ၾၢႆႇသိုဝ်ႇထႆးၾၢင်ႉတိူၼ်ထိုင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းၵူၼ်းတၢင်ႇ မိူင်း ယႃႇယုမ်ႇၸုမ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းႁႃလွၵ်ႇ ႁဵတ်းဝႂ်မူႇၸုမ်း ဢေႃးတေႃးရေႃး လႄႈ ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းၺႃး လွၵ်ႇ ၸႅင်ႈၵႂၢမ်းလႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၢႆမီႈထႆးႁႄႉၵင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ။

ၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 15/10/12 ႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈသဵင်မိူင်းထႆး (Thai PBS) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ “ပိုတ်ႇပူမ်” လွင်ႈၸုမ်း ထတ်းသၢင်ဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ (อ.ต.ร) တွၼ်ႈထိ 2 ။ ၸွမ်းၼင်ႇတွၼ်ႈထိ 1 ဢၼ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းဢိင်ဢၢင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈပဵၼ် ၸုမ်းထတ်းသၢင် ဢမ်းၼၢၸ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆသေ ၵႂႃႇႁႃသူၼ်းတုမ်ႁူၺ်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ (ၸၢဝ်းလွႆ)ၶဝ် တင်းၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း (ၵူၼ်းတၢင်ႇလၢဝ်ႈ)  ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းလူၺ်ႈၵဵပ်းငိုၼ်းၼပ်ႉ ႁူဝ်ႁဵင် တေႃႇထိုင်ႁူဝ်မိုၼ်ႇ။ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ပေႃးမီးဝႂ်မူႇၸုမ်း ဢေႃးတေႃးရေႃး လႄႈ ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်း လုမ်ႈၾႃႉ (World Citizen) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵႂႃႇတူဝ်ႈ လူၵ်ႈ/ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမီးဝႂ် ပၢတ်ႊသပွတ်ႊ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈလႆႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢင်ၵေႃႉယုမ်ႇသေ ယွမ်းၸၢႆႇငိုၼ်းႁူဝ်ႁဵင် တေႃႇထိုင်ႁူဝ်မိုၼ်ႇ ႁဵတ်းဝႂ် 2 ယၢင်ႇၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

မူႇၸုမ်းဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ (อ.ต.ร) ၼႆႉ မီးငဝ်ႈငုၼ်းတီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) သေ ပိုတ်ႇဝႆႉၵိင်ႇၸႄႈ တူဝ်ႈမိူင်းထႆး၊ မီးလုၵ်ႈ ၸုမ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ဢိၵ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢဝ်းလႃးႁူႇ၊ တဢၢင်း (ပလွင်ႈ)၊ တႆး၊ လိသူး၊ မူင်ႉ ဢိၵ်ႇလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း။

ၶၢဝ်ႇလွင်ႈ “ပိုတ်ႇပူမ်” လၢတ်ႈဝႃႈ- ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ မူႇၸုမ်းၼႆႉၸႂ်ႉၵူၼ်းၵၢင် သေ ၵႂႃႇႁႃသူၼ်းတုမ် ၽူႈၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း။ ၵႃႈႁဵတ်းဝႂ်မူႇၸုမ်း ဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ (อ.ต.ร)  ႁိုဝ် ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ (World Citizen) လႄႈၵႃႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ႁူမ်ႈ 3 ဝႂ် လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်း 8,300 ဝၢတ်ႇ။  ပေႃးၵႂႃႇႁွင်ႉ ၵူၼ်းမႃးႁဵတ်းဝႂ်လႆႈၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵူၼ်းၵၢင်ၵေႃႉႁဵတ်းၶဵဝ်ပၼ် လႆႈဢမ်ႇ ယွမ်းႁူဝ်လႂ် (ၼိုင်ႈၵေႃႉ) 3,000 ဝၢတ်ႇ။ ၽွင်းလူင်းသူၼ်းတုမ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ-  ၵူၼ်းတၢင်ႇလၢဝ်ႈ ၵေႃႉယိပ်းဝႂ်ဢၼ်ၼႆႉ မီးၸၼ်ႉၵူၼ်းဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ် သင်တင်းၵူၼ်းထႆး၊ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းၵုၼ်ဢေႊသျိူဝ်ႊလႆႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇတၢပ်ႈၸႂ်ႉဝႂ်ဢွၵ်ႇမိူင်း ပၢတ်ႊသပွတ်ႊ- ၼႆယဝ်ႉ။

