽွမ်ႉယဝ်ႉ တႃႇတေထဵင်ႁဝ်း။ ဢၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈယူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼမ်၊ မီးပႃႊတီႊ ၼမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် 1.တႆးမႃးၽွမ်ႉၵၼ်။ 2.ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး မႃးၽွမ်ႉၵၼ်။ 3.ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈ မႃးၽွမ်ႉၵၼ် ၸင်ႇတေတိုၵ်းတေႃး တေႃႇသူႈ မၢၼ်ႈလႆႈ။

ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ႁႂ်ႈလႆႈမူၼ်ႉမႄးၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ။ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉတူၺ်းဝႃႈ ဢၼ်လႂ်ႇလီ/ ဢမ်ႇလီ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ 1.တေလႆႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်၊ 7 တိူင်း 7 ၸေႈမိူင်း မီးၽူႈတၢင်တူဝ် မိူၼ်ၵၼ်သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃး။ 2. ၸေႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽႂ်မၼ်း (မိူင်းတႆးၵေႃႈ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး)။ 3.ႁႂ်ႈပဵၼ်တပ်ႉ Federal ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸေႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း တေလႆႈမီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၽႂ်မၼ်း။ မိူင်းတႆးၵေႃႈတေလႆႈမီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းႁင်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈပႆႇၵႂႃႇထိုင် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးထုၵ်ႇလီႁူႉ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇသင်။ 1.ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉမီးလၢႆမိူင်း။ 2.မီးပိူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 3.ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ပီ 2008 ၽွင်းငမ်းမႃးၼႆႉ မၢႆမီႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 4.ဢိင်ၼိူဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 သေ မိူင်းတႆးႁဝ်းသမ်ႉ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း/ မၢႆမီႈ တေလႆႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်။

ပေႃးသပ်းလႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်။ သိလ် (သီလ)ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင် 5 ၶေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈယိပ်းၵမ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵတ်းၵတ်း ယဵၼ်ယဵၼ်၊ မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၸဝ်ႈၽူႈမီးပၺ်ၺႃၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈယိပ်းတိုဝ်းၵမ် ၼင်ႇၵၼ်- ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

ပၢင်သပ်းလႅင်းၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢႆမီႈ ၸၢႆးမဵဝ်းတၢၼ်ႉ လႄႈ ၼၢင်းထူၺ်းမုင်ႇ၊ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉလွင်ႈမၢႆမီႈၶဝ် သပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈမၢႆမီႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။