တင်ႈတႄႇၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် (18/08/11)မႃးၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸမ်ၶွပ်ႈတဵမ် ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈ ပီယဝ်ႉ၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုပ်ႈၼႃႈမႃးၽွင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇ တူဝ်ထႅင်ႈ တင်းၼမ်။

ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ဢၼ်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး-မၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဢမ်ႇႁိုင် ဢမ်ႇၼၢၼ်းၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်ႈမိုဝ်း တေၶွပ်ႈတဵမ်ပီယဝ်ႉ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်း ၵိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇလႄႈသင် မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈမႃး ၽွင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်တၵ်းလႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼႃႈၵေႃႈ ယင်းမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉလၢႆၶေႃႈၵေႃႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ် တိုၵ်ႉမီးဢမ်ႇလၢႆ ၶေႃႈၵူၺ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ယႃႇဝႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေတူၵ်းလူင်းၵၼ်ထႅင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇ ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ်ယင်းမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်- ဝႃႈၼႆ။

ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်း ဢၼ်လႆႈႁၼ်လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ 12 ၸုမ်း လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ။ ၼႂ်း 12 ၸုမ်းၼႆႉ တႃႇ 7 လႆႈတင်ႈဝႆႉလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ၼႂ်းၼႆႉ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ ALP 2 လုမ်း တီႈပလႅတ်ႉဝႃႉတင်း ၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ CNF 3 လုမ်း မတူႇပီႇ၊ ထင်ႇတလၢင်း လႄႈလုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႅၼ်လိၼ် 1 လုမ်း။ ယၢင်း KNU 3 လုမ်း တီႈၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ယၽႃးတူင်းသူႇ၊ တႃႈဝၢႆ။ ယၢင်းလႅင် KNPP 3 လုမ်း တီႈလွႆၵေႃႇ၊ ၽႃသွင်း၊ သျႃးတေႃး။ မွၼ်း 8 လုမ်း 1.မေႃႇလမႅင်ႇ၊ 2.ၽယႃးတူင်းသူႇ၊ 3.ၵျႅၵ်ႉမရေႃး၊ 4.ပွင်ႇ၊ 5.မုတူင်ႇ၊ 6.တၢၼ်ႇ ၽိဝ်ႇၸယတ်ႉ၊ 7.ယေး၊ 8.ယေႇၽိဝ်ႇ။ တႆး RCSS/SSA 6 လုမ်း (1.တူၼ်ႈတီး၊ 2.ၶူဝ်လမ်၊ 3.ၵဵင်းတုင်၊ 4.တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ 5.မိူင်းသၢတ်ႇ၊ 6.မူႇၸႄႈ)။ SSPP/SSA 2 လုမ်း လႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈတူၼ်ႈတီး ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 27 လုမ်း- ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လႆႈပိုတ်ႇလုမ်းၵပ်းသၢၼ်ၼႆႉသေ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈ ႁဵတ်းပၢင် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းမိူင်း၊ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းသေ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးမႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် မီး ၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ် (Volunteer) ပိူဝ်ႈတႃႇတေမႃးပဵၼ်ၽူႈပႂ်ႉပႃးပၵ်းတႃလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ် (Peace monitor) ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း Peace monitor ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵေႃႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇဝႆးဝႆး- ၼႆယူႇ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 01/07/12 ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႊမတီႊၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ (Press conference) ဢၼ်ၸတ်းႁႅၼ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ လိူဝ်သေလၢတ်ႈလွင်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ (1.ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 2.ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ 3.ၸတ်းႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင်မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်လူင် ဢွၼ်တၢင်းပီ 2015)ယဝ်ႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပၵ်းပိူင် ပိူဝ်ႈတႃႇ Peace monitor ၶဝ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေယဝ်ႉမိူဝ်ႈလႂ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃး။

ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၶဝ်လႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ လႆႈတူၵ်း လူင်းၵၼ် ပေႃႇလသီႇ 7 ၶေႃႈ- 1.ပေႃးဝႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တီႈၼႂ်း ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢင်၊ တီႈဢၼ်ၾၢႆႇ လႂ်ဢမ်ႇမီးဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇ (ၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းသၽႃး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းသၽႃးယူႇတႂ်ႈဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)။ 2.ႁႂ်ႈမီးၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း မႃးပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း၊ 3.တွၼ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ပႃးၸဵမ်ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းလႄႈဢမ်ႇၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 4.ႁႂ်ႈ လႆႈမီးပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႂ်း ၵႄႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယိပ်း ၵွင်ႈလႄႈဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈ၊ 5.ႁႂ်ႈလႆႈမီးပၢင်ၵုမ်လူင် ဢၼ်ပႃးၽူႈ တႅၼ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် (ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၸုမ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊမႃး၊ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)။ 6.ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်လႆႈမႃး တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် 3 ၾၢႆႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈ 3 ၾၢႆႇတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇ တူဝ်တီႈၽႂ် တီႈမၼ်း။ 7.ၶၵ်ႉၵၢၼ် (Process) ၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 - ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈထတ်းသၢင်ၵၼ်ဝႃႈ-ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်း 3 ၾၢႆႇယူႇ 1.ၸုမ်းၶၢင် KIA ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1994 ၊ 2.ၸုမ်းလွႆတႆးလႅင်း RCSS/SSA ဢၼ်လူင်းလၢႆး မိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝႆႉပီ 2011 ၊ 3.ၸုမ်းတႆး ဝၢၼ်ႈႁႆး SSPP/SSA ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဝႆႉမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2012 ။ ၸူဝ်ႈၵႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉယိုဝ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇၼႆႉ လွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ၵၼ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉတေသိုပ်ႇမီးယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ ပေႃးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇ ၵေႃႈ တေပဵၼ်ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈႁဝ်းၸၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း တေႃႇထိုင်ပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ တူဝ်ႈၵႂႃႇ- ၵူၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸတ်းတီႈလႅၼ်လိၼ် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်းၸုမ်းလွႆတႆးလႅင်းသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇ ႁိုင်ၼႆႉ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်းၽူႈတႅၼ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- လၢတ်ႈၼႄႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းသေ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉမီးၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၼႄ ၼမ်ႉၼႄတူဝ်သမ်ႉမီးဢမ်ႇၵႃႈႁိုဝ်၊ ႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၵဵင်ၸႂ်တႄႉတႄႉ- ၼႆယူႇ။