ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း၊ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်၊  ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် လႆႈပၢႆႈၽေး သိုၵ်းသိူဝ်ၶဝ်ႈပိုင်ႈႁူမ်ႈမိူင်းထႆး ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၾုင်ၸိုင် ၶႂ်ႈယူႇသဝ်းၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ဝႃႈတေတမ်းဝၢင်းပၼ်တီႈ ယူႇၶိုၼ်း။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-21/12/12 မီးပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း တီႈတူၼ်ႈတီး၊ ပွၵ်ႈထူၼ်ႈၵမ်း 5။ ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ  ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) သၽႃးၸႄႈမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢုပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းလႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ သူၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယွၼ်ႉၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၵႂႃႇယူႇတၢင်းမိူင်းထႆး တူၵ်းပဵၼ်ၽဝ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼၼ်ႉဝႃႈ- ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် လႆႈၶၢႆႉဝၢၼ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈ၊ ၺႃးၾႆး ၽဝ်ဝၢၼ်ႈ၊ ဝတ်ႉဝႃးမုၼ်ၸဝ်ႈ ထုၵ်ႇၾႆးၽဝ်ၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ဝႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမႃးၸိုင် ၸွင်ႇတေဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်၊ တေႁဵတ်းႁိုဝ်တမ်းဝၢင်းပၼ်တီႈယူႇၶဝ်၊ ၸွင်ႇတေႁပ်ႉ ႁွင်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၼၢင်းၶမ်းဢေး လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈဢုပ်ႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃး ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဢွင်ႇတူႇ (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ လႅၼ်လိၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး)၊ လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းၼႆ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇၶိုၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၶဝ် လႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈတမ်းဝၢင်းပၼ် တီႈယူႇသင်ၶဝ်ၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၶမ်းဢေး သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်သၽႃးယဝ်ႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇ တွင်ႈထၢမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး (ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ)၊ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၵဝ်ၶႃႈဝႃႈ -ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမႃး ၶိုၼ်းတႄႉၸိုင် ႁႂ်ႈလႆႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈလုမ်းၽွင်းတၢင် ၸိုင်ႈၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ တီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်ၸိုင်ႈ ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေထတ်းထွင်ၸိုဝ်ႈသဵင် တီႈယူႇၶဝ်။ သင်ဝႃႈပွၵ်ႈမႃးၼိုင်ႈၵေႃႉ သွင်ၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်မီးဝၢၼ်ႈလႂ် ဢိူင်ႇလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ပွၵ်ႈမႃး ယူႇၸွမ်းပီႈၼွင်ႉ။ သင်ဝႃႈပွၵ်ႈမႃးပဵၼ်မူႇပဵၼ် ၾုင်ၸိုင် ၶဝ်ၶႂ်ႈယူႇသဝ်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလႂ်ၵေႃႈ သွၼ်ႇႁႂ်ႈၶဝ် လၢတ်ႈမႃး၊ တေတမ်းဝၢင်းပၼ်တီႈ ယူႇၶဝ်”- ဝႃႈၼႆ။

“ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈဝၢၼ်ႈသူၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1996-97 ယွၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းတႅပ်းသီႇတႅပ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈလႆႈပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးသေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ တုၵ်ႉယၢၵ်ႈယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 16 ပီၼႆႉ သင်ဝႃႈၶဝ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ ၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁူႉတႅၵ်ႇလႅင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတွင်ႈထၢမ်”- ၼၢင်းၶမ်းဢေး သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၽွင်းပီ 1996 တေႃႇထိုင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1998 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်လူင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းၵိုင်၊ ၵေးသီး၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ ၵုၼ်ႁဵင်။ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၼၢႆး၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းသဵင်ႈ 1,478 ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 3 သႅၼ်ပၢႆ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလိုပ်ႈႁေႃႈ ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈသူၼ်၊ ၽဝ်ႁိူၼ်းယေး ၽဝ်ဝၢၼ်ႈ၊ ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၺႃးၽဝ်၊ သင်ၶၵမ်ႈၽွင်ႈၺႃးၶႃႈတၢႆၵေႃႈမီး။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပၢႆႈၵႂႃႇယူႇသဝ်းပိုင်ႈဢိင် သေႃႉၽူၺ်း မိူင်းထႆး မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၾႃႉလူင်။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ ၵဵင်းလၢဝ်၊ မိူင်းၾၢင်၊ မႄႈဢၢႆး၊ ၶျႆးပရႃႇၵၢၼ်း။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ မႄႈႁွင်ႈသွၼ် တင်းမိူင်းပၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၵ်းသေ ထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်။ လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ပီ 1988 ။

လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸိူဝ်းထူပ်းပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတူၵ်းတႅမ်ႇ၊ ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈမႃးမိူင်းထႆးၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီး ယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈ တၢင်းသၢႆမိူင်းၾၢင်၊ ၶျႆးပရႃႇၵၢၼ်း၊ မႄႈဢၢႆး ၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်ဢမ်ႇယွမ်းႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 250 ၵေႃႉ။ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ် 3 ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈတၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ ၵဵင်းမႆႇ၊ ၵဵင်းႁၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 1,000 ၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။