ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈလူၺ်ႈၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတႆး တီႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ/ၸဝ်ႈ ပၢႆးပိုၼ်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းတႆးၵိၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ပိူဝ်ႈတႃႇမီးႁႅင်း၊ ၶိူဝ်းတႆးထုၵ်ႇလီပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ မိူၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29-30/06/13 (ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း) ၸုမ်း/သုၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇတႆးမႄႈႁွင်ႈ သွၼ်၊ သုၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢိၵ်ႇၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် (CESD) တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်မုၵ်ႉၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 1 (The 1st International Seminar of Thai Yai Studies) တီႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ မီးၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ်တႆး၊ ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးပိုၼ်းတႆး၊ ပီႈၼွင်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း/ၼႂ်းမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 300 ပၢႆ။

ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းဝၼ်းတီႈ 1 ၼၼ်ႉ ၶူးလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း လၢတ်ႈလွင်ႈပိုၼ်းတႆး။ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၶူးၶိုၼ်းသႂ် လၢတ်ႈလွင်ႈပိုၼ်းမိူင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ်တႆး၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပိုၼ်းတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ လၢတ်ႈလွင်ႈလိၵ်ႈလူင်တႆး၊ လွင်ႈတႆးမိူင်းဢႃႁူမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးတၢင်းၵႃႈတႆး၊ ၼႄၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆတႆး၊ ၸဵမ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵေႃႉယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶူးလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-“တႆးႁဝ်းၼႆႉသူင်မိုတ်ႈ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၵၼ်၊ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး၊ ယိူင်းဢၢၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးဢဵၼ်မီးႁႅင်း၊ တႃႇတေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၵေႃႈလႆႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇသေၵိၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ႈၼဵဝ်- ဝႃႈၼႆ။

မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းတႆးၼႆႉ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ပႅၵ်ႇလၢၵ်ႇ ဢမ်ႇမိူၼ်တၢင်ႇၶိူဝ်း၊ လွင်ႈတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၵေႃႈ မေႃႁဵတ်းၵိၼ်လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး၊ ႁူႉၸၵ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈမီးၽေးတေႃႇတူဝ်ၶိင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ တႆးမေႃႁဵတ်းၵိၼ် ဝုၵ်း။ ဝုၵ်းၼႆႉပေႃးဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵိၼ် ၶၼ်းတႄႉတႄႉ၊ လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈလီဢၢမ်း ဢၼ်တႆး မေႃႁဵတ်းၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်း ယႅမ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇတႆးၶမ်းတီႈၵေႃႈ ၾိုၵ်းၸၢင်ႉသေ ဢဝ်ၸၢင်ႉထႆၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး ယင်းမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႆးၼႆႉ ၼႂ်းတူဝ်ၶိူဝ်းတႆး မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ၊ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ် ၽူႈမီးပၺ်ၺႃဝႆႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉတူဝ်ၵဝ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 2 ၼၼ်ႉ ပွတ်းၼႂ် မီးၵၢၼ်ၼႄလွင်ႈပိုၼ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယင်းဢုပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈတႆးၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ တႆးသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ တႆးဢႃးႁူမ် ဢႃးသမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႆႈၼႄလွင်ႈ လိၵ်ႈလူင် ဢၼ်တႅမ်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶိူင်ႈတွႆႇတိုင်ႈ ၶွင်တႆးႁဝ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊၼႂ်းပီ 2015 မႃးၸိုင် တႆးႁဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႃတိုဝ်ႉတၢင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ်မုၵ်ႉၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈလူၺ်ႈၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတႆး တီႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႆႉ မီးပီႈၼွင်ႉၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇၸၢဝ်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊ၊ ဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ၊ ၵျပၢၼ်ႊ၊ မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းမူတ်း 300 ပၢႆ။ ၼ်ႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇပႃးပီႈၼွင်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉတႆးလႄႈ မႃးသိုဝ်ႉၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်တႆး။

ပၢင်ၵုမ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2107 ၼီႈ (ပီ 2012) ပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း သုတ်း။ ဢၼ်လႆႈၸတ်းတီႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ပိုတ်ႇႁူင်းႁေႃလူင် ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။

တႆး (ထႆးႁွင်ႉဝႃႈ ထႆးယႆႇ၊ မၢၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ Shan) ၼႆႉ မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်ၸိူဝ်းပူၵ်းတင်ႈမိူင်းႁင်းၶေႃမိူၼ်ၼင်ႇ ထႆး၊ လၢဝ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈမုလ်းၼႂ်း Google မီးဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢေႊသျိူဝ်ႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇယွမ်း 100 လၢၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။