ၸုမ်းသိုဝ်ႇရွႆႊတိူဝ်ႊ တွင်ႈထၢမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်း တပ်ႉမၢၼ်ႈ၊ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၼ်ထိုင် တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇသၢင်ႈ လႄႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်း ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၵေႃႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႇသၢင်ႈမႃး။

ယူႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ရွႆႊတိူဝ်ႊ (Reuters) သေ ဢႅၼ်ႊၻရူႊ မႃႊသျႅဝ်ႊလ် (Andrew Marshall) တင်း ၵျေႊသၼ်ႊ ၸႅပ်ႊ (Jason Szep) တႅမ်ႈထတ်းသၢင်ဝႆႉလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၿႅင်ႊၵွၵ်ႊ ၽူတ်ႊသ် (Bangkok Post) ဝၼ်းထိ 04/12/12 ။

ယူႇတီႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇရွႆႊတိူဝ်ႊသေ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇ တေႃႇ (ဢႃႇယု 59 ပီ)ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ- ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်းႁၼ်ဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပဵၼ် ၽူႈၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈ ၽူႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ/ ၸႂ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်းမိူဝ်ႈပီ 1988 လႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈပီ 2007 ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇတပ်ႉသိုၵ်းတေယွၼ်းၼွမ်း(တွင်းပၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီး။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းယင်းၶွပ်ႈၵုၼ်း မုၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ႁဝ်းလူးၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်ပဵၼ်မႃးပိူင်ပဵၼ် 1988 ၊ 2007 ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ ၵႃႈလႆႈ ၶဝ်ႈပႃး၊ ပေႃးဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈလူမ်ႉၸူမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ် ယူႇတီႈ တၢင်းမိူင်းၶၢင် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်း ၶၢင် (KIA)တိုၵ်းယိုဝ်းယူႇၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယိူၼ်ႉ ၵၼ်ႈထိုင်ၸိၵ်း ထိုင်ယွတ်ႈမၼ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ  ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ - ဝႃႈၼႆ။

ယူႇတီႈၾၢႆႇၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ လႆႈၵႂႃႇႁႃဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတူၺ်း ၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇလုမ်းၾၢႆႇသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢမ်ႇပၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇ။ ၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ႈပႃး၊ ၵွပ်ႈၾၢႆႇ သိုၵ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သၽႃးလႄႈ ၶႂ်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် (Budget) ၾၢႆႇသိုၵ်းလႄႈသင်၊ ၶႂ်ႈလူတ်းယွမ်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉသၽႃးမီးဢႃႇၼႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သၽႃးတိုၼ်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇထတ်းသၢင် လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်း။

ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႆၵေႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမီးဝႆႉၶွမ်ႊပၼီႊလူင် 2 ဢၼ်။ ၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL (Myanmar Economic Holding Limited) တင်း MEC (Myanmar Economic Corporation) ။ ၶွမ်ႊပၼီတင်း 2 ဢၼ်ၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊရိၵႃႊ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းသၢႆမၢႆလမ်၊ ဢမ်ႇပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊဢမႄႊရိၵႃႊ ၶဝ်ၶဝ်ႈၵႃႉၶၢႆၸွမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ 2 ၶွမ်ႊပၼီႊၼႆႉသမ်ႉပႃးဝႆႉၼႂ်း ၵၢၼ်ၵႃႉသႅင်၊ ၵၢၼ်ယေးငိုၼ်း (ပဵၼ်ပႃးၸဝ်ႈၶွင်ယေးငိုၼ်းမျႃႉဝတီႇ)၊ ၵၢၼ်တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်း၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉ ၵိၼ်၊ ၼမ်ႉယႃႈယႃ၊ လဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈတီႈလိၼ်/ၶူဝ်းၶွင်၊ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၵူႈ တီႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယင်းမီးၵူၼ်းၵႃႉဢၼ်ပဵၼ်သၢႆ 2 ၶွမ်ႊပၼီႊၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၵူႈတီႈ။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈ 2 ၶွမ်ႊပၼီႊမီးၵႃႈ ႁိုဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလပ်ႉ-ၼႆယဝ်ႉ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL (ဢူးပၢႆႇ)ၼႆႉ တင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1993 ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မီးမွၵ်ႈ 14,000 ၵေႃႉ။ ၶွမ်ႊပၼီႊၼႆႉ မီးၶွမ်ႊပၼီႊယွႆႈယႅမ်းထႅင်ႈ 38 ဢၼ်၊ ဢၼ်တၢင်ႇၶွမ်ႊပၼီႊဢမ်ႇၶေႉလႆႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတေႃႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇ ဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း/မိူင်းၼွၵ်ႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယွၼ်း ဢၼုၺၢတ်ႈတီႈလႂ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၽုၵ်ႇၶၢတ်ႇၵေႃႈၽႂ်ဢမ်ႇၶေႉလႆႈ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ MEC မီး 37 ႁူင်းငၢၼ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မီး 10,000 ။

ယူႇတီႈၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း၊    မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈထႅင်ႈ၊ ဢမ်ႇၶႂၢၵ်ႈထႅင်ႈၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆဢၼ်ၽုၵ်ႇၶၢတ်ႇ ဝႆႉၵေႃႈ ယွမ်းပၼ်ၽွင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵႃႈၶၼ်လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ယၢမ်ႈၵႃႈႁႅင်းၶိုၼ်ႈ ထိုင်ၾႃႉၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈလူတ်း ယွမ်းမႃး၊ ၵွပ်ႈၾၢႆႇသိုၵ်းဢမ်ႇယိပ်း။ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်ၵေႃႈ ဢၼ်ၽုၵ်ႇၶၢတ်ႇဝႆႉယွမ်းလူင်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယွမ်းလူင်း ၵူၺ်းပႆႇပေႃး ယင်းၸၢႆႇၶွၼ်ႇပႃး-ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတူၺ်းထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL  ယင်းတိုၵ်ႉတူင်ႉၼိုင်ႁႅင်းယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူင်းၵၢၼ် တႃႈၼမ်ႉလိုၵ်ႉ တီႈတႃႈဝၢႆ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL ဢၢၼ်းၵႂႃႇတင်ႈဝႆႉႁူင်းငၢၼ်း ထွင် (ၸႅတ်ႈ) ၼမ်ႉမၼ်း။ ပေႃးႁဵတ်းမႃးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတေပဵၼ် ၵၢၼ်တႄႉတႄႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ MEHL ပဵၼ်ၽူႈမီး ႁုၼ်ႈသူၼ်ႇ ၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ်မေႃႇတွင်းလႅင် တီႈမူင်ႇယႂႃႇ ဢၼ်မီးၵၢၼ်ၶတ်းယႅင်ႈၵၼ် ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ၊ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ တီႈပိၼ်ႇဢူးလုၼ်ႇ (ပၢင်ႇဢူ)ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉၵိူတ်ႇ ဢွၵ်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉ (ၽွင်းသိုၵ်း) ယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ဢွၼ်တၢင်းၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ 1 ပီဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 2 ႁဵင်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်လူတ်းယွမ်းလူင်းမႃး ၼိုင်ႈပီလႂ် 1 ႁဵင်။ ဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ် ဢမ်ႇပၼ်ယိပ်း၊ ဢိၼ်ႊတိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ ဢမ်ႇပၼ်တိူဝ်ႉ၊ ၶွမ်ႊၽိဝ်ႊတိူဝ်ႊသုၼ်ႇတူဝ် ဢမ်ႇပၼ်မီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်ဢဝ်ၶွမ်ႊ (Laptop) သုၼ်ႇတႃးမႃးၸႂ်ႉယိပ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈတူၺ်း ၼႂ်းဝႅပ်ႊသၢႆႊတ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းမီးပႃး ဢႆႊၽႅတ်ႊ (Ipad) လူးၵွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ်တႄႉ ယင်းပႆႇ ပၼ်ယိပ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်ၽူႈမီး ၸၼ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။