ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသီႇပေႃႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယွၼ်းပွၼ်း/သူး ႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ ၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ တေႃႇလွတ်ႇ ၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း။ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လူၺ်ႈလၢႆး ၵတ်းယဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးဝုၼ်း ၵူၼ်းဝဵင်းသီႇပေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ- ဝၼ်းထိ 05/12/12 ႁဝ်းၶႃႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် ယၢမ်း 9 မူင်းတေႃႇထိုင် ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်း၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ပွတ်းတွၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၵႂႃႇ၊ မွၵ်ႇႁွင်ႉသင်ၶၸဝ်ႈ 4 တူၼ်သေ လွတ်ႈႁေႃးပရိတ်ႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၺႃးၽေးဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ တီႈတေႃႈလွတ်ႈ ၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽူႈၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တေႃႈလွတ်ႈၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်းၶဝ် မႃးပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ၽေး၊ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈၸႂ်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် တူင်ႉၼိုင်မႃးၸိူင်ႉၼႆ- ၸၢႆးဝုၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ၵူၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်း တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ ၼမ်ႉမၼ်းလတ်းၵႂႃႇၼႆႉ မၢင်တီႈတေႃႈမၼ်းၶႂ်ႈမီးႁူးပွင်ႇ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် သမ်ႉ ဢမ်ႇၵုပ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ၊ ဢဝ်ယၢင်မၢၵ်ႇ တွႆးဢူတ်းသႂ် ယႃႁႂ်ႈႁူးမၼ်းႁၢႆၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ဝႃႈတေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႅၵ်ႇတႄႉၸိုင်ႁိမ်းႁွမ်း တူင်ႇဝူင်းတၢင်းၵႆမွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼႆႉ တေမီးလွင်ႈလုသုမ်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်ႈလုတၢႆၸွမ်းတင်းၼမ်- ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတေႃႈလွတ်ႇ Pipline လတ်းမႃးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်း ၶႃႈသေ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈသုမ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃး၊ ၺႃးယိုတ်းတီႈလိၼ်တင်းၼမ်၊ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇလႆႈ ၽွၼ်းလီသင်၊ ၵႃႈလုသုမ်းဢၼ် မႃးသၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈမူတ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်းၵမ်းၵႆႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။ မီးလွင်ႈတိမတ်ႉ ပေႃႉထုပ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လူးၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၽေးၶဵၼ်ၸိူဝ်း ၼႆႉတေ မူတ်းႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈမႃး ႁဵတ်းပၢင်ႁေႃးဝၢၼ်းပရိတ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ပွႆးလွတ်ႈႁေႃးပရိတ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းတီႈဝၢၼ်ႈမေႃႇၵိူဝ် (ပေႃႇၵျူဝ်ႇ) ႁိမ်းဝတ်ႉၽြႃးလူင် ၸေႇၻီႇမေႃႇၵိူဝ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇ၊ ပၢင်ႇၵိူဝ်၊ ႁူဝ်မေႃႇ၊ ပၢင်ၵီႇၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီးမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။ 

ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်မႃးႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၽေး ဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇ ၶိုၼ်ႈယွၼ်ႉတေႃႈ လွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း၊ သမ်ႉယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈလႆႈသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၺႃး တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈသေ လႆႈလုသုမ်း တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵိုတ်းၵၢၼ်တေႃႇၵပ်း တေႃႈလွတ်ႇ ၵႅတ်ႊသ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မီးလိၼ်မီးပႃးထၢတ်ႈၵိူဝ်ၼမ်၊ ဢဝ်ႁုင်ႁဵတ်းပဵၼ်ၵိူဝ်လႆႈလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတေႃႈလွတ်ႇ ၵႅတ်ႊသ်၊ လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်းႁေႃသေပဵၼ်ႁူးပွင်ႇႁူးႁူဝ်ႈ၊ ၸၢင်ႈပွင်ႇၸၢင်ႈ တႅၵ်ႇ၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်း မိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း 3-4-5 ဝၢၼ်ႈလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း ပၢင်ယွၼ်းပွၼ်း၊ မွၵ်ႇသင်ၶမႃးဝၢၼ်းပရိတ်ႈ၊ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈလႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၼႆႉ- ၼႆယူႇ။

တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ တေႃႇၵပ်းလုၵ်ႉမႃးတီႈၸၢႆးၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ၊ လတ်းၽၢၼ်ႇၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ တိူင်းမၵူၺ်း၊ တိူင်းမၼ်းတလေး။ လတ်းၽၢၼ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းႁွင်ႇ သိုပ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယုၼ်ၼၼ် မိူင်းၶႄႇ။ ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ  ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ (China National Petroleum Corporation-CNPC) မႃးသၢၼ်မိုဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈသေ  တႄႇႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2010 ၊ ဢၢၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵွၼ်ႇထိုင်ပီ 2013 ။ လတ်းၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆးၵႂႃႇၼႆႉ 7 ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်ႇဢူ (မေႇမျဵဝ်ႉ)၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ မၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ မူႇၸႄႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ CNPC ႁပ်ႉမဝ်လႆႈဝႆႉ တႃႇလုတ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းတင်း ၵႅတ်ႊသ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတေလႆႈၼမ်ႉ တွၼ်း ငိုၼ်းၻေႃႊလိူဝ်ႊ 30 billion ။ (1 billion= ႁဵင်လၢၼ်ႉ။ 30 billion တူၵ်းငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 25,500 billion) ။