ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇ မၢပ်ႇတဵၵ်း ယွၼ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်၊ တဵၵ်းၵဵပ်းပႃးၵူၼ်း။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ (2012)ၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ လႆႈထုၵ်ႇတင်းၸုမ်းသိုၵ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ၊ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်းၸုမ်းလႂ်ၵႂႃႇၽၢမ်း မၢပ်ႇတဵၵ်းယွၼ်း ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 225 သႅၼ် (22,500,000) ပျႃး- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ၼႄ လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းသိုၵ်းၸုမ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ/ၵျူၼ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈတေဢဝ်ၵႂႃႇသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ပၼ်ၼႆသေ ၶိၼ် တဵၵ်းယွၼ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 1 ဝၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇၸူး။ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊ လၢႆႊသမ်ႉ မီးၵႂၢမ်းသင်ႇထိုင်တီႈပူႇ သႅၼ်ဝၢၼ်ႈဝႃႈ- ႁႂ်ႈၵဵပ်းပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇထႅင်ႈ 1 ဝၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းတႄႉဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း၊ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈႁႂ်ႈ သႂ်ႇငိုၼ်း 120 သႅၼ်ပျႃး။ ၵွပ်ႈၵူဝ်ပၢၵ်ႇၵွင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇတၢ င်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ်၊ ၵႃႈလႆႈၵဵပ်း ငိုၼ်းၵၼ်ပၼ်တဵမ်တဵမ်၊ ဢမ်ႇဝႆႉမႄႈႁၢင်ႉ ၼၢင်းမၢႆႈ တူၵ်းႁိူၼ်းလႂ် 90,000 ပျႃး - ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇၸုမ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး။ ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူႉၵၼ်တူဝ်ႈမိူင်းတႄႉ ႁူဝ်ၼႃႈၶဝ်ဝႆႉၼူတ်ႇၶွပ်ႇႁွပ်ႈၵၢင်း လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ လုင်းၼူတ်ႇ။

လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၸုမ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈမႃး ၼႆႉ ပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းၵႂႃႇထူပ်းၵေႃႈၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇႁပ်ႉထူပ်း၊ ဝၢႆးၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ် တင်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉယဝ်ႉၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးလွႆတႆးလႅင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇၵဵပ်းသိုၵ်း၊ တေဢမ်ႇ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇယွႆႈယွႆႈယႅမ်းယႅမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မႃး တဵၵ်းၵဵပ်းသိုၵ်းၵဵပ်းငိုၼ်းယူႇမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ ်ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ တၢင်းၼမ်ႉပၢၼ်း-မိူင်းလႃးၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇ ယွၼ်းႁဵတ်းသိုၵ်းၼႆ ၶဝ်ယင်းလိူၵ်ႈၵူၼ်း၊ တႃႇတေၵဵပ်းငိုၼ်းၶႅၼ်းဝႆႉၵႆၵႆယဝ်ႉ။ တေဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းငဝ်း လၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉဢမ်ႇလႅပ်ႈပဵၼ်လႆႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈငဝ်ႈၸုမ်းတၢင်းၼမ်ႉပၢၼ်း လႄႈတၢင်း လွႆတႆးလႅင်းထတ်း တူၺ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉ”- ၽူႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ်ဝႃႈ ၸိူင်းတႆး သူင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။