ၸဝ်ႈၶူးသီရိထမ်မ ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ် သႃသၼႃ/ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးဢွၼ်ႁူဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် ပရိယတ်၊ ပတိပတ် လႆႈႁပ်ႉရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇတီႇ ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ်၊ ယုၵ်ႉယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ်တၢင်းလီၵၢၼ် ငၢၼ်း။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/11/12 မီးပၢင်ယိုၼ်ႈမွပ်ႈရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇတီႇ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈၶူးသီ ရိထမ်မ (ဢႃႇယု 34 ပီ) တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်း မႆႇ၊ ယွၼ်ႉၽွၼ်း ၵၢၼ်တၢင်းလီ ဢၼ်မၼ်း ၸဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးလၢႆလၢႆပိူင် ပဵၼ်ၵေႃႉၵိုင်ႇလႆႈႁပ်ႉ ရၢင်းဝလ်း ၼႂ်းပီ 2012 ၼႆႉ၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇတီႇ (ၼၢင်းၾႃႉ ၵဝ်ႇမိူင်းသီႇပေႃႉ) ၸတ်းမွပ်ႈပၼ် ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတင်းၼမ်။

ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း ၽူႈတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ဢၢၼ်ႇၼႄလိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးၸေႃးတိၵ ဝတ်ႉပဵင်းလူင် ၵမ်ႉထႅမ် ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉရၢင်းဝလ်းၼႆႉ တီႈပၢင်မွပ်ႈရၢင်းဝလ်းဝႃႈ- မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ 1.ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉပိုၼ်း/ၵဵပ်းပိုၼ်းၵဝ်ႇလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ၊ မီးပႃးၶႅပ်းႁၢင်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ၵဝ်ႇတင်းၼမ်)။ 2.ၵူၼ်းႁၵ်ႉၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ တူင်ႉၼိုင်ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး။ 3.ပဵၼ်ၵူၼ်းလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းလူၺ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ 4.ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈထမ်းလီၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈ ၸတ်းၵၢၼ်လီ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝတ်ႉဝႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။

မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိင်း မိူင်းၼွင်၊ မႃးယူႇသဝ်းဢဝ်ဝႃႇတီႈ ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း (လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး) ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2003 ၊ ၽၢၼ်ႇပူၼ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းၾၢႆႇထမ်းမ ၾၢႆႇထႆးတေႃႇထိုင် လႆႈပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၼၵ်ႉထမ်း တရီး/ထူဝ်း/ဢဵၵ်ႇ တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း။ ဢွၵ်ႇႁႅင်ႈမၢင်ပီ ပေႃးမီး ၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈၶဝ်ႈမိူဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်း/ၵဵပ်းပိုၼ်း/ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵဝ်ႇၵႄႇႁိုင်ယၢဝ်းႁီး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ပေႃးမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၶၢဝ်းလူႇၶၢဝ်းတၢၼ်းလႄႈသင်၊ ပီႈၼွင်ႉတၵ်ႈၵႃႇသတ်ႉထႃးၼႂ်းမိူင်းတႆး ၶႂ်ႈထွမ်ႇငိၼ်းၸိုင် မၼ်းၸဝ်ႈယင်းတႄႇပၢင်ႁေႃထမ်း/တြႃး ဢွၼ်တၵ်ႈတႃႇသတ်ႉ ထႃးတင်းၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ပတိပတ်။

မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈၼႄတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးဝႃႈ- ဢၼ်လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သႃသၼႃ/ၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဝႃႈ-ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၸၢတ်ႈၼႆႉ တေလႆႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လူင် 2 ပိူင်- 1.ၵၢၼ်ၽႃသႃ/ သႃသၼႃ။ 2.ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမၼ်း ၸဝ်ႈၸင်ႇတႅပ်းတတ်း ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၽႃသႃ/သႃသၼႃ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသူင်ၵဵပ်းပိုၼ်းၵဝ်ႇ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆလၢႆတီႈသေ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈမီးၵူၼ်းထၢမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈႁႃႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈတွပ်ႇဝႃႈ ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈ ၽြႃးပုတ်ႉထ- ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇတီႇၼႆႉ တင်ႈတႄႇမွပ်ႈပၼ် ၽူႈတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ လၢႆပီ။ ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈသုတ်း မိူဝ်ႈပီ 2008 ၵေႃႉလႆႈႁပ်ႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၽူးမိူင်း ၽူႈၸွႆႈႁႅင်းၵၢၼ်။ ပီ 2009 ၸၢႆးသႅင်ၽၼ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်မူႇဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း။ 2010 ၼၢင်းမွၼ်းၵဵင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပၺ် ၺႃလႄႈ ၼႂ်းၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး။ ပီ 2011 မေႃယႃၸၢႆးပေႇတ လွႆၵေႃႇဝၼ်း- ၸိူဝ်းၼႆႉ။