ဝၢႆးပူတ်းထွၼ်လႆႈ 10 ပီယဝ်ႉ ၸုမ်း ILO ႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶိုၼ်း၊ ၵွပ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ တေႁႂ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မူတ်းႁၢႆၼႂ်းပီ 2015 ။

ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းႁူဝ်ႁုပ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2012) ဢၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၼၼ်ႉဝႃႈ- ဢိင်ၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ ပၼ်ၵတိၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈတဵၵ်း ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တေႁႂ်ႈမူတ်းႁၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပီ 2015 ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ တေႁႂ်ႈၶဝ်ႈယူႇပႃႈတႂ်ႈမၢႆမီႈၵူၼ်းမိူင်း၊ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆလႄႈၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (ILO) လႆႈႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၶိုၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း၊ ၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ်ၵျူၼ်ႊပီၼႆႉ၊ ဝၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇပူတ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း လႆႈ 10 ပီ။

ၼႂ်းႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇ SHRF ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵူၺ်းၵႃႈ တင်ႈတႄႇႁူဝ်ပီ (2012) မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ၵၢင် ပီ (ၶၢဝ်းတၢင်းၶိုင်ႈ ပီ)ၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁပ်ႉႁၢႆးငၢၼ်းလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးယူႇလၢႆလၢႆ တီႈ။ ဢၼ်ယိုၼ် ယၼ်လႆႈတင်းမူတ်း မီး 8 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၼႂ်း 8 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇမီး 1 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မၢၼ်ႈတူင်ႈ။ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇမီး 2 ၸႄႈဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း တင်း မိူင်းတူၼ်။ ပွတ်းၸၢၼ်းမီး 5 ၸႄႈဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းၵိုင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၵေးသီး၊ ၼမ်ႉၸၢင်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶၢၼ်းၵူၼ်းႁၢပ်ႇၶျေႃး၊ တိၺွပ်းသူင်ႇ တၢင်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ပႂ်ႉယၢမ်း သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ ၶူဝ်၊ ပႂ်ႉတပ်ႉပၢင်သဝ်း၊ ႁႃၶႄႈႁႃ ၽိုၼ်း၊ တဵၵ်းၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉ ၸႂ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ- ၼႆယဝ်ႉ။

သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ တီႈမိူင်းၼၢႆး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၵွင် 248 လၢတ်ႈတီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ- ဢၼ်သူလႆႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးႁဵတ်း ၵူၺ်း၊ ယႃႇဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းလၢႆ- ဝႃႈၼႆ။

ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉဢၼ်ၵႆႉတဵၵ်းၶၢၼ်းယွၼ်းၵိၼ် တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး တီႈဢေႇသုတ်းမီး 2 ၸႄႈဝဵင်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၼႃးၶၢၼ် ဢိူင်ႇၼႃးၶၢၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ 5 ဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈ သူင်ႇပၼ်ၵႆႇ 3 ၸွႆႉ၊ ၼမ်ႉမၼ်း 1 တဝ်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ ပွတ်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ (ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ) ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈသူင်ႇပၼ် ၵႆႇ 2 တူဝ် တင်းလဝ်ႈ 1 ၵႄႊလၼ်ႊ (ၵႃႇလၼ်ႇ) ၵူႈဝၼ်း-ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မတ်ႉတႃ 359 လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ႁၢမ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်/ ၵၢၼ်ၼၵ်းၼႃ၊ ဝဵၼ်ႉ သေ ပဵၼ်တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလႆႈႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းမႃးသေ လုမ်းတြႃး တႅပ်းတတ်း လႄႈဝဵၼ်ႉသေၼႃႈတီႈပုၼ်ႈ ၽွၼ်းဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမွပ်ႈမၢႆမႃး၊ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ လႄႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း-ဝႃႈၼႆ။