ၼၢင်းယိင်းတႆး ၵေႃႉၶဝ်ႈယူႇမိူင်းထႆးသၢဝ်းပီပၢႆၵႃႉၶၢႆငိုၼ်း မၢၼ်ႈပွမ် ၺႃးတိၺွပ်းတီႈႁူဝ်မိူင်း၊ ယူႇတီႈၸုမ်း ပီႇတုၸိတ်ႉ ႁူဝ်မိူင်းဢဝ်သူင်ႇပၼ်မၢၼ်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းမႃးလၢႆ ပွၵ်ႈၾၢင်ႉတိူၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇလႄႈ ၵူဝ်ၵူၼ်းၼမ်ၺႃးၽေး ၸွမ်း။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24/08/12 ၸုမ်း SSS (Shan State South) ပီႇတုၸိတ်ႉႁူဝ်မိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈမႁႃၵျႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ် တိလႆႈငိုၼ်းၵႅၵ်း(ငိုၼ်းပွမ်) ဝႂ် 5,000 ပျႃး တီႈၼၢင်းၼု ႁိုဝ် ၼၢင်းပွၵ်း တီႈႁူဝ်မိူင်း၊ ႁူမ်ႈတူဝ် ငိုၼ်းတင်းမူတ်း 15,890,000 ပျႃး။ ဝၢႆးတိၺွပ်းယဝ်ႉ မီးၵၢၼ်ၸွပ်ႇထၢမ်မၼ်းၼၢင်းသေ ယူႇတီႈၸုမ်း ပီႇတုၸိတ်ႉႁူဝ်မိူင်း လႆႈဢဝ်မွပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸွပ်ႇထၢမ်သေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼၢင်းၼု ႁိုဝ် ၼၢင်းပွၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိၼႃးၵူင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၶဝ်ႈယူႇမိူင်းထႆး ႁိုင် 20 ပီပၢႆ၊ မီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈတင်း မိူင်းထႆးၼင်ႇၵၼ်၊ ဝႂ်ထႆးမီးဝႂ်ပိုၼ်ႉ တီႈသုင်၊ ၸွမ်းဝႂ်မိူင်းထႆးၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈၼၢင်းၼု ယူႇပၢင်မူ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် မၢၼ်ႈ မၼ်းၼၢင်းတႄႉ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈၼၢင်းပွၵ်း ၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်း။ မၼ်းၼၢင်း ၵႃႉၶၢႆငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ 3 ပွၵ်ႈ၊ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ 3 သႅၼ်၊ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ 50 သႅၼ်၊ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ 15 လၢၼ်ႉပၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၼ်တၢင်းတႄႉမီးၵၢၼ် ၾၢင်ႉတိူၼ် လၢႆလၢႆၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉႁူဝ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်တိၺွပ်းမၼ်ၼၢင်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ယၢမ်ႈၾၢင်ႉ တိူၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇထွမ်ႇ၊ ပေႃးပွႆႇၵႂႃႇၵေႃႈငိုၼ်း 15 လၢၼ်ႉပၢႆၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇတူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေ ၽႂ်ဢဝ် ၵႂႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၵေႃႈၸၢင်ႈၺႃးၽေးယွၼ်ႉမၼ်း။ ငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းဢဝ်မိူဝ်း ၶၢႆတီႈႁူဝ်မိူင်း 500,000 ပျႃးငိုၼ်းမၢၼ်ႈၶၢႆ 7,000 ဝၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး၊ (ၸွမ်းၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် 500,000 ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်းငိုၼ်းထႆးမွၵ်ႈ 18,500 ဝၢတ်ႇ)၊ တိလႆႈ ၶႅပ်း 5 ႁဵင်လၢႆလၢႆမီး 3,178 ၶႅပ်း။ လႆႈႁူႉပႃးဝႃႈ ငိုၼ်းမၢၼ်ႈပွမ် ဝႂ် 5,000 ၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းဢဝ်မႃးတၢင်းမိူင်းထႆး၊ သိုပ်ႇဢဝ် မႃးတီႈၸၢႆးသေႃး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇသေ ၶိုၼ်ႈမႃးတၢင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ သိုပ်ႇမႃးႁူဝ်မိူင်း-ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ငိုၼ်းၶႅပ်းႁႃႈႁဵင်ပွမ်ၼႆႉ မိူၼ်ငိုၼ်းတႄႉလီလီ၊ ၸေႈမၼ်းၵေႃႈမိူၼ်။ ပေႃးတူၺ်းလီလီတေ ပိူင်ႈသီမၼ်းဢိတ်းဢိတ်းၵူၺ်း၊ သင်ဝႃႈဢဝ်ၵႂႃႇၸၢႆႇၸွမ်းၵၢတ်ႇၸွမ်းသႃးၵူၺ်း တႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇႁူႉ၊ ဢၼ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ်ငိုၼ်း ပွမ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၼၢင်းဢဝ်မႃးၶၢႆပေႃး၊ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ် ငိုၼ်းပွမ်ၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။

ငိုၼ်းမၢၼ်ႈဝႂ် 5,000 ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ (24/09/2009) သေ တႄႇဢဝ်ဢွၵ်ႇၸႂ်ႉ ၸၢႆႇမိူဝ်ႈ (01/10/2009)ပူၼ်ႉမႃး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ငိုၼ်းဝႂ် 5 ၼႆႉ ဢွၵ်ႇပႆႇတၼ်းႁိုင်ၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇၵၢၼ်ႁဵတ်းပွမ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၽွင်းၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းၸႂ်ႉႁတ်း ယိပ်းၵၼ်ၵေႃႈမီး။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ငိုၼ်းမၢၼ်ႈပွမ်ၼႆႉလႆႈငိၼ်းဝႃႈ- တၢင်းပွတ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႈငိၼ်းဝႃႈၽႄႈၼမ်ဝႆႉ။ လၢႆးၶႃႈ -ပၢင်လူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈၽႄႈလိူင်ႇၼမ် ၵႆႉၵႆႉတိလႆႈ။ ၵူၼ်းပွတ်းပၢင်လူင်-လၢႆးၶႃႈၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ် လၢမ်းဝႃႈ လုၵ်ႉမႃးတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၶဝ်ႈၸၢႆႇၵၢတ်ႇသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းဝဵင်း၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉလၢဝ်း ပၢၼ်းၶဝ် ဢဝ်ငိုၼ်းပွမ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶူဝ်းထိူၼ်ႇၵူၼ်းပွတ်းဝၢၼ်ႈ ၼွၵ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈသမ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းပွမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈၸၢႆႇ ၼႂ်းဝဵင်း-ၼႆယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ လွင်ႈငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး ယင်းမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းငိုၼ်းၶႄႇပွမ် (ငိုၼ်းယႂၼ်) တင်း ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊပွမ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ မီးၶၢဝ်ႇဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၼႂ်းၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈထႆး ဝႃႈ မီးၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးႁဵတ်းငိုၼ်းၶႄႇပွမ်။ ငိုၼ်းၶႄႇၼႆႉႁဵတ်းပွမ်ငၢႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ တီႈမၢႆတွင်း/ႁႄႉၵင်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇငိုၼ်းပွမ် မၼ်းဢမ်ႇပေႃးမီး၊ ၺႃးငိုၼ်းဝႂ်တႄႉမၼ်းၵေႃႈ ယင်းမီးလွင်ႈ ထၢင်ႇထိူမ်ယူႇ၊ ငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၸႂ်ႉၸွမ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႉ ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ထိူၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ- ဝႃႈၼႆ။