ဝႂ်ဢၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမူႇၸုမ်းဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ ႁဵတ်းပၼ်ၼႆႉ မီး 3 သႅၼ်း- 1.ဝႂ်ပႂ်ႉပႃးသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁိုဝ် ဝႂ်လုၵ်ႈၸုမ်း (อ.ต.ร)  ၵႃႈႁဵတ်းဝႂ် 2,500 ဝၢတ်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်။ 2.ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ (World Citizen) ထမ်းမၻႃး ၵႃႈၶၼ် 6,000 ဝၢတ်ႇ။ 3.ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉသႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း 10,000 ဝၢတ်ႇ။ ပေႃးႁဵတ်းဝႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁဵတ်းဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းၶဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း ပွၵ်ႈလႂ်ပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉသေ လႆႈၸၢႆႇထႅင်ႈ 300 ဝၢတ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႂ် 3 သႅၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉတီႈၼိုင်ႈလႄႈပိုၼ်ႉတီႈၼိုင်ႈ တတ်းမၵ်းၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး လႆႈႁပ်ႉၸႅင်ႈသေ လႆႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵႂႃႇၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆးၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်း ပဵၼ်ၶၢင်၊ လႃးႁူႇ၊ ယၢင်း၊ တဢၢင်း (ပလွင်ႈ)ဢိၵ်ႇလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဵတ်းဝႂ်လႆႈ သဵင်ႈ 1 ၵေႃႉ 12,000 ဝၢတ်ႇ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵူၼ်း ႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း၊ မူႇၸုမ်းတေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈႁႂ်ႈငၢႆႈလူမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇယမ်သေ  ႁွင်ႉၸူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းပႆႇလႆႈထတ်းထွင်ၵူၼ်း ၵိုၵ်းမိူင်း (သၼ်ၸၢတ်ႈ)၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႆႇမီးဝႂ်သင် ဢွၼ်ၵၼ်ယိုၼ်ႈယွၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း။ ပေႃးၶဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈတင်ႈတူဝ်ႁဵတ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၶဵဝ် လူင်းသူၼ်းတုမ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉမႃးၶဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း၊ မႃးႁဵတ်းဝႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ မီးၵႃႈတွပ်ႇ တႅၼ်းပၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းဝႂ်မူႇၸုမ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉႁၢင်ႈထၢႆႇ 1 ၼိဝ်ႉ 4 ဢၼ်၊ တူဝ်ၽူႈယိုၼ်ႈယွၼ်းႁဵတ်းဝႂ် ဢမ်ႇမႃးတီႈ လုမ်း ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢဝ်ၽူႈ ၵပ်းသၢၼ် တင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၶဵဝ် တႅမ်ႈသႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ တင်းတူဝ် ၼပ်ႉငိုၼ်း ၼႂ်းဝႅပ်ႇဝႂ်ယိုၼ်ႈယွၼ်းလႄႈ တႅၼ်းၵၼ် လႆႈ။ ပေႃးႁဵတ်းဝႂ် ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း ယင်းသိုဝ်ႉလႆႈ ဝႂ်ႁိူဝ်းဝိၼ်- ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

