ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းႁႄႈၶမ်း ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလုသုမ်းတီႈလိၼ် သူၼ်/ႁႆႈ/ၼႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၶီႈပိူဝ်ႉၶုတ်းလၢင်ႉၶမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈမၢပ်ႇတွၼ်ၵိၼ် ၸွမ်း။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/08/12 ပူၼ်ႉမႃး၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းႁႄႈၶမ်း ဢၼ်မႃးၶုတ်းဢဝ်ႁႄႈၶမ်းယူႇၼႂ်းၵိင်ႇ ၸႄႈဝဵင်း တႃႈလိူဝ်ႇ 2 ၸုမ်း- ၶွမ်ႊပၼီႊသႅင်တိပ်ႉ တင်း ၶွမ်ႊပၼီႊလွႆၶမ်းလူင် သၢႆႈတႅၼ်းငိုၼ်းပၼ်တီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်း ၼမ်ႉယႃႈ လၢင်ႉၶမ်းတင်းၶီႈပိူဝ်ႉႁိၼ်ႁႄႈ လႆၶဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၼႃးသေ သူၼ် ႁႆႈ ၼႃးလုၵွႆ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵိၼ်လႆႈ၊ တႃႇၼႂ်းပီ 2012 ၊ 1 ဢေႊၶိူဝ်ႊသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် 10,000 ဝၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး၊ ပိူင်လူင်မၼ်း သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်တီႈလိၼ်ၼႃး-ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈသုမ်းႁႆႈၼႃး၊ သုမ်းၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးဢၼ် ယၢမ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉသွႆ/ ဢၢပ်ႇ/ၵိၼ်မႃး။ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းတူၵ်း၊ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 40-50 လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးလူင် ၵေႃႈ မီးၽွင်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈမီးမႄႈၼမ်ႉၶမ်း လႆလတ်းၽၢၼ်ႇၼႂ်း ၵၢင်ဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၵေႃႈမႃးပၵ်း လၵ်း/ ႁဵတ်းပၢင်သဝ်းသေ ၶုတ်းႁႄႈၶမ်းၸွမ်းၾင်ႇတၢင်းႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶမ်း- ၼႆယူႇ။

ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် တင်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈ လႆႈလုသုမ်းၵႂႃႇႁႆႈၼႃးၼမ်လၢႆ၊ ဢၼ်တၢင်းၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်မႃးသၢႆႈ တႅၼ်း ပၼ်ၵႃႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈ တဝ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်းႁႆႈ/သူၼ်/ၼႃးတႃႇၼႂ်းပီ 2012 ၼႆႉ သၢႆႈတႅၼ်းတႃႇတီႈလိၼ် ႁဵတ်းၼႃး 69.5 ဢေႊၶိူဝ်ႊၵူၺ်း။ ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ပဵၼ်ငိုၼ်းတင်းမူတ်းတူၵ်းမွၵ်ႈ 695,000 ဝၢတ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ၾၢႆႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၶဝ်လႆႈသုမ်းပုၼ်ႈၼမ်တႄႉတႄႉ- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႃးႁႆးလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇ ၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းငိူၼ်ႈငဝ်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း ၵိၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းသူၼ်/ႁႆႈ/ ၼႃးသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵွပ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ် ၸွႆႈတၢင်ႇပၼ်တီႈလုမ်းၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ် သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၵႃႈသေႁၢႆလုသုမ်း တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ 2 ၸုမ်းၼႆႉ လႆႈဢၼုၺၢတ်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇသေ မႃးၶုတ်းႁႃႁႄႈၶမ်း ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၵိူတ်ႇၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (24/03/2011)၊ ၵွပ်ႈၶုတ်းလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းလီလႄႈ သိုပ်ႇၶုတ်းမႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၶွမ်ႊပၼီႊသႅင်တိပ်ႉ ၸဝ်ႈၶွင်ပဵၼ် ၸၢႆးတိပ်ႉၼမ်ႉ (ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉဢတ်းလူမ်း- ဝဵင်းၵဵင်းတုင်) ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးပူဝ်ႇလူင်ၵျသေႃ ႁူဝ်ၼႃႈပီႇတုၸိတ်ႉၵဝ်ႇ တီႈတႃႈလိူဝ်ႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊလွႆၶမ်းလူင် ၸဝ်ႈၶွင် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDAA) မိူင်းလႃး။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ- လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/08/12 ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 24/08/12 လုမ်းၽွင်းငမ်းၵိင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸႂ်ႉပူႇႁဵင်ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းတူၵ်း၊ လုင်းသႆႇလီး မႃးတဵၵ်းယွၼ်းႁၵ်း ဢဝ်ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ 40,000 ဝၢတ်ႇ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ငိုၼ်းတႃႇၸွႆႈၵၢၼ်လုမ်းၽွင်းငမ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈၸၢႆးၶမ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိလၢႆး ၶႃႈ၊ မႃးၶိုၼ်ႈၶူၺ်ပိူၼ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႃး ႁႆးလူင်၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆသေ မႃးယွၼ်းႁၵ်း ဢဝ်တႃႇၵႃႈၼမ်ႉ မၼ်းလူတ်ႉ ထႅင်ႈငိုၼ်းထႆး 15,000 ဝၢတ်ႇ။

ဢၼ်လုမ်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸႂ်ႉမႃးႁၵ်းဢဝ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးလိၵ်ႈမႃးႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ် ယူႇ၊ တူဝ်ပူႇႁဵင်ၵေႃႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းလူးၵွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းႁူႉၸွမ်း ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း တႄႉဢမ်ႇႁူႉ။ ဢၼ်ၸၢႆးၶမ်းမႃး ႁၵ်းဢဝ်ၵႂႃႇၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈသင်၊ လၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလူင်း။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်ၶဝ် ၽႂ်ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈတၵ်းသဵင်သင်- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။