တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဢွၼ်ၼႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်သၽႃးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵူႈတီႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉမႆႉ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶၢင်သူင်ႇၶဝ်ႈယူႇ။

တင်ႈတႄႇတၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး တင်ႈတႄႇႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ် (2012) မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမိူင်းၶၢင်ပၢႆႈၶဝ်ႈပိုင်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ လႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းမိပ်ႇႁႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း တင်းမူတ်း၊ ယူႇတီႈတၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇ ဢမ်ႇႁပ်ႉလဵင်ႉလူဝႆႉ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တိုၵ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်၊ ၾၢႆႇႁူမ်ႈ လူမ်ႈၶႄႇဝႆႉၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈသၢႆလႅၼ် လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ လိူဝ်သေႁူးလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပိုတ်ႇလႅၼ် လိၼ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉ မႆႉၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတၢင်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶၢင် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢင် KIA တႅပ်းလိူဝ်ႈ တေႃႉသူင်ႇလတ်းၽၢၼ်ႇ တၢင်းငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 1 ဢိၼ်ႇပႃႇပႃႇ (တိုင်းၶဵဝ်) ၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇတၢင်းၼွင် တဝ်းႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်။

မႆႉၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-မိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်မႆႉသၵ်း၊ မႆႉတိုင်း၊ မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ၊ မႆႉပဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းတေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ ၽတ်းၽဵင်ႇဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈၵႃးတၢင်ႇမႆႉ 100 လမ်း၊ တၢင်းတေႃႉတၢင်ႇမႆႉသဵၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသိူဝ်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ်၊ ႁေႃႈလူတ်ႉၵႃးတင်ႈတႄႇတိုင်းၶဵဝ်ထိုင်ၼွင် တဝ်း ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 2 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၼွင်တဝ်းၼႆႉ တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း (မိူင်းတႆး)။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ၶႄႇၶဝ်ဢိင်ဢၢင်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈပၢင်ၵုမ် လူင်သၽႃး ၶဝ်သေ တဵၵ်းဢီးဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူင်းၶၢင်ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇသေတႃႉ သမ်ႉႁပ်ႉသိုဝ်ႉ မႆႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-မိူင်းၶၢင်ယူႇၵူႈဝၼ်း။ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ၶႄႇၶဝ်တိုၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်- ဝႃႈၼႆ။