တီႈၵဵင်းလၢဝ် ပိုတ်ႇႁဵတ်းဝႂ်ၼႆႉ ၵႃႈၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း 6,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တီႈၵဵင်းလၢဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵူၼ်းယိပ်းဝႂ်ၼႆႉ တေလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမူႇၸုမ်း (อ.ต.ร) ၼႆႉ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2007 မတ်ႉတႃ 64 လႄႈမၢႆမီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) ႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉ။ ဢိင်ဢၢင်ႈပႃးဝႃႈ မူႇၸုမ်းၼႆႉ မီးၼၢႆးဢၼၼ်း ၿူးရၼဝႃးၼိတ်း၊ ၵေႃႉဢၼ် ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၵႃႈပူၼ်ႉမႃးလႄႈ ၵေႃႉဢၼ် ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸုမ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ပီ 1997 ပဵၼ်ၽူႈႁပ်ႉႁွင်းလႄႈ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း။ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးႁဵတ်းလႆႈ ၸၢႆႇငိုၼ်း 9,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၸႂ်ႉလႆႈတေႃႇၸူဝ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇတီႈ လုမ်းဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ တီႈဢႃးၶဵတ်ႇ၊ ၽူႈၵွၼ်းလုမ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵူၼ်းၸိူဝ်း ႁဵတ်းဝႂ်ၼႆႉ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈသဵင်ႈငိုၼ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၶဝ်သဵင်ႈငိုၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶဝ်ၸႃၵ ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်းမႃးၵူၺ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ ၸိူဝ်းတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ မူႇၸုမ်းႁဝ်းပဵၼ်မူႇၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်းမႃးၵေႃႈမီး- ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈၵွၼ်းလုမ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- မူႇၸုမ်းၼႆႉ ဢိင်ဢၢင်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းသေ ပိုတ်ႇလုမ်းမႃး လႆႈ 10 ပီပၢႆ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးလုၵ်ႈၸုမ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်းလၢႆသႅၼ်ၵေႃႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸုမ်း (อ.ต.ร) ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ-ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယိပ်းဝႂ်မူႇၸုမ်း ဢေႃႊတေႃႊရေႃႊ တင်း ဝႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ မီးသုၼ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇတၢင်း ၵႂႃႇမႃးတီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမီးလွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းတီႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းလႄႈ မၢႆမီႈ (UN) ၼႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်း တီႈမိူင်းၾၢင်၊ သဝႅင် ၵႃးသီဝိၶျႆး လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးမီးဝႂ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇတၢင်း ၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းလႆႈၼႆၼၼ်ႉ ယင်းမီးသုၼ်ႇလႆႈၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်းထႆး၊ တေႃႈၵူၼ်းထႆး ပေႃးၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းယင်းမီးၶွပ်ႇတူင်ႇမၢႆမီႈ မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈယွၼ်းဝႂ်ဢွၵ်ႇမိူင်း (Passport) လႄႈ ဝႂ်ၶဝ်ႈမိူင်း (Visa) ၊ ဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈၵႂႃႇလႆႈၵူႈ တီႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈဝႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း- ဝႃႈၼႆ။

“ပိုတ်ႇပူမ်” တွၼ်ႈထိ 2 ဢၼ်ဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈဝၼ်းထိ 15/10/12 ၼၼ်ႉ ပႃးလွင်ႈပလိၵ်ႈထႆးတိၺွပ်း ၵူၼ်းၵၢင်သေထတ်း ထၢမ်၊ လွင်ႈၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းၾၢင်ႁဵတ်းဝႂ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉလႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိုၼ်း သုတ်း တၢင်းၸုမ်းသိုဝ်ႇထႆးၵႂႃႇၸူးလုမ်းတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တီႈလုမ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၿုၼ်းယူင်း ၵျၼ်းသႅင် ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇမၢႆမီႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- မူႇၸုမ်းႁဝ်းၼႆႉ ယူႇလႆႈ ယွၼ်ႉၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်း ၵႃႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸုမ်းလႄႈ လုၵ်ႈၸုမ်းတေႃႇဝႂ်ၸိူဝ်းမူတ်းဢႃႇယု၊ လုၵ်ႈၸုမ်းၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး မီးဝႂ်ထႆးၵူၺ်း။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း/တၢင်ႇလၢဝ်ႈၼႆႉ  မီးၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်း လုမ်ႈၾႃႉ (World Citizen) ဢၼ်ႁူမ်ႈၵပ်းသၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်း (อ.ต.ร) – “ပိုတ်ႇပူမ်” တွၼ်ႈ 1 လႄႈတွၼ်ႈ 2 မီးႁူဝ်ႁုပ်ႈ တီႈၵႅပ်ႈၼင်ႇၼႆ။

http://www.youtube.com/watch?v=bDLYwvNhuxA (part 1)
http://www.youtube.com/watch?v=eDuI5NLNZ-Q (part 2)