တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးၸွမ်းလႅၼ် လိၼ်မိူင်းၶႄႇၵူႈတီႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၼႃႈၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇ တေၸတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် 5 ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇလိူၵ်ႈၽူႈၼမ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇသေ ၶိုၼ်းလိူၵ်ႈ ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း။

တႄႇႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် (2012)မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ၼႃႈပၢင်ၵုမ်လူင် တုမ်ၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊ ၼိတ်ႊမိူင်းၶႄႇ (Communist Party of China Congress-CPC) ဢၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇ ၸတ်းႁဵတ်း 5 ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ဢၼ်တေၸတ်းထႅင်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 2012 ၼႆႉလႄႈ ၸွမ်းလႅၼ် လိၼ်မိူင်းၶႄႇဢၼ်တိတ်းလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၵူႈတီႈ မီးၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးႁႅင်း။

ၽူႈၼမ်းၶႄႇၼိုင်ႈၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈၼမ်းလႆႈ 2 ပၢၼ် (10)ပီ၊ ပေႃးပူၼ်ႉ 10 ယဝ်ႉ တေလႆႈၵိုတ်းပေႃး။ ၶႄႇၼႆႉ ပႃႇတီႇလိူၵ်ႈလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇမီးသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း (National People Congress) သေတႃႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတွၵ်ႇပၼ်ၸုမ်ႈ တီႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပႃႇတီႇၵူၺ်း ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

ပၢင်ၵုမ်လူင် CPC ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး မီးလုၵ်ႈၸုမ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမိူင်း 2,000 ပၢႆ၊ ၼႂ်းသွင်ႁဵင်ပၢႆၼႆႉ တေလိူၵ်ႈၶွမ်ႊမတီႊငဝ်ႈငုၼ်းမႂ်ႇ 371 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်း 371 သမ်ႉတေလိူၵ်ႈထႅင်ႈ (Politburo) 9 ၵေႃႉ။ လုၵ်ႉတီႈပႃႇတီႇသေ လိူၵ်ႈတင်ႈၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း။ ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ႁူၵျိၼ်းထဝ် တင်းၸွမ် ၽွင်းလူင်ဝိူၼ်ၵျႃးပၢဝ်ႇ ၶွပ်ႈတဵမ်ဢႃႇယုၽူႈ ၼမ်းသေတေၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉလႄႈ တေလုၵ်ႉတီႈ ပႃႇတီႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇၶိုၼ်ႈပုတ်ႈတႅၼ်း၊ ၵေႃႉတေတႅၼ်းႁူၵျိၼ်း ထဝ် ပဵၼ်သိုဝ်ၵျိၼ်ႉၽိင်၊ ၵေႃႉတေ ပုတ်ႈတႅၼ်း ဝိူၼ်ၵျႃးပၢဝ်ႇ ပဵၼ်လီးၶိူဝ်ၶျႅင်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းလၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ဝိူၼ်ၵျႃးပၢဝ်ႇယိပ်း ဝႆႉၼၼ်ႉ မွပ်ႈမၢႆပၼ်ၵေႃႉပဵၼ်ၵႅမ် လီးၶိူဝ်ၶျႅင်ယိပ်းဝႆႉလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ- ၼႆယူႇ။

လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတိၺွပ်းၵူၼ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၽွင်း ႁူဝ်ပီၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတိၺွပ်းၵူၼ်းလၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ မၼ်းၵေႃႈတင်းဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉထတ်းဝႂ်၊ ၸွင်ႇၸႂ်ႈဝႂ်တႄႉလႄႈ ၸွင်ႇဝႂ်မူတ်းဢႃႇယုၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်းၼႆႉထတ်းၵူၼ်း၊ တူၺ်းၼႃႈတႃပဵၼ်ႁိုဝ်၊ ပေႃးၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃၶႂ်ႈမိူၼ် ၸၢဝ်းၵလႃးၽိူၵ်ႇ ၵလႃးလမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇသေထတ်းထၢမ် ႁင်းၵူၺ်းၶေႃၶေႃ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႃႈတႃမိူၼ်ၵလႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈၺႃးပႃး”-ၼႆယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတေႃႇၼႃႈမိူင်းၶႄႇ ၸႄႈတွၼ်ႈယုၼ် ၼၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ် ယူႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႄႇၶႅၼ်းထဵတ်ႈ ထတ်းသၢႆပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ထတ်း သၢႆမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း၊ လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၵူႈတီႈၸိူဝ်း တိတ်းၸပ်းတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵူႈတီႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတိတ်းၸပ်းမိူင်းၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇ (ၵဝ်းလီၼိူဝ်)၊ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇတိတ်းၸပ်း မိူင်းမွင်ႊၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊ၊ ၼႃႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇတိတ်းၸပ်းမိူင်းရတ်ႊသျိူဝ်ႊ၊ ၼႃႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း တိတ်း ၸပ်းမိူင်းၶႃႊၸၵ်ႊသထၢၼ် (Kazakhstan) ၊ ၶိူဝ်ႊၵိတ်ႊသထၢၼ် (Kyrgyzstan) ၊ ထႃႊၵျိၶိတ်ႊသ ထၢၼ် (Tajikistan) ။ ၼႃႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းမိူင်း ဢပ်ႊၾၵၼိတ်ႊသထၢၼ်၊ ၼေႊၿေႃႊလ်၊ ၿူႊထၢၼ်လႄႈ ပႃႊၵိတ်ႊသထၢၼ်။ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတိတ်း ၸပ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ လၢဝ်းလႄႈ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း။ ၸၢႆးၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇတိတ်းၸပ်းမိူင်းၶူဝ်ႊ ရီႊယိူဝ်ႊ (ၵဝ်းလီ)၊ မိူင်းၵျပၼ်ႊ၊ ၾိလိပ်ႊၿိၼ်ႊ၊ ၿရူႊၼၢႆႊ၊ မလေႊသျိူဝ်ႊလႄႈဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ။