ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်းၸွမ်သိုၵ်းလူင်မိၼ်း ဢွင်ႇလၢႆႇ မႃးတီႈၵဵင်းတုင်၊ ႁွင်ႉမွၵ်ႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၸုမ်း ပၢင်သၢင်းတင်းမိူင်းလႃး၊ ပိူင်လူင်လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽႅၼ် ၵၢၼ်သိုၵ်း ပွတ်းဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇသဝ်းပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ၊ ဢူးဢွင်ႇ ၵျေႃႇၸေႃးထတ်းသၢင် ဝႃႈ- ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ မႃးၺႃးၵၼ်တင်းၸုမ်းဝႃႉ-ၸုမ်းမိူင်းလႃး တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ လွင်ႈတၢင်း မီးလိူဝ်သေယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႂ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူၺ်း။ ပိူင်ၼိုင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းဝႃႉ တင်းၸုမ်းမိူင်းလႃး ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၸုမ်းၶၢင် KIA ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ပွတ်းႁွင်ႇၶဝ်၊ ၶႂ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်း SSA  ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးၸူးဝႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ - ဝႃႈၼႆ။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ/လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၵၼ်တင်း ဢမႄႊရိၵႃႊ (US) ၼမ်မႃးၼႆႉ လွင်ႈၼႆႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈတိုၼ်းမီးပဝ်ႈမၢႆယိူင်းသႂ်ႇ တီႈဝႃႉၵမ်း သိုဝ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းသိုဝ်ႇလၢႆၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီ ၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDAA) ၶဝ်ၼႆႉ မီးပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ် လႅၼ်လိၼ်တိတ်းၵၼ်တင်းမိူင်းၶႄႇ ဝႆႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈလဵင်ႉပိူၺ်ႇၵျိင်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈၸုမ်းပၢင်သၢင်း တင်းၸုမ်းမိူင်းလႃး ပဵၼ်ပွတ်း ဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႂ်း ပႃႇတီႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊ ၼိတ်ႊမိူင်းမၢၼ်ႈ (CPB) မႃး- ၼႆယူႇ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုလ်းလႄႈသင်၊ ၸုမ်းသိုဝ်ႇလၢႆၾၢႆႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ လႄႈသင်၊ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ မႃးတီႈၵဵင်းတုင်၊ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၸုမ်းဝႃႉ တင်းၸုမ်းမိူင်းလႃး တီႈလုမ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ (ၵဵင်းတုင်)ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၶိူဝ်းၵၢၼ်သိုၵ်း/ၵၢၼ်မိူင်းသင်။ လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လုၼဝ်ႈယွၼ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လိူဝ်ႁႅင်း၊ ပိူၼ်ႈတၵ်ႉ ဝႃႈယႃႈမဝ်းၵမ် ဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ႁဝ်း ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၶႄႇၶဝ် တၵ်ႉ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၵႂႃႇဢမႄႊရိၵၼ်ႊၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတၵ်ႉ၊ ၵႂႃႇမိူင်းထႆးၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဢုပ်ႇ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် လၢႆလၢႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 2 ၼႆႉ ဝႆႉၼၵ်းၼႃလွင်ႈယႃႈမဝ်း ၵမ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်/ၽွမ်ႉၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂႃႇ။ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸုမ်းၵိုတ်း သိုၵ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈယႃႈမဝ်း ၵမ် မူတ်းႁၢႆၼႂ်းပီ 2015 ၊ တင်ႈတႄႇပီ 2015 ၵႂႃႇယႃႇႁႂ်ႈ မီးယႃႈမဝ်းၵမ်။ ပေႃးႁဝ်း ဢမ်ႇၸွႆႈၵၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ႁိူၼ်းႁဝ်းတေလု၊ ပေႃးလုၵေႃႈ ပႃးၵၼ်လုတင်းမူတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၸွႆႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ/ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈငဝ်းလၢႆးမၢၼ်ႈ တင်းဝႃႉတႄႉ မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇမီးသင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ  ၼႂ်းသၢႆတႃၸုမ်းပၵ်းတႃယႃႈမဝ်းၵမ်မိူင်းမၢၼ်ႈႁၼ်ဝႃႈ ၸုမ်းဝႃႉ (UWSA) ပဵၼ်ၸုမ်းႁဵတ်း ဢွၵ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် ပဵၼ်ပိူင်လူင်။ မိူင်းလႃး သမ်ႉပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢၼ်ႇ ပဵၼ်ပိူင်လူင်။

ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ဢၼ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး ၽဵဝ်ႈယႃႈ တိၺွပ်းၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈ၊ ၶၢႆယႃႈယွႆႈယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈၸၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽိဝ်ၼွၵ်ႈမၼ်းၵူၺ်း၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁႃ တၢင်းမၼ်းယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈၸုမ်းမိူင်းလႃး တိၺွပ်းၵူၼ်းၶၢႆယႃႈယွႆႈ၊ ၵူၼ်းသူႇၵိၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉလူင်ၶဝ်ပေႃးဢမ်ႇ ႁတ်းယူႇၼႂ်းၼႃႈ လိၼ်မိူင်းလႃး- ၼႆယူႇ။

ဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး သိုပ်ႇထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ငဝ်းလၢႆးဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးတၢင်း ႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း၊ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတႄႉတႄႉၸိုင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတၵ်း လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢွၼ်တၢင်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၵ်းလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ 2 ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇ- 1.တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၼ်ထိုင် တူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈၵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈလူမ်ႉၸူမ်။ 2.ဢၼ်ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် ၾႄႊၻရိူဝ်ႊလ် ဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းႁၼ် ဝႃႈၾႄႊၻရိူဝ်ႊလ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊  2 ၶေႃႈၼႆႉ တၵ်းလႆႈမႄးဢွၼ်တၢင်း။ ပေႃးဝႃႈၸၢင်ႈ ပၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ 2 လွင်ႈၼႆႉၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈတမ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉလႅၵ်ႈ လၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈ ႁူၼ်လင်ၶိုၼ်းလႆႈၵူႈမိူဝ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းယင်းပႆႇယွမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ယူႇၼိူဝ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008  - ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႈႁွၵ်ႈ ၵေႃႈႁၼ်ဝႃႈ- တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းမီး ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢဝ်မၼ်း မူၶူဝ်ႈၼိူဝ်ႉမူ မႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ် မၢၼ်ႈတိုၼ်းၸႂ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလေႃႇႁူဝ် ၵၼ်ၶိုၼ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇဢဝ်ၸုမ်းလႃးႁူႇလေႃႇတႆး၊ ဢဝ်ဝႃႉ လေႃႇတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ တိၺွပ်းသိုၵ်းတႆးၵႃႈ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လၢႆၾၢႆႇတိုၼ်းဝႃႈတူၵ်း လွၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ မၢၼ်ႈတိတ်းတေႃႇ/ၵပ်းဝႆႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ (US) ၊ US သမ်ႉၶတ်း ၵၼ်တင်းၶႄႇ/ဝႃႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မၢၼ်ႈၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်တီႈ US သေၸၢင်ႈမႃးၶတ်းဝႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် တီႈလီဝူၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တင်း 2 လၢႆးၼႆႉတိုၼ်း ဢမ်ႇလီတႃႇတႆး၊ မိူၼ်ၼင်ႇမၢၼ်ႈဢဝ်ဝႃႉမႃးလေႃႇ တႆးလႄႈသင်၊ မၢၼ်ႈပိုင်ႈဢိင် US သေမႃးၽဵဝ်ႈဝႃႉလႄႈသင် တိုၼ်းဢမ်ႇလီတႃႇတႆး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဝႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇ ၵတ်းယဵၼ်လႆႈ- ဝႃႈၼႆ။