ၶၢဝ်းၼေႃႇဢွၵ်ႇပီၼႆႉပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶႄႇ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈထုင်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၵဵပ်းသိုဝ်ႉၼေႃႇၵူႈ သႅၼ်းသႅၼ်း၊ သူင်ႇၶဝ်ႈၶၢႆၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ပႃႇမႆႉ/မႆႉဝူဝ်ႇ မူၺ်ႉႁၢမ်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵဵပ်းသိုဝ်ႉ ၼေႃႇမႆႉႁူၵ်း မႆႉသၢင်း၊ မႆႉပူၵ်ႇမႆႉဝွင် ၼေႃႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢွၼ်ၵၼ်မႆႈ ၸႂ်ၵူဝ်ပႃႇမႆႉမူၺ်ႉ၊ ၵူဝ်သိင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉလုၵွႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေလႆႈငိုၼ်းဢွၼ်ႇ ယွၼ်ႉၼေႃႇၼိုင်ႈ ၸွႆႉပၢၵ်ႇႁႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇသင်၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီၼႆႉ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်း ၼေႃႇဢွၵ်ႇမႃး ၶုတ်းဢဝ်/တႅပ်းဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမႆႉဝူဝ်ႇ (မႆႉမီးၵူင်)ၼႂ်းမိူင်း တႆးႁဝ်းမူၺ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသူင်ႇၶၢႆၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိုၵ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ် ၽႃမိူင်းတႆး ၶၢႆဢွၵ်ႇ တေႃႇမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၶႄႇမိူင်းတႆးၶဝ် ၵဵပ်းသိုဝ်ႉၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီ ၼၵ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ- ဝႃႈၼႆ။

ပိုၼ်ႉတီႈတွၼ်ႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼေႃႇမႆႉလႆႈထုၵ်ႇၶုတ်း/တႅပ်း ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉတူႈ/ၼမ်ႉ ယၢဝ်၊ ပွတ်းတွၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်-မိူင်းမု၊ ပွတ်းတွၼ်ႈထုင်ႉမိူင်းလီ၊ ပွတ်းသႅၼ်ဝီ၊ ပွတ်းထုင်ႉၵေးၼမ်ႉယၢဝ် မိူင်းယေႃ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးၵဵပ်းသိုဝ်ႉမႃးယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႃႇတေဢမ်ႇၼဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢၵ်ႇႁႅင်ႈ ဢဝ်ၸႄႈၼမ်ႉၵၢၼ်ႉ၊ သွႆးဝၢင်ဝၢင်၊ ပေႃးတၢၵ်ႇႁႅင်ႈယဝ်ႉၸင်ႇဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆတၢင်းမိူင်းၶႄႇ- ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႃႈသဵဝ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼေႃႇဢၼ်ၶဝ် တေႃႉမႃးၶၢႆၼၼ်ႉ လူတ်ႉၶိူင်ႈၼိုင်ႈလမ်းတၢင်ႇ 3-4 ထူင် (ၵသွပ်ႇ)၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းတေႃႉၼေႃႇမႃးၶၢႆဢၢၼ်ႇလမ်း မၼ်းပေႃးဢမ်ႇလႆႈ၊ ပႃးၼေႃႇမႆႉၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း။ ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်ပီႈ ၼွင်ႉၶႄႇ ဢၼ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉၼေႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၶႄႇၶဝ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉၼေႃႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းဢမ်ႇယွမ်းၸွႆႉ မၼ်း 600 ၊ ဢဝ်သွႆးဝၢင်ဝၢင် ၸႄႈၼမ်ႉၵၢၼ်ႉ၊ ပေႃးတၢၵ်ႇႁႅင်ႈယဝ်ႉသူင်ႇ ၶၢႆမိူင်းၶႄႇ၊ လွင်ႈၼႆႉ လီၼၵ်း ၸႂ်လွင်ႈထိူၼ်ႇ ပႃႇမႆႉမိူင်းတႆးတႄႉတႄႉ- ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵဵပ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၼေႃႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ (2011) ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵေႃႈလႆႈ ဢဝ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆၼေႃႇလႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈပီၼႆႉ တင်ႈတႄႇၶၢဝ်းၼေႃႇ ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၶၢဝ်းတၢင်း 2-3 လိူၼ် တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးၵၢၼ်ၵဵပ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၼေႃႇၶိုၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁႄႉႁၢမ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဝႃႈသင်၊ ပၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်တႅပ်းၼေႃႇၶၢႆယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ လွင်ႈၼႆႉ လီၼၵ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ- ၵေႃးပၵ ဝတ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။